Donaten Alfons de Sad

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Donaten Alfons de Sad
Sade (van Loo).png
Doğum tarixi 2 iyun 1740(1740-06-02)
Doğum yeri Paris, Fransa
Vəfatı 2 dekabr 1814(1814-12-02)
Vəfat yeri Charenton, Val-de-Marne, Fransa

Donatien Alphonse François le Marquis de Sade [Donasyen Alfons Fğansua dö Sad] (fr. Donatien Alphonse François de Sade; d. 1740 - ö. 1814), tarixdə Markiz de Sad (fr. marquis de Sade) kimi qalıb — Dünya ədəbiyyatında qalmaqallı romanlar müəllifi və sadizm cərəyanının banisi kimi tanınan Fransız aristokrat və fəlsəfə yazıçısıdır.

Markiz erotik ədəbiyatın əhəmiyyətli yazıçılarındandır, əsasən sərt pornografik yazılar yazardı.

Təxminən 29 ilini həbsxanada, 13 ilini ağıl xəstəxanasında keçirmişdir və ən əhəmiyyətli əsəri "Sodomun 120 Gününü" həbsxanada yazmışdır. Bir digər əhəmiyyətli əsəri də "Justine"dir. Sadizm'in mənşəyinin onun yazdıqlarına söykəndiyi bilinir.

Yazılarında əxlaqı, qanunu, dini elementləri nəzərə almadan həddindən artıq azadlığı (hətta əxlaqsızlığı) və ən yaxşının zövq olduğunu müdafiə edirdi. Markis 32 il fərqli həbsxanalarda və ağıl xəstəxanasında həbs edildi: on il Parisdə (on ili Bastilledə keçdi), bir ay Conciergeriedə, iki il qalada, bir il Madelonnettesdə, üç il Bicêtredə, bir il Sainte-Pélagiedə və 13 il Charenton ağıl xəstəxanasında. Yazılarının çoxunu məhbus olduğu dövrdə yazdı. "Sadizm" anlayışı adından törədilmişdir.

Sade kitablarında şəxslər arası əlaqələrdə insanın insancıl yanı bir dəfə itirildiyində, nələr ola biləcəyinin məlumatını verir. Səxslər arası əlaqələrdə insanın sahib olduğu qürur bir yana buraxıldığında, ortaya çıxan yeni qanun öz faydasını qoruma sonuna qədər davam etdirilirsə zəruri olaraq "sadizm"ə dayanar. Əsərlərində əxlaqi hərəkətin təyin olaraq etik dəyərlər deyil də, instinktlər ya da "şərti buyruqlar" hərəkətin "prinsipi" edilsə nələr olacağını izah edər.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]