Edmund Halley

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Edmund Halley
Edmund Halley.gif
Doğum tarixi: 8 noyabr 1656(1656-11-08)
Vəfatı: 14 avqust 1742 (85 yaşında)

Edmund Halley (ingiliscə:Edmund Halley, 8 noyabr 165614 noyabr 1742) – İngilis Kral astronomu, riyaziyyatçısı, fiziki, demoqrafı, meteoroloqu və geofizikidir. Ateist olub.

Həyatı[redaktə]

Edmund Halley 1565-ci ildə Xaqqerston kəndində anadan olmuşdur. Müqəddəs Pavl adına məktəbdə oxumuşdur. 1673-ci ildə təhsilini Kral Kollecində Oksfordda davam etdirmişdir. Cənub yarımkürəsindəki olan ulduzlar haqqında öyrənmək məqsədilə 1673-cü ildə Müqəddəs Yelena adasına səfərə çıxır.

1678-ci ildə İngiltərəyə qayıdaraq "Cənub göy haqqında kataloq"u çap etdirir. Bu kataloqda Cənub yarımkürəsindəki 341 ulduz haqqında informasiya var idi. Həmçinin Halley Nyutonun yaxın dostu olmuşdur. 1703-cü ildə Oksford həndəsə kafedrasının rəhbəri olmuşdur.Qalley 1715-ci ildə elmi məqaləsində sirli obyekt olan dumanlardan yazmışdır. 1680-1682-ci illərdə iki işıqsaçan komet müşahidə edilmişdir. Halley 1716-ci ildə söyləmişdir ki, bu komet 1785-ci ildə yenidən görünəcəkdir. İohan Georg Paliç 1758-ci il 25 dekabrda bu kometi müşahidə etmişdir.Kometin yenidən qayıtmasının izah edən Qalley ilk dəfə olaraq İsaak Nyutonun Ümumdünya cazibə qanununun triumfal elmi izahını vermişdir. Ona görə də, bu kometa hal-hazırda Qalley quyruqulduzu və ya 1P adlanır.

Halley ilk dəfə göstərmişdir ki, dumanlar işıqsaçan kosmik obyektdir. Ona 1720-ci ildə Qrinviç rəssədxanasında rəhbərlik vəzifəsi verilmişdir. Paris Elmlər Akademiyasının üzvü seçilmişdir. 1721-ci ildə fotometrik paradoks ideyasını kəşf etmişdir. Edmund Halley 1742-ci ildə Qrinviç şəhərində vəfat etmişdir.

Şərəfinə verilən adlar[redaktə]

  • Qalley quyruq ulduzu
  • Ayda ”Qalley” krateri
  • Marsda ”Qalley” krateri
  • Antarktidada ”Qalley” elmi stansiyası

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]