Rudolf Klauzius

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Emmanuel Rudolf Yulius Klauzius səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
Rudolf Klauzius
alm. Rudolf Julius Emanuel Clausius
Clausius.jpg
Doğum tarixi: 2 yanvar 1822(1822-01-02)
Doğum yeri: Almaniya, Köslin
Vəfatı: 24 avqust 1888 (66 yaşında)
Vəfat yeri: Bonn
Vətəndaşlıq: Flag of Germany.svg Almaniya
Elm sahəsi: Fizika
Elmi dərəcəsi: Fəxri doktor
Tanınır: Termodinamika
Entropiya
İmzası İmza

Rudolf Yulius Emanuel Klauzius[1] (alm. Rudolf Julius Emanuel Clausius, doğum zamanı: Rudolf Qottlib, alm. Rudolf Gottlieb; 2 yanvar 182224 avqust 1888) – Alman fiziki və riyaziyyatçısıdır.[2] Emanuel Klauzius Termodinamikanın yaradıcılarından biridir.[3]

Həyatı[redaktə]

Emanuel Klauzius 1822-ci ildə Almaniyanın Köslin şəhərində anadan olmuşdur. Klauzius ilk təhsilini atasının məktəbində almışdır. Məktəbi bitirdikdən sonra Klauzius gimnaziyada təhsil alır. Gimnaziyanı bitirdikdən sonra Ali Təhsilini Berlin Universitetində alır. Klauzius ilk dəfə olaraq Termodinamikanın ikinci qanununu kəşf etmiş və bunu 1854-cü ildə qəzetlərin birində nəşr etdirmişdir.[4] 19 may 1865-ci ildə Fransız Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilir. 1868-ci ildə İngiltərə Kral Cəmiyyətinin üzvü seçilir. 1869-cu ildə Bonn Universitetinin professoru olur. 1870-ci ildə Hüygens medalına layiq görülür. Həmin ildə Klauzius Fransa-Prussiya müharibəsində iştirak etmiş və ağır yaralanmışdır. Müharibədə göstərdiyi fəallığına görə Klauzius "Dəmir xaç" ordeninə layiq görülmüşdür. 1878-ci ildə İsveç Kral Elmlər Akademiyasının üzvü seçilir. 1879-cu ildə İngiltərə Akademiyasında "Kopli" medalına layiq görülür. 1882-ci ildə Virzburq Universitetinin elmlər doktorluğuna layiq görülür. 1883-cü ildə isə Klauzius "Ponsele" mükafatına layiq görülür. Klauzius fizika elminə ilk dəfə 1865-ci ildə Entropiya anlayışını gətirmişdir. Həmçinin termodinamikanın ikinci və üçüncü qanunları haqda çoxlu işlər görmüş, "Kainatın termodinamik istilik ölümü" anlayışını qurmuşdur. Emanuel Klauzius 1888-ci ildə yaşadığı Bonn şəhərində vəfat edir. Ayda yerləşən "Klauzius" krateri onun şərəfinə adlandırılmışdır.

Elmi işləri[redaktə]

Klauzius fizika və riyaziyyata aid elmi işlərini müxtəlif jurnallarda dərc etmişdir:

  • «Journal de Crelle»,
  • «Philosoph. Magaz.»,
  • «Journal Matem. Liouville»,
  • «Comptes Rendus» - Paris Elmlər Akademiyası

Ayrıca dərc edilmiş jurnallar:

  • «Ueber das Wesen der Wärme verglich. mit Licht und Schall» (Sürix, 1857);
  • «Die Potentialfunction und das Potential» (Leypsiq, 1859; 4-cü buraxılış, 1885).

Şəxsi həyatı[redaktə]

Emanuel Klauzius Adelheyd Rimpham ilə ailə həyatı quraraq ondan altı uşağı olmuşdur. Lakin Rimpham 1975-ci ildə sonuncu dəfə hamilə qalan zaman doğum müddətində vəfat etmişdir. Klauzius bu hadisədən sonra müəllim kimi çalışmasına baxmayaraq elmi işlərə az vaxt sərf edirdi. Emanuel Klauzius ölümünə iki il qalmış yenidən ailə həyatı qurmuş və həyat yoldaşı Sofiya Sakdan övladı olmuşdur.

İstinadlar[redaktə]

  1. Atkins, P.W. (1984). The Second Law. New York: Scientific American Library. ISBN 0-7167-5004-X.
  2. Clausius, R. (1862), "Über die Wärmeleitung gasförmiger Körper", Annalen der Physik 115: 1–57
  3. Cardwell, D.S.L. (1971). From Watt to Clausius: The Rise of Thermodynamics in the Early Industrial Age. London: Heinemann. ISBN 0-435-54150-1.
  4. "Ueber eine veränderte Form des zweiten Hauptsatzes der mechanischen Wärmetheoriein". Annalen der Physik und Chemie. http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k15178k/f499.image. İstifadə tarixi: 2012-06-25.

Xarici keçidlər[redaktə]

VikiAnbarda Rudolf Klauzius ilə əlaqəli mediafayllar var.