Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi — ən yaxşı mahnı üzrə illik televiziya müsabiqəsidir.
Müsabiqədə Avropa Yayım İttifaqına üzv ölkələrdən bir nümayəndə iştirak edir. Hər ölkədən 3 dəqiqədən çox olmayan mahnı ifa edən yalnız bir nümayəndə (solist və ya qrup) iştirak edir. Çıxışdan sonra yarımfinalda və ya finalda ən sevilən mahnı telesəsvermə yolu ilə müəyyən edilir.
Müsabiqə 1956-cı ildən başlayaraq hər il keçirilir və dünyada ən məşhur qeyri-idman yarışlarından biridir.[1] Ümumi izləyiciləri 100 milliyondan, 800 milliyon arasıdır.[2][3]. Avroviziya həmçinin Avropadan kənar da yayımlanır. Avstraliya, Kanada, Misir, Honq-Konq, Hindistan, İordaniya, Livan, Yeni Zelandiya, Cənubi Afrika, Cənubi Koreya , Vyetnam və ABŞ kimi ölkələr müsabiqədə iştirak etməmələrinə baxmayaraq, burada yarış yayımlanır.[4][5] 2000-ci ildən başlayaq şəbəkədə yayımlanmağa başlayıb İnternet[6] — 2006-cı ildə onlayn yayıma dünyanın 140 ölkəsindən 74000 insan baxmışdır. [7] 2008-ci ildə Avroviziya müsabiqəsindən birbaşa yayımı 400 milyon insan seyr etmişdir.
Müsabiqənin bütün intellektual mülkiyyət hüquqları Avropa Yayım İttifaqına məxsusdur. [8].
Mündəricat |
[redaktə / تحریر] Tarix
50-ci illərin ortalarında Avropa Yayım İttifaqının (AYİ) üzvləri Avropanın mədəni cəhətdən birləşməsi üçün baxımlı əyləncəli proqram yaratmaq fikrinə düşdülər. 1955-ci ilin yanvarında İsveçrə televiziyasının direktoru Marsel Bezanson Avropanın ən yaxşı mahnısını təyin edən beynəlxalq müsabiqənin keçirilməsini təklif etdi. [9] Onun təklifi AYİ-nın 1955-ci il 19 oktyabr tarixində Romadakı Assambleyasında bəyənilmişdir. İlkin nümnunə olaraq San-Remoda (İtaliya) keçirilən musiqi festivalı götürüldü.[10]
İlkin olaraq «Qran-pri Avroviziya» adlanan müsabiqə, ilk dəfə 24 маy 1956-cı ildə Luqana şəhərində (İsveçrə) keçirilmişdir. Hərəsi 2 mahnı ilə çıxış edən, 7 ölkə iştirak edirdi. Bu hər ölkənin birdən artıq mahnı ilə iştirak etdiyi ilk və son müsabiqə olmuşdur. [11] Müsabiqədə ev sahibi olan ölkənin nümayəndəsi Liz Assiya, «Refrain» mahnısı ilə qalib gəldi.
Vaxt ötdükcə müsabiqədə iştirak etmək istəyənlərin sayı artdı və onların eyni zamanda çıxış etmələri mümkünsüz oldu. Bu səbəbdən ən pis nəticə göstərən ölkələrin müsabiqədən kənarlaşdırılması qərarı qəbul edildi. Ancaq 2004-cü ildə AYİ üzvlərinin hamısının yarışmada iştirak etməsi üçün müsabiqə yarımfinal və final hissələrinə bölündü.
Ən uğurlu iştirakçı ölkələr — İrlandiya (7 dəfə qalib olub), Birləşmiş Krallıq, Fransa və Lüksemburqdur (hərəsi 5 qələbə). Avroviziyanın ən gənc qalibi 1986-cı ildə 13 yaşlı Belçika nümayəndəsi Sandra Kim olmuşdur. İndiki qaydalara əsasən iştirakçıların yaşı 16-dan yuxarı olmalıdır.
Müsabiqənin adı Avropa Yayım İttifaqına məxsus Avroviziya teleproqramı adındandır. Müsabiqəni əksər hallarda sadəcə «Avroviziya» adlandırırlar.
Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin yayımından əvvəl və sonra səsləndirilən musiqi parçası - Mark Antuan Şerpantyenin "Te Deum" (Səni, Tanrını mədh edirik) mahnısına müqəddimədir.[9]
[redaktə / تحریر] Müsabiqə və keçirilmə qaydaları
Müsabiqənin qaydaları mövcud olduğu dövr ərzində bir neçə dəfə dəyişilmişdir. Müsabiqə iştirakçı ölkələrdən birində keçirilir.
Müsabiqə aşağıdakı kimi keçirilir:
- Müsabiqədə iştirak edən hər ölkə müxtəlif yollarla ifaçı və mahnı seçir.
- Hər ölkədən, hər mahnı bir dəfə canlı səslə yazılır (musiqi fonoqrammaya yazıla bilər).
- Bütün mahnılar ifa edildikdən sonra, izləyicilər 15 dəqiqə ərzində bəyəndikləri musiqiyə səs verirlər. İzləyicilər öz ölkəsinin nümayəndəsinə səs göndərə bilmirlər.
- Bütün səslər ölkə üzrə hesablanır (yəni Azərbaycanda yığılan səslər ayrı, Türkiyədə ayrı, Macarıstanda ayrı hesablanır).
- Hər ölkə öz nəticələrini peyk əlaqəsi vasitəsilə ötürür. Səslər 1-12 arası verilir. Ən yüksək xal 12, ən aşağı xal isə 1 sayılır.
- Qalib ən çox xal yığan ölkə olur. Həmin ölkədə də növbəti il müsabiqə keçirilir.
Müsabiqənin finalı Qərbi Avropa yay vaxtı ilə may ayında, saat 21:00-da keçirilir. 2004-cü ildən başlayaraq iştirakçı ölkələrin sayının artması səbəbindən kvalifikasiya turu — dördüncü gün keçirilən yarımfinal yarandı. 2007-ci ilin sentyabrında qəbul edildi ki, 2008-ci ildən başlayaraq 2 yarımfinal olacaqdır və finala yalnız ev sahibi və böyük dördlüyə daxil olan ölkələr keçəcəkdir (Böyük Britaniya, Almaniya, Fransa, İspaniya) [1]
[redaktə / تحریر] Müsabiqədə iştirak edən ölkələr
Avropa Yayım İttifaqına üzv olan hər bir ölkə (hətta Avropadan kənar olsa belə) müsabiqədə iştirak etmək hüququna malikdir. Belə ölkə kimi İsraili və Mərakeşi misal çəkmək olar. Sonuncu 1980-ci ildə müsabiqədə iştirak etmişdir.
Ümumilikdə müsabiqədə müxtəlif vaxtlarda 40-dan çox ölkə iştirak edib: Azərbaycan, Avstriya, Almaniya, Albaniya, Andorra, Belarus, Belçika, Bolqarıstan, Bosniya və Hersoqovina, Böyük Britaniya, Macarıstan, Yunanıstan, Gürcüstan, Ermənistan, Danimarka, İsrail, İrlandiya, İslandiya, İspaniya, İtaliya, Kipr, Latviya, Litva, Lüksemburq, Makedoniya, Malta, Mərakeş, Мoldova, Monako, Niderland, Norveç, Polşa, Portuqaliya, Rusiya, Rumıniya, San-Marino, Serbiya, Slovakiya, Sloveniya, Türkiyə, Ukrayna, Finlandiya, Fransa, Xorvatiya, Çernoqoriya, Çexiya, İsveç, İsveçrə və Estoniya.
Həmçinin yeddi ölkə müsabiqədə iştirak etmə hüququna malik olsa da, heç vaxt iştirak ərizələrini verməmişlər. Bunlar İordaniya, Livan, Əlcəzair, Misir, Liviya və Tunisdir. 2005-ci ildə Livan iştirak üçün ərizə versə də sonradan geri götürmüşdür. 2008-ci ildə Azərbaycan və San-Marino Belqradda keçirilən müsabiqədə ilk dəfə iştirak etmişlər.
2008-ci ildə müsabiqədə 43 ölkədən ifaçılar iştirak etmişdir.
Avropa ölkələri: 1. Almaniya 2. Albaniya 3. Andorra 4. Belarus 5. Belçika 6. Bolqarıstan 7. Bosniya və Hersoqovina 8. Böyük Britaniya 9. Macarıstan 10. Yunanıstan 11. Danimarka 12. İsrail 13. İordaniya 14. İslandiya 15. İspaniya 16. İrlandiya 17. Kipr 18. Latviya 19. Litva 20. Makedoniya 21. Malta 22. Moldova 23. Niderland 24. Norveç 25. Polşa 26. Portuqaliya 27. Rumıniya 28. San-Marino 29. Serbiya 30. Sloveniya 31. Türkiyə 32. Ukrayna 33. Finlandiya 34. Fransa 35. Xorvatiya 36. Çernoqoriya 37. Çexiya 38. İsveç 39. İsveçrə 40. Estoniya
Ərazilərinin yarısı Avropada olan ölkələr: 41. Azərbaycan 42. Rusiya
Ərazisi Avropada olmayan ölkələr: 43. Ermənistan
Müsabiqədə hələ ki, iştirak etməyən Avropa ölkələri: Lixtenşteyn, Men Adası, Farer adaları (hüquqi olaraq Farer Adaları Danimarkadan müstəqildirlər), Qrenlandiya, Vatikan
Əvvəl müsabiqədə iştirak etmiş ancaq hal-hazırda iştirak etməyən ölkələr: Lüksemburq, Avstriya, İtaliya, Slovakiya, Monako, Mərakeş.
Ərazilərinin yarısı Avropaya düşən ancaq müsabiqədə heç vaxt iştirak etməyən ölkələr: Qazaxıstan.
[redaktə / تحریر] Xarici keçidlər
| Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi |
|---|
| 1956 | 1957 | 1958 | 1959 | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
