Farengeyt şkalası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Farengeyt1724-cü ildə alman fiziki Daniel Qabriel Farengeyt (1686-1736) tərəfindən irəli sürülmüş istilik ölçü vahididir. XX əsrin 60-70-ci illərinə qədər ingilisdilli ölkələrdə geniş istifadə edilsə də, sonradan Selsi şkalasının populyarlıq qazanması ilə istifadədən çıxmışdır. Hazırda yalnız ABŞ, Kayman adalarıBelizdə geniş istifadə edilir.

Farengeyt şkalasına görə normal atmosfer təzyiqində suyun donma temperaturu +32 °F, qaynama temperaturu isə +212 °F təşkil edir. Farengeyt şkalası üzrə 1 dərəcə bu iki temperatur göstəricisi arasındakı fərqin 1/180-ə bərabərdir.

Yaranma tarixi[redaktə]

Selsi və Farengeyt termometrlərinin müqayisəsi.

Bu şkalanın yaranmasının bir neçə versiyası var. Onlardan birinə görə Qabriel Farengeyt öz şkalasında 0-cı dərəcə kimi bərabər nisbətdə qarışdırılmış su və xörək duzunun donma temperaturunu, 100-cü dərəcə kimi isə insanın normal bədən temperaturunu götürmüşdür. Lakin burada Farengeyt səhvə yol verib. Belə ki, insanın normal bədən temperaturu 97,9 °F təşkil edir. Bunu isə başqa bir versiya ilə izah edirlər. Guya Q. Farengeyt öz həyat yoldaşının bədən temperaturunu əsas götürübmüş, lakin o bir qədər xəstə olduğuna görə onun bədən temperaturu normadan artıq olub və 2,1 °F fərq də məhz buradan qaynaqlanır. Q. Farengeyt həmişə hesab edirdi ki, onun şkalasında mənfi göstərici ola bilməz. Bu da onun heç vaxt soyuq ölkələrdə olmamasından irəli gəlir (Farengeyt şkalası ilə 0 °F Selsi şkalasında -18 °C-yə bərabərdir).

Riyazi çevirmə[redaktə]

Farengeyt şkalasının 1 dərəcəsi Selsi şkalasında 5/9 dərəcəyə bərabərdir.

Farengeyt şkalasında olan istiliyi Selsi və Kelvin şkalalarına, həmçinin əksinə çevirə bilmək üçün aşağıdakı düsturlardan istifadə edilir:

Selsi[redaktə]

Selsi şkalasından Farengeyt şkalasına:

t_F = t_C \cdot {9 \over 5} + 32

Farengeyt şkalasından Selsi şkalasına:

t_C = (t_F-32) \cdot {5 \over 9}

Kelvin[redaktə]

Kelvin şkalasından Farengeyt şkalasına:

t_F = t_K \cdot {9 \over 5} - 459,67

Farengeyt şkalasından Kelvin şkalasına:

t_K = (t_F+459,67) \cdot {5 \over 9}

Digər temperatur ölçü sistemləri ilə müqayisə[redaktə]


Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]