Ferdinand Porşe

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar


Prof. Dr. Ing h. c. Ferdinand Porsche(3 oktyabr 1875, Maffersdorf, Avstriya – 30 yanvar 1951, Stuttgart, AFC) Avstriya əslli Alman avtomobil mühəndisi. Porsche orijinal Volkswagen Beetles(n)i hazırlamış, məşhur Alman tankları Tiger I, Tiger II və Elefant tanklarının dizaynlarında iştirak etmişdir. 1916da Daimler-Motoren-Gesellschaftın Avstriyadakı fabrikinin ümumi müdiri oldu. 1923də Stuttgartdakı şirkət mərkəzində vəzifə götürdü. 1931də idman və yarış avtomobilləri dizaynı etmək üçün öz şirkətini qurdu. Oğulu Ferdinandla birlikdə Hitlerin xalq avtomobili proyektiylə yaxından maraqlandı. 1934də Volkswagenin ön dizayn işlərinin başına gətirildi. II. Dünya Döyüşü əsnasında başda Tiger tankı olmaq üzrə bir çox əsgəri vasitənin dizaynını reallaşdırdı. Döyüşdən sonra bir müddət Fransada həbs çəkdi. Qurduğu şirkət 1948dən sonra Porsche markası altında avtomobillər çıxardı. 1937-ci ildə Adolf Hitlerdən ən əhəmiyyətli Üçüncü Reich medallarından biri olan Alman Milli Mükafatını verilmişdi. Porschenin istehsal həcmini 4 qatına çıxaracağı Stuttgarttaki toplu uretim təsisinin açılışını etdikdən qısa müddət sonra uzun müddətdir müalicə gördüyü qaraciyər xərçənginə məğlub olaraq həyata vidalaşmışdır. Alman avtomobil dizaynçısı sonraları "böcək" adı altında dünya səviyyəsində satış rekordları qıran KdF- Wageni (avtomobil) 1935dən etibarən çıxarmağa başladı. Porsche, İkinci Dünya Döyüşündən sonra ilk idman avtomobili inkişaf etdirdi. Porsche, Maffersdorf/Bohemiada kran təmirçisi bir atanın oğulu olaraq dünyaya gəldi. Boş zamanlarında texniki və elektriklə məşğul oldu. Liseyi bitirdikdən sonra Viyanaya gedərək Texniki Universitetə dinləyici şagird olaraq yazıldı. İlk işini elektrik mühərrikləri çıxaran bir işlətmədə tapdı. Avtomobil ehtirasının fərqinə burada vardı. Lohner-Porsche Porsche 1900dəki Paris Sərgisində, öz kəşfi olan və oxlarındakı elektrik mühərrikləriylə çalışan avtomobili sərgilədi. Nəqliyyat vasitəsi vasitəsini Viyana saray avtomobilləri prodüseri Lohner şirkətinin işçisi olaraq etdiyi üçün, bu yeni avtomobil Lohner-Porsche olaraq tanındı. Bunun dərhal ardından düşüncəsini daha da inkişaf etdirərək elektrik mühərriklərini bir benzin mühərriki vasitəsilə bəslədi. Bu yeni təhrik formasıyla şanzıman dişlisinə gərək qalmırdı. Porsche texniki müdir olaraq Viyana Neustadtdakı Austrodamlar şirkətinə keçdi. Burada tanınmış bir uzun məsafə yarışı olan Prinz-Heinrich-Fahrt üçün etdiyi avtomobillə yarışı şəxsən qazandı. Porsche ayrıca təyyarə mühərrikləri və Birinci dünya müharibəsində topları daşıyan yedək vasitəsi dizaynçısı olaraq özünə bir ad etdikdən sonra, döyüşün ardından hazırladığı iki minik avtomobiliylə austrodamlardakı son müvəffəqiyyətlərinə imzala idi. 1923də firmanın Stuttgartdakı mərkəzinə texniki müdir və dizaynçı olaraq keçdi. Avstriyadakı Steyr şirkətində qısa bir müddət (1928-30) işləçalışdıqdan sonra, 55 yaşında müstəqilliyi seçdi. Öz Şirkəti Beynəlxalq bir şöhrətə sahib olan Porsche, yorulmaq bilmədən daha başqa texniki yeniliklər də inkişaf etdirdi və müxtəlif firmalar üçün bütöv yeni avtomobillər hazırladı. Elastikliyi səbəbindən yüklənmə halında dönə bilən bir amortisör işçisi olan torsiyon çubuğunu (süspansiyonunu) tapdı. Sıxılmış pul vəziyyətini, ardından gələn illərdə Nasyonal Sosialist rejimin əhəmiyyətli bir nəqliyyat vasitəsi məsləhətçisi olaraq düzəltdi. Yaxşı fərdi əlaqələrinin və ortaq mənfəətlərinin Hitlerin buyruğuyla Porşe, geniş xalq kütlələrinin satın ala biləcəkləri möhkəm bir avtomobil dizaynına başladı. Hitlerin digər şərtləri bunlar idi: Saatda 100 kilometrlik sürət, 4-5 nəfərlik, 100 kilometrdə ən çox 8 litrlik benzin istehlakı, 1.000 RMin (Reichsmark) altında satış qiyməti. 1936da 4 silindrli Boxer motorlu, 22 at güclü və 984 cc həcmli ilk 3 test avtomobili hazır idi. Sonradan "Volkswagen" (xalq avtomobili) olaraq adlandırılan hava soyutmalı avtomobil, əvvəl Alman İşçi Birliyi çərçivəsindəki Nasyonal Sosialist Kömək Quruluşu "Kraft durch Freude"dən (Sevincdən güc doğular) ilhamlanaraq "KdF-Wagen" olaraq bazara çıxdı. Porsche ümumiyyətlə bu avtomobilin icadçıs(n)ı olaraq qəbul edildiyi halda əsl konstruksiya planları, dizaynını 1925-dən etibarən inkişaf etdirən və Porscheyə 1932də bunları boş yerə təklif edən Çekoslavakyalı Bəla Barenyiyə aid idi. Döyüş Üçün Dizaynlar 1937də NSDAPə (Alman Nasyonal Sosialist İşçi Partiyası) girən Porsche bir il sonra SSə də qatıldı. Buna qarşı, tək işini düşünən və siyasətlə maraq/əlaqəsi olmayan bir insan olaraq tanındı. Sadə bir dizaynçıykən Wolfsburgdakı Volkswagen AGin qurucusu və idarəçisi oldu. Porsche burada "böcək"in ardıcıl istehsalına başladı. Yeni texniki inkişaflara tutqun olan Porsche, İkinci Dünya Döyüşündə əsgəri vasitə istehsalına ağırlıq verdi. Alman Dövlətinin ən böyük milli qürur medalını götürdükdən sonra "professor" ünvanını istifadə edə bilən zirehli vasitə dizaynçısı olaraq ön plana keçdi. Ayrıca Volkswageni əsgəri məqsəd qoy cip və üzər vasitə halına gətirdi. Almaniyanın təslim oluşundan sonra həbs olunan Porşe bir Fransız həbsxanada qaldı. 1947də sərbəst buraxıldı. Bundan belə, oğulu Ferryin rəhbərliyi altında təmir işləri və ehtiyat hissə istehsalıyla ayaqda qalmağa çalışan Qarındandakı fabrikinə özünü həsr etdi. 1948də öz adı altında tanınan, 40 at gücündəki bir VW mühərrikiylə təchiz edilmiş olan ilk idman avtomobilini bazara çıxartdı. İşlətməsi 1950də təkrar Ştutqarta nəql edildi və Porşe burada 75 yaşında öldü.