Fransa Direktoriyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Fransa tarixi
Fransa dövlət gerbi
Bu məqalələr ölkə seriyasındandır
Tarixönü Fransa
Antik Fransa
Roma Qalliyası (b.e.ə.220481)
Orta əsrlər Fransası
Sülalələr:
Merovinqlər (481751)
Karolinqlər (751987)
Kapetinqlər (9871328)
Valya (13281589)
Burbonlar (15891792, 18141848)
İnqilaba qədərki Fransa
Fransada şərti monarxiya (13021614)
Yüzillik müharibə (1337-1453)
Jakeriya üsyanı (1358)
Nant razılaşması
Fransa mütləqiyyəti (16431789)
Müasir Fransa
Böyük Fransa inqilabı (17891799)
Yakobinlər (17931794)
Konvent (17921795):
Jirondistlər, Montanyarlar
Əbukir dəniz döyüşü (1798)
Əbukir döyüşü (1799)
Fransa Direktoriyası
I Fransa Respublikası (17921804)
I Fransa İmperiyası (18041814)
Tilsit sülhü (1807)
Burbonların bərpası (18141830)
İyul mütləqiyyəti (18301848)
II Fransa Respublikası (18481852)
II Fransa İmperiyası (18521870)
III Fransa Respublikası (18701940)
Paris Kommunası (1871)
Dreyfus işi (1894-1906)
Vişi rejimi (19401944)
Fransa Respublikasında müvvəqqəti hökumət (19441946)
IV Fransa Respublikası (19461958)
V Fransa Respublikası (1958)

Fransa portalı
b·m·r

Direktoriya, Fransa Direktoriyası (fr. Directoire exécutif, französisch Le Directoire; 26 oktyabr 1795-24 dekabr 1799) Fransa inqilabından sonra Milli Konvent tərəfindən 1795-ci ildə qəbul edilmiş konstitusiyaya əsasən idarəetmə forması, beş nəfərdən ibarət (fr. membres du Directoire) icraedici orqan (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 132). Direktoriya üzvülüyünə namizəd Beşyüzlər Şurası (fr. Conseil des Cinq-Cents) tərəfindən irəli sürülür və Ansionlar Şurası (fr. Le Conseil des Anciens -azərb. Ağsaqqallar Şurası) tərəfindən 5 il müddətinə təkrar seçilməmək şərti ilə seçilir (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bəndlər 132, 133, 137 və 138) Direktoriya üzvü 40 yaşından yuxarı, Direktoriya üzvülərindən qohumu olmamaq şərti ilə, Qanunverici Korpusun üzvüləri və nazirlərdən seçilir (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bəndlər 135, 136, 139). Hər bir Direktoriya üzvü İcraedici Direktoriyanın prezidenti (fr. président du Directoire) olub (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 141), eyni zamanda İcraedici Direktoriyanın katibi (fr. secrétaire du Directoire) seçilir (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 143). Direktoriya iclaslarını Qanunverici Korpusda keçirir (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 171). Direktoriya iclasının yetərsayı üçün 3 üzvünün iştirakı vacibdir (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 142).

Səlahiyyətləri[redaktə]

  • Silahlı qüvvələrə rəhbərlik (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 144);
  • Ali baş komandan təyin etmək (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 146);
  • Nazirləri təyin etmək (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 148);
  • Birbaşa vergi yığanların təyini (Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 153);
  • Dolayı vergi yığan idarənin rəisinin təyini (fr. chef aux régies des contributions indirectes)(Fransa Respublikası Konstitusiyası 1795, bənd 154);
  • Milli məhəllə administrasiyasını təyin etmək (fr. l’administration des domaines nationaux) (elə orada);

Direktoriya üzvüləri[redaktə]

Direktoriya üzvüləri
Barras, Paul Jan Fransua Nikola (1755—1829)
Rebel, Jan Fransua (1747—1807)
Larevelyer-Lepo, Luis Mari de (1753—1824)
Karno, Lazar Nikola (1753—1825)
Leturner, Şarl Lui Fransua Onore (1751—1817)
Bartelemi, Fransua (1750—1830)
Nyofşato, Lui Nikola (1750/56 — 1823)
Merlen, Filipp Antuan (1754—1838)
Trelyar, Jan-Batist (1741—1810)
Siyes, Emmanuel Jozef (1748—1836)
Qoye, Lui Jerom (1746—1830); üzvülüyü 1799
Dyuko, Pyer-Roje (1747—1816);

İlk seçkidə seçilmiş Direktoriya üzvləri:

  1. Larevelyer-Lepo, Luis Mari de
  2. Leturner, Şarl Lui Fransua Onore
  3. Rebel, Jan Fransua
  4. Siyes, Emmanuel Jozef
  5. Barras, Paul Jan Fransua Nikola

Siyes imtina etdiyinə görə onu Karno əvəz etmişdir. Bir il sonra Leturner Direktoriyanı tərk etdiyindən yerini Bartelemi tutur. 4 sentyabr 1797 ci ildə 18 fruktidor çevrilişindən sonra Bartelemi və Karno mühakim olunanlar sırasına düşdüklərindən Merlen və Fransua de Neşto ilə bir ildən sonra sonuncu Trelyar əvəz etmişdir. Daha bir il sonra Rebel 18 iyun 1799 cu ildə növbəti (30 prerial VII il) çevrilişdən sonra Trelyarın (13 ay sonra) seçkisi ləğv olunur, Larevelyer və Marlen istefa vermiş olurlar. Onları Qoye, Roje Dyuko və Mulen əvəz edirlər. Beləliklə 18 bryumer çevrilişinə qədər ilk Direktoriya üzvlərindən Siyes və Barras qalmış olur. 4 il ərzində Direktoriyanın tərkibi 13 üzv ilə dəyişmiş olur.

  1. Barras, Paul Jan Fransua Nikola (1755—1829); üzvülüyü 1795—1799
  2. Rebel, Jan Fransua (1747—1807); üzvülüyü 1795—1799
  3. Larevelyer-Lepo, Luis Mari de (1753—1824); üzvülüyü 1795—1799
  4. Karno, Lazar Nikola (1753—1825); üzvülüyü 1795—1797
  5. Leturner, Şarl Lui Fransua Onore (1751—1817); üzvülüyü 1795—1796
  6. Bartelemi, Fransua (1750—1830); üzvülüyü 1796—1797
  7. Nyofşato, Lui Nikola (1750/56 — 1823); üzvülüyü 1797—1799
  8. Merlen, Filipp Antuan (1754—1838); üzvülüyü 1797—1799
  9. Trelyar, Jan-Batist (1741—1810); üzvülüyü 1798—1799
  10. Siyes, Emmanuel Jozef (1748—1836); üzvülüyü 1799
  11. Qoye, Lui Jerom (1746—1830); üzvülüyü 1799
  12. Mulen, Jan Fransua Oqyust (1752—1810); üzvülüyü 1799
  13. Dyuko, Pyer-Roje (1747—1816); üzvülüyü 1799

Mənbələr[redaktə]