Gülarə Qədirbəyova
| GÜLARƏ QƏDİRBƏYOVA | |
| Gülarə İbrahimxəlil qızı Qədirbəyova | |
 |
|
| Doğum tarixi: | 1903-cü il |
|---|---|
| Doğum yeri: | Baş Göynük, Şəki |
| Vəfatı: | 1942-ci il |
| Vəfat yeri: | Sibir, Rusiya |
| Vəfat səbəbi: | sürgün həyatı |
Qədirbəyova Gülarə İbrahimxəlil qızı (Köylü qızı Gülarə) - jurnalist.
[redaktə] Həyatı
Gülarə Qədirbəyova 1903-cü ildə Nuxa qəzasının Baş Göynük kəndində molla ailəsində anadan olmuşdur. O, 1920-ci ildə Şəkidə pedaqoji kursu bitirib doğma kəndində müəllimlik etmişdir. Tezliklə Köylü qızı Gülarə ictimai-siyasi fəaliyyətə cəlb olunmuş, 20 yaşında Qəza qadınlar şöbəsinin müdiri vəzifəsinə irəli çəkilmiş, Şəki, Şamxor (indiki Şəmkir), Quba, Bakı rayonlarında Qadınlar şöbəsinə rəhbərlik etmiş, 1927-ci ildə Azərbaycan MİK Qadınlar şöbəsinin müdiri vəzifəsinə irəli çəkilmiş, "Şərq qadını" jurnalının redaktoru olmuş, 1930-1937-ci illərdə isə Əli Bayramov adına qadınlar klubunun müdiri vəzifəsində işləmişdir. "Şərq qadını" jurnalı ilk fəaliyyətə başladığı gündən onun səhifələrində çıxış edən ilk müxbir qız olmuşdur. O vətəninin, millətinin tərəqqisi naminə qətiyyətlə mübarizə aparmış, mətbuat səhifələrindəki alovlu publisist yazıları ilə Azərbaycan qadınlarının maariflənməsində böyük xidmətləri olmuşdur.
Sovet repressiyasına məruz qalan Azərbaycanın vətənpərvər övladlarından biri də Köylü qızı Gülarə olmuşdur. 1936-cı ildə Əli Bayramov adına qadınlar klubunun 15 illiyi ilə əlaqədar Köylü qızı Gülarənin redaktəsi altında yazılmış "Bir sarayın tarixi" adlı kitab millətçilik ruhunda yazılmış əsər kimi ciddi tənqid edilmiş, Hüseyn Cavid, Əhməd Cavad, Seyid Hüseyn kimi müsavatçı ziyalılarla dostluq əlaqələrinin olmasına görə onu antisovet fəaliyyətdə iştirak edən, əksinqilabi təşkilatın üzvü kimi təqib etməyə başlamışdılar. Azərbaycan SSR Kommunal Təsərrüfat Komissarı H.Sultanovun dindirilməsi zamanı təzyiq altında alınan böhtançı ifadələrdə Köylü qızı Gülarənin də əks-inqilabi təşkilatın üzvü olması göstərilmişdir. Guya Köylü qızı Gülarə 1937-ci ilin oktyabrında güllələnmiş İbrahim Tağıyev tərəfindən əks-inqilabi təşkilata cəlb olunmuşdur.
1938-ci ilin iyulun 23-də Köylü qızı Gülarənin həbsi barədə L-956 saylı order verilmiş, üç gündən sonra isə o, İsmayıllı rayonunun Basqal kəndində anasının dəfn mərasimində həbs olunmuşdur. O, 4 dəfə – 1938-ci il avqustun 19-da, 1938-ci il oktyabrın 31-də, 1938-ci il noyabrın 15-də və 1938-ci il noyabrın 20-də istintaq dindirilməsinə cəlb olunmuş, hər dəfə də günahsız olduğunu qeyd etmişdir. 1939-cu il yanvarın 20-də Köylü qızı Gülarənin istintaq işinin bitməsi haqqında protokol tərtib edilmiş, protokolla tanış olan Gülarə xanım protokola bu sözləri əlavə etmişdir: "Mən partiyanın namuslu və sadiq üzvü olaraq qalıram".
1939-cu il fevralın 1-də Azərbaycan SSR Prokurorluğunun müavini Selivestrov və martın 28-də XDİK yanında Xüsusi Müşavirə Katibliyinin müvəkkili leytenant Xolodirov, Xüsusi Müşavirə Katibliyinin I müavini leytenant Borovkov qərara razılıq verdilər. Beləliklə Xüsusi Müşavirənin 1939-cu il 9 iyul tarixli (protokol №14) qərarı ilə Köylü qızı Gülarə 5 il Sibirə sürgün edilmiş, 1942-ci ildə isə Sibir sürgünündə dünyasını dəyişmişdir.
1957-ci il oktyabrın 30-da Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsi Köylü qızı Gülarə haqqındakı 1939-cu il 9 iyul tarixli qərarı cinayət tərkibi olmadığına görə ləğv etmiş və ona bəraət verilmişdir.
Köylü qızı Gülarənin həyat yoldaşı Asəf Rəhmanov 1938-ci il yanvarın 3-də güllələnmiş, qardaşı Kərim Qazıyev isə Müsavat Partiyasının fəal üzvü kimi sürgün edilmişdir.
Hazırda Baş Göynük kəndindəki 1 saylı orta məktəb onun adını daşıyır.
[redaktə] Mənbə
- Ziya Bünyadov. Qırmızı terror. Bakı: 1993.
- Sabir Gəngəli. Qadın, gözəllik və ülviyyət. Bakı: 2001.
- Sabir Gəngəli. Hər sətirdə bir tarix. Bakı: 1994.
