Gümrü
Gümrü - Qərbi Azərbaycanın Şörəyel mahalının Düzkənd rayonu ərazisində şəhər.
Mündəricat |
Tarixi [redaktə]
1851-ci il aid "Qafqaz Kalendarı"nda yazılmışdır:
Düzənlikdə Arpaçayın sahilində salınmış Aleksandropol şəhəri dağlarla əhatə olunmuşdur.[1] 1840-cı ilədək kənd olan və Gümrü adlanan yaşayış məntəqəsinin əhalisini tatarlar təşkil edirdi.[1] Məntəqə 1840-cı ildə rəsmən şəhər statusu aldı.[1] 1849-cu ildə İrəvan quberniyasının təşkili ilə onun tərkibinə verildi.[1] Hazırda əsas əhalisi 1850-ci ildə Türkiyədən bura köçürülmüş emənilərdən ibarətdir.[1] 1857-ci ildə zati aliləri imperator həzrətlərinin Zaqafqaziya regionuna səyahəti zamanı bu şəhərdə qala tikilmiş, şəhərə və qalaya əlahəzrət imperatorun şərəfinə "Aleksandropol" adı verilmişdir.[1] 1851-ci ildə həyata keçirilmiş kameral siyahıyaalmaya əsasən şəhərdə hər iki cinsdən toplam 11,282 nəfər daimi əhali yaşayırdı.[2] Əhalini 10,696 nəfərini ermənilər, 410 nəfərini tatarlar, 165 nəfərini yunanlar, 11 nəfərini isə ruslar təşkil edirdi.[2]
Rus işğalından sonra 1857-1924-cü illərdə Aleksandropol, 1924-1990-cı illərdə Leninakan, 1990-cı ildən isə Kumayri adlandırılır. Qərbi Azərbaycanda İrəvandan sonra ikinci böyük şəhərdir.
11 dekabr 1988-ci ildə Bakıdan Leninakana zəlzələ rayonuna köməyə uçan İl-76 təyyarəsi daşnak terrorçuları tərəfindən qəzaya uğradılır. 69 sərnişindən yalnız bir nəfər Babayev Fəxrəddin təsadüf nəticəsində sağ qalır. 68 nəfər azərbaycanlı sərnişin və 9 nəfər ekipaj üzvü bu terror aktının qurbanı olur. Qəzanın səbəbləri öyrənilmədən, heç bir ekspertiza aparılmadan təyyarənin qara qutusu məhv edilir. Bu terror aktı qəza hadisəsi kimi cəmiyyətə sırınır. Təsadüfən sağ qalmış Fəxrəddin Babayev İrəvan xəstəxanasına aparılsa da, «ermənilər arasında yaralı türkə yer yoxdu» deyən daşnak xislətli erməni həkimləri onu müalicə etməkdən boyun qaçırırlar[3].
İstinadlar [redaktə]
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Тифлис, Канцелярии Наместника Кавказского. 1851. "Кавказский календарь на 1852 год", стр. 275
- ↑ 2,0 2,1 Тифлис, Канцелярии Наместника Кавказского. 1851. "Кавказский календарь на 1852 год", стр. 277
- ↑ Əlisahib Əroğul. “Erməni-daşnaq faşizmi və Azərbaycan” (bədii publisistika). Bakı, “Təhsil”, 2007-ci il.
Həmçinin bax [redaktə]
Mənbə [redaktə]
- Əziz Ələkbərli, "Qədim türk-oğuz yurdu "Ermənistan"", Bakı, "Sabah", 1994.
- İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002.
- Həbib Rəhimoğlu. "Silinməz adlar, sağalmaz yaralar", Bakı, "Azərnəşr", 1997.
- B.Ə.Budaqov, Q.Ə.Qeybullayev. "Ermənistanda Azərbaycan mənşəli toponimlərin izahlı lüğəti". Bakı, "Oğuz eli", 1998.
- Ermənistan azərbaycanlılarının tarixi coğrafiyası, Bakı, «Gənclik», 1995.
|
|
|
|---|---|
| Şəhərlər | Sərdarabad • Kəvər • Gümrü • Cəlaloğlu • Hamamlı • Üçkilsə • Qafan • Manas • Aşağı Axta • Elər • Ərtik • Əştərək • Karvansaray • Dilican • Gorus |
| XX əsrin ortalarına qədər mövcud olmuş rayonlar | Agin • Amasiya • Allahverdi • Aparan • Axta • Aşağı Qaranlıq • Barana •Basarkeçər • Cəlaloğlu • Qızıl Qoç • Qəmərli • Qafan• Düzkənd • Ellər • Ərtik • Əştərək • Böyük Qarakilsə • Talin • Zəngibasar • Vedi • Karvansaray • Qarakilsə • Keşişkənd • Kəvər • Soylan • Gorus • Çəmbərək • Meğri • Şəmşəddin • Sərdarabad • Üçkilsə |
| Mahallar | Ağbaba mahalı • Loru mahalı • Abaran mahalı • Dərəçiçək mahalı • Göyçə mahalı • Şörəyel mahalı • Qaraqoyunlu mahalı• Qırxbulaq mahalı • Karbi mahalı • Pəmbək mahalı • Talin mahalı • Zəngibasar mahalı • Vedibasar mahalı • Zəngəzur mahalı • Dərələyəz mahalı • Sərdarabad mahalı |
