Hərəm

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Boulanger harem-du-palais.jpg

Hərəmxana (Osmanlı Türkcəsi: الحريم من أنا همايون, Hərəm-i Hümayun) — lüğətdə qorunan, müqəddəs və möhtərəm yer mənasını verir. Ev və saraylarda ümumiyyətlə içəri həyətə baxacaq bir şəkildə planlaşdırılmış, qadınların başqa kişilərlə qarşılaşmadan rahatca gündəlik həyatlarını davam etdirdikləri yer idi. Burada yaşayan qadınlara da hərəm deyilirdi. İslamiyyətin bu yerlərə, xüsusilə hərəmxana qadınlarıyla hər hansı bir qan bağlılığı olmayan kişilərin (naməhrəm) daxil olması qadağan idi.

Osmanlı İmperatorluğunda hərəmxana[redaktə]

Manuscript of the Zanan-nameh by Fazil-Yildiz in the University of Istanbul.jpg

Dövlət içində yer əldə etməyə başlayan hərəmin iki əsas funksiyası vardır. Birincisi Padşahın xüsusi həyatını sürdüyü və yoldaş tapdığı yer idi. Sultanla birlikdə sultanın övladları da xarici şahzadələrlə evlənmədiklərindən bu çox əhəmiyyətli və xanədanın davam etməsi üçün vacib idi. İkincisi bura bir məktəb idi. Əndərun məzunu dəvşirmə (xristianlardan toplanma uşaqlar) gəncləri ilə sarayda təhsil almış cariyələrin evləndirilməsinə əsaslanan bir qurum idi. Padşaha və xanədana bağlı zadəgan sinifinin yaradılmasını təmin edən bir qurum idi.

Osmanlı imperiyasında hərəmxana, hər kəsin girə bilmədiyi bir yer idi. Əgər söz olaraq hərəm 'toxunulmaz, müqəddəs' mənasını verirdisə. Bunun əksinə Osmanlıda 'Hərəm-i Humayun', dövlət adamları yetişdirən 'Enderun' məktəblərində paralel bir məktəb idi. Osmanlı hərəmxanalarına gətirilən xədimlər iki qrupa bölünürdü: ağ xədimlər, zənci xədimlər.

VikiAnbarda Hərəm ilə əlaqəli mediafayllar var.