Hərəm
Hərəm (Osmanlı Türkcəsi: الحريم من أنا همايون, Hərəm-i Hümayun) — lüğətdə qorunan, müqəddəs və möhtərəm yer mənasını verər. Ev, konak və saraylarda ümumiyyətlə içəri həyətə baxacaq bir şəkildə planlaşdırılmış, qadınların xarici kişilərlə qarşılaşmadan rahatca gündəlik həyatlarını davam etdirdikləri qisimdir. Burada yaşayan qadınlara da hərəm deyilir olması, İslamiyyətin bu hissələrə, xüsusilə xana qadınlarıyla müəyyən bir qan bağı xaricində qalan kişilərin (naməhrəm) daxil etmədən yasaklamasından qaynaqlanar.
[redaktə] Osmanlı İmperatorluğunda hərəm
Dövlət içində yer əldə etməyə başlayan hərəmin İki əsas funksiyası vardır. Birincisi Padşahın xüsusi həyatını sürdüyü və yoldaş tapdığı yerdir. FATIH'le birlikdə şahzadələr xarici hanedanlarla evlənməyi qoyduqlarından bu çox əhəmiyyətli və xanədanın davamı üçün imtina edilməz bir fonksiyondur. İkincisi bir məktəbdir. Enderun məzunu devşirme gənclərlə sarayda təhsil almış nökərlərin evlendirilmesiyle təhsilə əsaslanan bir aristokrasi qurulmuşdur. Padşaha və hanedana bağlı bir aristokrasi yaradılmasını təmin etmək üçün nökərlərin öyrədilməsini təmin edən təşkilatdır.
Osmanlıda hərəm, hər kəsin girə bilmədiyi bir ortamdı. Əgər söz olaraq hərəm 'toxunulmaz, müqəddəs' mənasını verər. Bilinənin əksinə Osmanlıda 'Hərəm-i Humayun', dövlət adamları yetişdirən 'Enderun' mekteplerinde paralel bir təşkilat.
 |
VikiLüğətdə Hərəm mövzusunda məlumatlar var. |
 |
Vikimedia Kommonsda Hərəm ilə əlaqədar müxtəlif fayllar var. |
