Hattuşa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qədim şəhər
Hattuşa
Hattusa.liongate.jpg
Hattuşa xarabalığı
Ölkə Türkiyə
Müasir yeri Türkiyə
Koordinatlar Koordinatlar: 40°01′05″ şm. e. 34°37′03″ ş. u. (G)40°01′05″ şm. e. 34°37′03″ ş. u. (G)
Hattuşa Türkiyə xəritəsində
Hattuşa

Hattuşa — Boğazqala yaxınlığındakı qədim şəhər. Het dövlətinin son tunc dövründəki paytaxtıdır. Çorum əyalətinin 82 km cənub-qərbindəki müasir Boğazqala bölgəsində yerləşir. "Het şəhəri" mənasına gəlir.

Hattuşa, antik şəhər[redaktə]

Şəhər tarix səhnəsində, Het imperatorluğunun e.ə. 17 və 13-cü əsrlər arasındakı paytaxtı olaraq yer almışdır. Hattuşa, 1986-ci ildə UNESCO Dünya irsləri siyahısına daxil edilmişdir. Hattuşa Çorumun Sunqurlu əyalətinin cənub-şərqində, Boğazqala əyalətinin 4 km şərqində yerləşir.

Hattuşada aşkarlanan şəhər layları[redaktə]

Het dövlətinin paytaxtı olan Hattuşa sənət və memarlıq sahəsində inkişafa öz töhvələrini vermişdir. Hattuşa sözü "hattuş" sözündən, yəni, hatti xalqının verdiyi orijinal addan gəlir. Hattuşa çox geniş bir ərazini əhatə edir. Aparılan qazıntı işlərində 5 mədəniyyət qatı ortaya çıxmışdır. Bu qatlarda Hatti, Aşşur , Het, Friqiya , Qalatiya, RomaBizans dövrlərinə aid qalıqlar tapılmışdır. Qalıqlar Aşağı şəhər, Yuxarı şəhər, Böyük qala (Hökmdar qalası), Yazılıqayadan ibarətdir.

Aşağı şəhər[redaktə]

Hattuşanın şimalda qalan hissəsinə "Aşağı şəhər", cənubda qalan hissəsinə isə "Yuxarı şəhər" deyilir. Hattuşa qalıqlarını ilk olaraq fransız arxeoloq Şarl Teksiye aşkarlamışdır. 1893-1894-ci illərdə qazıntı işləri başladılmışdır və bu qazıntı işlərindən sonra 1906-cı ildə alman Hüqo Vinkler ilə İstanbul Arxeologiya Muzeyinin əməkdaşı Teodor Makkridi mixi yazılı böyük bir Het arxivi aşkarladılar. İnsanlar Hattuşada e.ə. 3-cü minillikdən etibarən yaşamağa başlamışdılar. Bu dövrdəki məskənlər ümumiyyətlə Böyük qala ətrafında meydana gəlmişdir. E.ə. 19-cu və 18-ci əsrlərdə Aşağı şəhərdə Aşşur ticarət koloniyası məskənləri mövcud olmuşdur və şəhərin adına ilk dəfə bu dövrə aid yazılı sənədlərdə rast gəlinmişdir. Aşkarlanan yazılı mənbələrdə Hattuşanın e.ə. 18-ci əsrdə Kuşşara kralı Anitta tərəfindən məhv edildiyi ortaya çıxmışdır. Bu tarixdən sonra e.ə. 1700-cü illərdə Hattuşada yenidən məskən salınmağa başlanılmış və e.ə. 1600-cü ilərdə şəhər Het dövlətinin paytaxtı olmuşdur.

Yuxarı şəhər[redaktə]

Hattuşanın "Yuxarı şəhər" adlanan bölgəsi 1 kvadrat km sahəni əhatə edir. Yuxarı şəhər ümumiyyətlə məbədlər və müqəddəs yerlərdən ibarətdir. Yuxarı şəhər cənubdan bir divarla əhatə olunmuşdur. Bu divar üzərində 5 qapı vardır. Şəhərin ən yüksək nöqtəsində "Sfinksli qapı" yerləşir. Cənub divarının şərq və qərb ucunda qarşılıqlı "Hökmdar qapısı" və "Aslanlı qapı" yerləşir.

Böyük qala[redaktə]

Hökmdar sarayı, yaşayış və imperiyanın idarə mərkəzi də daxil olmaqla 150-250 m hündürlüyündə qayalıq bir təpə üzərində inşa edilmişdir.

Yazılıqaya[redaktə]

Hattuşa antik şəhərinin 2 km şimal-şərqində yerləşən, qayalar arasındakı, qalereya adı verilən iki girintidən ibarət, e.ə. 13-cü əsrdə inşa edilmiş Het açıq hava məbədi.

Hattuşadakı məbədlərdə aşkarlanan antik əsərlər[redaktə]

Hattuşa qazıntılarında məbədlərdən aşkarlanan vəsaitlər 5 qrupa ayrılır;

  • Dulusçuluq məmulatları,
  • Alətlər,
  • Silahlar,
  • Kult əşyalar,
  • Yazılı sənədlər.

Şəkillər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

VikiAnbarda Hattuşa ilə əlaqəli mediafayllar var.