Heydər Əliyev Mərkəzi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Heydər Əliyev Mərkəzi
Mərkəzin əsas fasadının görünüşü.
Mərkəzin əsas fasadının görünüşü.
Ölkə Azərbaycan
Şəhər Bakı
Yerləşməsi Heydər Əliyev prospekti
Memarı Zaha Hadid
Memarlıq quruluşu Futurizm
Tikilmə tarixi 10 may 2012-ci il
Ümumi sahəsi 15,93 ha
Heydər Əliyev Mərkəzi is located in Azərbaycan
Heydər Əliyev Mərkəzi
Heydər Əliyev Mərkəzi

Koordinatlar: 40°23′43″ şm. e. 49°52′56″ ş. u. (G)

Heydər Əliyev MərkəziAzərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində, Heydər Əliyev prospektində inşa edilmiş araşdırma və beynəlxalq dialoq mərkəzi. Mərkəz böyük bir kompleksdən ibarət olmaqla özündə iri konqres zalı, Heydər Əliyev Muzeyi, sərgi salonları, adminstrativ ofisləri birləşdirir. Mərkəz Azərbaycanın üçüncü prezidenti Heydər Əliyevin adını daşıyır. Mərkəzin layihəsi 2007-ci ildə məşhur memar Zaha Hadid tərəfindən işlənmişdir. Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Anar Ələkbərovdur.[1] Mərkəz müasir Bakının simvollarından biri hesab edilir.

Tarixi[redaktə]

Mərkəzin direktoru Anar Ələkbərov Endi Uorholun "Həyat, ölüm və gözəllik" sərgisinin açılışında.

Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 29 dekabr 2006-cı il tarixli, 1886 nömrəli Sərəncamı əsasında yaradılıb. Mərkəz Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsi və azərbaycançılıq məfkurəsinin dərindən öyrənilməsi, geniş təbliği, Azərbaycan tarixi və dilinin, mədəniyyətinin, milli-mənəvi dəyərlərinin yaşadılması istiqamətində sistemli fəaliyyət göstərir.[2].

Hazırda mərkəzin yerləşdiyi ərazidə əvvəllər Səttarxan adına zavod fəaliyyət göstərmişdir. Zavod 16 ha ərazini əhatə edirdi. Zavodun başqa əraziyə köçürülməsindən sonra, təmizlənmiş ərazidə inşaat işlərinə start verilmişdir. [3] 10 sentyabr 2007-ci ildə binanın özülü qoyulmuşdur. [2] Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 oktyabr 2012-ci il tarixli sərəncamı ilə Heydər Əliyev Mərkəzinin Əsasnaməsi təsdiq edilmişdir.[4]

Mərkəz 101,801 m² ərazini əhatə edir. [5][6] Binanın tikinti prosesi, dünyanın ən mürəkkəb və maraqlı müasir memarlıq layihələrinə həsr edilən, Discovery ScienceDiscovery Channel vasitəsiylə yayımlanan məşhur Build It Bigger verilişində işıqlandırılmışdır. Verilişdə Denni Foster qeyd edir ki, "Bu sadəcə mədəniyyət mərkəzi deyil, həm də dünyada öz yerini tutmaq üçün bir vasitədir." [7]

10 may 2012-ci ildə mərkəzin təntənəli açılış mərasimi olmuş və bu hadisə Heydər Əliyevin 89-cu doğum gününə təsadüf etmişdir. Mərasimdə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev və onun xanımı Mehriban Əliyeva da iştirak etmişlər.[3]

2013-cü ilin oktyabrında Heydər Əliyev Mərkəzi Sinqapurda keçirilən Dünya Memarlıq Festivalında təqdim edilmişdir.[8][9]

Memarlıq xüsusiyyətləri[redaktə]

Mərkəzin memarlıq layihəsinin müəllifi Zaha Hadid.

Kompleksin ərazisi 15,93 hektardır. [5] Kompleksin layihəsində demək olar ki, düz xəttlərdən istifadə edilməmişdir. [6] Bina özü dalğavari quruluşa malik olmaqla yerlə təmas edərək düzgün və harmonik görüntü formalaşdırır. Belə bir memarlıq quruluşu postmodernist memarlığı təmsil etməklə, həm də sonsuzluq effekti formalaşdırır. Binanın xəttləri sanki keçmişlə gələcəyin birləşməsini simvolizə edir. [6]

Binanən inşası zamanı, ümumi uzunluğu 90 km olan dəmir konstruksiyalar şəbəkəsindən istifadə edilmişdir. Dam örtüyünün quraşdırılması zamanı, ümumi sahəsi 4 ha olan və 12027 ədəd xüsusi tərkibli müxtəlif ölçülü və üçbucaq, düzbucaqlı, trapesiya, paraleloqram həndəsi formalı panellərdən istifadə olunmuşdur. [6]

Mərkəzin inşasında istifadə olunmuş ağ rəng parlaq gələcəyin simvolu olmaqla, həm də memarlıq detallarının seçilməsi məqsədini güdür. [6] Ağ rəng sayəsində bina üzərinə düşən işıq şüaları əks olunaraq onu tamamilə əhatə edir və binanın qabarıq hissələrini bir qədər artıq vurğulayır. [6]

Əsas binadan başqa kompleksə yeraltı avtomobil dayanacağı və 13,58 ha əraziyə malik park da daxildir. [6] Kompleksin ərazisində 2 dekorativ hovuz və süni göl var. [6]

İnteryeri[redaktə]

Mərkəzin əsas binası üç böyük hissədən ibarətdir: Heyədr Əliyev Muzeyi, sərgi zalları və "Auditorium". Binanın doqquz mərtəbəli hissəsində sərgi zalları, ofislər, həmçinin kafelər yerləşir. Dörd mərtəbəli "Auditorium" hissəsində iki konfrans salonu, görüş otaqları və media mərkəzi yerləşir. [6] Binada həmçinin təbii ağaclar və bitkilərdən təşkil olunmuş landşaft ərazisi də formalaşdırılmışdır. Binanın tərkibində müxtəlif interaktiv məlumat köşkləri vardır ki, burada mərkəzə gələn ziyarətçilər burada keçirilən tədbirlər və sərgilər haqqında məlumat əldə edə bilərlər. [6]

Sərgi zalları[redaktə]

"Azərbaycan inciləri"[redaktə]

Mərkəzin birinci mərtəbəsində "Azərbaycan inciləri" adlı sərgi fəaliyyət göstərir. Sərgidə ölkənin tarixi və mədəni irsini əks etdirən unikal ekssponatlar nümayiş etdirilir. Sərgidə Azərbaycan tarixinin bütün dövrlərini, həmçinin mədəniyyətinin müxtəlif sahələrini özündə əks etdirən eksponatlar vardır. [10]

Sərgidə arxeoloji ekspedisiyalar zamanı Qobustan dövlət tarixi-bədii qoruğundan arşkarlanmış qayaüstü təsvirlər, numizmatika məmulatları, zinət əşyaları, orta əsrlərə aid gil və keramika nümunələri, Tövrat, İncilQuranın qədim əlyazmalarını görmək mümkündür. Eksponatlar arasında həmçinin müxtəlif regionlara məxsus Azərbaycan milli geyim nümunələri və müxtəlif məktəblərə xas Azərbaycan xalçaları da vardır. Burada həm də qədim Azərbaycan musiqi alətləri də sərgilənir ki, ziyarətçilər onlara yaxınlaşmaqla, həm də alətlərin səslənməsini dinləyə bilirlər.

"Mini Azərbaycan"[redaktə]

İkinci mərtəbədə yerləşən "Mini Azərbaycan" sərgisində Bakıda və eləcə də Azərbaycanın digər bölgələrində yerləşən və tarixi-memarlıq əhəmiyyətinə malik 45 binanın maketi sərgilənir. Ziyarətçilər həm azərbaycan dilində, həm də ingilis dilində sərgilənən binaların tarixi və memarlığı haqqında məlumat ala bilirlər.[10].

Sərgilənən binalar arasında orta əsrlərə (Qız qalası, Möminə Xatun türbəsi), XIX əsrə (Bakı vağzalı, Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası, İsmailiyyə Sarayı), SSRİ dövrünə (Hökumət Evi, Yaşıl teatr), XXI əsrə (Bakı Kristal Zalı, Alov qüllələri) aid binalarla yanaşı, tikilməkdə olan binalar (Bakı Olimpiya Stadionu, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu) da vardır. [11]

"Azərbaycana xoş gəlmisiniz"[redaktə]

Mərkəzin üçüncü mərtəbəsində "Azərbaycana xoş gəlmisiniz" adlı sərgi yerləşir.[3] Burada Azərbaycanın tarixi, mədəniyyəti, incəsənətitəbiətinə aid eksponatlar sərgilənir.[12] Sərgini ziyarət edənlər Azərbaycanın müxtəlif regionlarında yerləşən təbiətmemarlıq abidələrinin fotolarını görə bilərlər. Burada Naxçıvandakı Möminə Xatun türbəsi, Kiş kilsəsi, Şirvanşahlar saray kompleksi, Yanardağ və sair görməli yerlərlə tanış olmaq olar.

Azərbaycan mətbəxi fotoları[redaktə]

Dördüncü mərtəbədə yerləşən "Azərbaycan mətbəxi fotoları" sərgisində Azərbaycanın mətbəx mədəniyyəti təqdim edilir. Burada Fransada yaşayıb-yaradan tanınmış amerikan fotoqrafı Peter Lippmanın çəkdiyi fotolar yerləşdirilib.[3] Fotolarda Azərbaycan milli mətbəxinə xas olan plov, dolma, küftə-bozbaş, çörəklavaşla yanaşı, müxtəlif şirniyyatlar (paxlava, şəkərbura), həmçinin ənənəvi armudu stəkanda çay da görmək mümkündür.

Heydər Əliyev muzeyi[redaktə]

Mərkəzin ən cəlbedici hissələrindən birində Heydər Əliyev Muzeyi fəaliyyət göstərir. Dizaynı və burada tətbiq olunan yeni texnologiyaları ilə fərqlənən muzey Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətinin müxtəlif dövrlərini əks etdirir. Burada Heydər Əliyevin həm Sovet hakimiyyəti dövründə, həm də müstəqillik illərində həyata keçirdiyi fəaliyyət konsepsiyasının müxtəlif aspektləri virtual formada təqdim edilir. Heydər Əliyev haqqında çəkilən filmləri izləmək istəyənlər üçün müasir avadanlıqlarla təchiz edilmiş xüsusi zal fəaliyyət göstərir. Muzeydə maraq doğuran bölmələrdən biri də ümummilli liderin müxtəlif ölkə rəhbərləri ilə görüşlərini əks etdirən multimediya zalıdır.

Muzeyin "Beynəlxalq əlaqələr" bölməsində məlumatlar xüsusi qlobus vasitəsilə çatdırılır. Belə ki, qlobusun üzərində yerləşən hər hansı ölkənin adına toxunduqda, Heydər Əliyevin hakimiyyətdə olduğu dövr ərzində keçirdiyi görüşlər ekranda öz əksini tapır.

Muzeydə təqdim olunan Heydər Əliyevin hərbi və mülki geyimləri, iş masası, şəxsi əşyaları, müxtəlif illərdə layiq görüldüyü orden və medallar, dünya ölkələrinin rəhbərləri tərəfindən aldığı hədiyyələr də nümayiş etdirilən eksponatlar siyahısındadır[13].

Tədbirlər[redaktə]

29 iyun 2012-ci ildə Heydər Əliyev Mərkəzində Krans Montana Forumunun rəsmi açılış mərasimi baş tutmuş, mərasimdə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev, Makedoniya prezidenti Georgi İvanov, Monteneqro prezidenti Filipp Vuyanoviç, Gürcüstan prezidenti Mixeil Saakaşvili, həmçinin bir çox dövlətlərin rəsmi nümayəndələri və biznes dairələri təmsilçiləri iştirak etmişlər.[14]

3 iyul 2012-ci ildə mərkəzdə, Londonda keçirilən XXX Yay Olimpiya Oyunlarında Azərbaycanı təmsil edəcək nümayəndə heyətinin yolasalma mərasimi olmuşdur. Tədbirdə Azərbaycan Respublikasının prezidenti və Azərbaycan Milli Olimpiya Kompitəsinin sədri İlham Əliyev və onun həyat yoldaşı Mehriban Əliyeva da iştirak etmişlər. Mərkəzin foyesində Azərbaycanda Olimpiya Hərəkatını əks etdirən fotoların sərgiləndiyi stendlər quraşdırılmışdı. Mərasimdə İlham Əliyev nitq söyləmişdir. [15]

Sərgilər[redaktə]

"Həyat, ölüm və gözəllik"[redaktə]

Endi Uorholun "Sonuncu şam yeməyi" əsəri Heydər Əliyev Mərkəzində sərgidə.

21 iyun 2013-cü ildə Heydər Əliyev Mərkəzində, Canni Merkurionun kuratorluğu ilə ABŞ rəssamı Endi Uorholun 85 illik yubileyinə həsr edilmiş "Həyat, ölüm və gözəllik" adlı sərgisi açılmışdır. Azərbaycanda birinci dəfə keçirilən sərgidə müəllifin qısametrajlı filmləri də daxil olmaqla yüzə yaxın əsəri nümayiş etdirilmişdir.[16] Sərgidə sənətkarın çəkdiyi fotolar, dünya mədəniyyətinin ulduzlarının portretləri və "Çiçəklər" (ing. Flower), "Kamuflyaj" (ing. Camouflage), "Sonuncu şam yeməyi" (ing. The Last Supper), "Dua edən kişi əlləri" (ing. Male Hands Praying), "Elektrik stulu" (ing. Electric Chair) kimi rəssamlıq nümunələri sərgilənmişdir. Sərgi 6 avqust[17] - 9 sentyabr[16] tarixləri arasında davam etmişdir.

Tahir Salahovun "Sənə bəşəriyyət!" əsəri də Heydər Əliyev Mərkəzində sərgilənən əsərlər arasında idi.

“Əsrlərin qovşağında”[redaktə]

1 Oktyabr - 6 noyabr tarixlərinə Heydər Əliyev Mərkəzində Azərbaycanın Xalq Rəssamı Tahir Salahovun “Əsrlərin qovşağında” adlı fərdi sərgisi keçirilmişdir. Ekspozisiyada məşhur fırça ustasının müxtəlif illərdə çəkdiyi rəsmlər, həmçinin xalça üzərindəki əsərləri nümayiş olunacaq. Onların sırasında Heydər Əliyevin portreti, həmçinin Qara Qarayev, Dmitri ŞostakoviçMstislav Rostropoviçin portretləri, “Aydan”, “Səhər. Abşeron”, “Koroğlu” tabloları, “Odlar yurdu” – “Atəşgah”, “Xəzər bu gün”, “Qız qalası” və digər məşhur əsərləri də var.[18]


"Küknar" Beynəlxalq İncəsənət Festivalı[redaktə]

21 dekabr 2013-cü ildə Heydər Əliyev Mərkəzində "Küknar" Beynəlxalq İncəsənət Festivalının açılışı olmuşdur. Mərasimdə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva da iştirak etmişdir. [19] Həmçinin, Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Anar Ələkbərov açılış nitqi ilə çıxış etmişdir.[20]

“Küknar” Beynəlxalq İncəsənət Müsabiqəsi çərçivəsində 2014-cü ilin tam fərqli tərtibatda bəzədilmiş Yeni il ağacları təqdim edilib. On səkkiz müxtəlif tanınmış, eləcə də gənc heykəltəraş və rəssamın iştirak etdiyi layihədə Yeni il küknarını bu dəfə tam fərqli dizaynda, tam fərqli ideyanın məhsulu kimi görmək imkanı yaradılıb. İki aya yaxın davam edən bu incəsənət müsabiqəsində rəssam və heykəltəraşların eskizləri əsasında hər biri 3 metrdən çox hündürlükdə olan qeyri-adi formalı küknar ağacları hazırlanıb. Soyuğa və istiyə davamlı müxtəlif materiallardan hazırlanan bu ağaclar rəssamlar tərəfindən dizayn edilərək bəzədilib.[21]

Filateliyada[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. About Us — Structure // Mərkəzin rəsmi saytı.
  2. 2,0 2,1 Heydər Əliyev Mərkəzi // Heydər Əliyev Fondunun rəsmi saytı
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Ильхам Алиев принял участие в церемонии по случаю 89-й годовщины со дня рождения великого лидера и 8-й годовщины начала деятельности Фонда Гейдара Алиева // Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytı. — 10 may 2012.
  4. Heydər Əliyev Mərkəzinin Əsasnaməsi, Mərkəzin rəsmi saytı.
  5. 5,0 5,1 Heydar Aliyev Centre // Zaha Hadidin rəsmi saytı.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 6,9 symbol // Mərkəzin rəsmi saytı.
  7. Build It Bigger: Azerbaijan's Amazing Transformation. YouTube. Yoxlanılıb 2013-08-15.
  8. In pictures: World Architecture Festival 2013 Awards. BBC (2013-07-03). Archived from the original on 2013-08-31. Yoxlanılıb 2013-08-15.
  9. Shortlist 2013. WAF Completed Buildings » Culture. Dünya Memarlıq Festivalının rəsmi saytı. Archived from the original on 2013-08-31. Yoxlanılıb 2013-08-15.
  10. 10,0 10,1 Ильхам Алиев ознакомился с созданным в Центре Гейдара Алиева Музеем Гейдара Алиева // Azərbaycan prezidentinin rəsmi saytı. — 9 may 2013.
  11. Наиля Абдуллаева, В.Т. Выставочный зал «Мини-Азербайджан» в Центре Гейдара Алиева // www.1news.az. — 15 avqust 2013
  12. "Welcome to Azerbaijan" Exhibition hall, 3rd floor // Mərkəzin rəsmi saytı.
  13. Bakıda unikal muzey
  14. Ильхам Алиев принял участие в официальном открытии Форума Кранс Монтана // Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytı. — 29 iyun 2012.
  15. Ильхам Алиев принял участие в церемонии проводов азербайджанской делегации, которая примет участие в ХХХ летних Олимпийских играх в Лондоне // Azərbaycan Prezidentinin rəsmi saytı. — 3 iyul 2012
  16. 16,0 16,1 The opening ceremony of Andy Warhol: Life, Death and Beauty has been held at the Heydar Aliyev Center // Mərkəzin rəsmi saytı.
  17. August 6 has been announced as an Open Day for the exhibition "Andy Warhol. Life, Death and Beauty" // Mərkəzin rəsmi saytı.
  18. Tahir Salakhov’s solo exhibition will be launched at the Heydar Aliyev Center
  19. Heydər Əliyev Mərkəzində “Küknar” Beynəlxalq İncəsənət müsabiqəsi çərçivəsində məxsusi dizaynda hazırlanmış əsərlərin təqdimat mərasimi olub., heydar-aliyev-foundation.org, 21.12.2013
  20. Центр Гейдара Алиева дал старт международному конкурсу искусств “KÜKNAR”., day.az, 21.12.2013
  21. “KÜKNAR” beynəlxalq incəsənət sərgisi və müsabiqəsi keçiriləcək., heydaraliyevcenter.az, 21.12.2013

Xarici keçidlər[redaktə]