Horner sindromu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Caduceus.svg
Horner sindromu
{{{Latınca}}}
{{{Yunanca}}}
Miosis.jpg
Sol tərəfli Horner sindromu
XBT-10 G90.290.2
XBT-9 337.9337.9
OMIM 143000
DiseasesDB 6014
MedlinePlus 000708
eMedicine med/1029  oph/336
MeSH D006732

Horner sindromu, Bernard-Horner sindromu ya Horner üçlüyü simpatik sinir sisteminin zədələnməsindən, üç əsas simptomla (ptoz, mioz, paesvdoenoftalm) özünü biruzə verən klinik sindrom.[1] Sindrom 1889-cu ildə sindromu təsvir etmiş İsveçrə alimi Yohann Fridrix Hornerin şərəfinə Horner adlandırılmışdır.

Əlamətlər[redaktə]

Simptomlar əsasən üzdə, zədələnmiş tərəfdə meydana çıxır:

  • ptoz yuxarı göz qapağının simpatik innervasiyanın çatışmamazlığından lat. musculus tarsalis superior – Müller[2] ya torzal əzələnin iflici nəticəsində sallanması
  • Mioz göz bəbəyinin daralması
  • Enoftalm göz almasının çuxura düşməsi
  • Dishidroz – üzün zədələnmiş hissəsinin dərisinin tər ifraz etmə funksiyasının pozulması

Əmələgəlmə səbəbləri[redaktə]

Horner sindromu anadangəlmə və yatrogen yolla yaranmış patoloji prosesin nəticəsində meydana çıxa bilir. Əksər səbəblər xoşxassəli olsa da, bəzən bu sindrom boyun və ya döş qəfəsində mövcud ciddi patoloji prosseslərdən (Pankost-ağciyər zirvəsinin şişi, qalxanabənzər vəzi və boyun venalarının genişlənməsi-dilatasiyası) xəbər verir. Yatrogen səbəblərə regional anesteziya, xüsusən də bazu-boyun kələfinin blokadası icra edilərkən punksiya zamanı müvafiq sinir liflərinin zədələnməsi və inyeksiya edilən dərman dozasının düzgün seçilməməsi və s hallar aiddirlər.

Patogenezi[redaktə]

Horner sindromu simpatik innermasiyanın çatışmazlığından irəli gəlir.

  • Birinci neyronun zədələnməsi (aparıcı yolun hipotalamus və boyun siliospinal mərkəz sahəsi) – hipotalamospinal yol da daxil mərkəzi zədələnmə
  • İkinci neyronun ya preqanqlionar liflərin zədələnməsi (aparici yolun siliospinal mərkəzdən boyunun yuxarı düyününə qədər olan sahə): simpatik yolun ağciyər sirvəsinin şiş toxuması tərəfindən sıxılması
  • Üçüncü neyronun – postqanqlionar liflərin zədələnməsi (boyunun yuxarı düyünü ilə əzələ arasındakı sahə), midriaz – göz bəbəyinin genəlməsi məhz bu sahənin – postqanqlionar liflərin daxili yuxu arteriyası səviyyəsində zədələnməsində (məsələn, kavernoz cibin şişi) meydana çıxmış olur.

İstinadlar[redaktə]

  1. Бернар Клод, 1813-1878, французский физиолог; Johann Friedrich Horner, 1831—1886, швейцарский офтальмолог
  2. Adams, Raymond Delacy; Victor, Maurice; Ropper, Allan H. (2001). Adam and Victor's principles of neurology. New York: McGraw-Hill. ISBN 0-07-067497-3.