Xuan Syanfan

XUAN SYANFAN
Qan Zinyinq
Doğum tarixi:	13 noyabr, 1899
Doğum yeri:	Fusuey,Quanqşi,Çin
Vəfatı:	18 yanvar 1982-ci il (82 yaşında)
Vəfat yeri:	Quilin,Quanqşi,Çin
Ölkə:	Çin Xalq Respublikası
Elm sahəsi:	Tarix, Antropologiya, Etnologiya, Folklor,Dilçilik, Çjuanologiya
İş yeri:	Gyunsən Universiteti(1938-1940, 1943-1953) *Quanqşi Müəllimlər Universiteti(1953-1982)
Elmi vəzifəsi:	Universitetinin professoru
Tanınmış yetirmələri:	Xuan Syanfanin tələbələr(Xuan məktəbinin üzv) *Xuan Zenqinq(Muzey tədqiqatçılar) *Çjanq Yiminq(Universitetinin professoru) *Vei Qinqven(Çin Sosial Elmlər Akademiyasında tədqiqatçılar) *Çjanq Souqi(Universitetinin professoru) *Li Quoçju(Universitetinin professoru) *Su Quançanq(Universitetinin professoru) *Li Qanfen(İnstitutunda tədqiqatçılar) *Qin Suquan(Universitetinin professoru) *Syiao Çeçanq(Muzey tədqiqatçılar) *Xuan Veiçenq(Universitetinin professoru) *Xe Lonqun(Universitetinin professoru) *Yu Sijie(Universitetinin professoru) *Qong Yonqxuei(Universitetinin professoru)
Sayt:	mz.china.com.cn

Xuan Syanfan (Çincə:黄現璠/黄现璠;13 noyabr 1899, Quanqşi, Fusuey - 18 yanvar 1982, Quilin) — Çin tarixçisi, etnoqrafı, antropoloqu və pedaqoq. Çinin çöl antropologiyasının əsas təşkilatçılarından biri, Çjuanologiya(və ya Çjuanqlar tədqiqatlar) və Baqui məktəbi yaradıcısı kimi tanınır.

Həyatı

Xuan Syanfan 13 noyabr 1899-cı ildə Quanqşi rayonunda dünyaya gəlmişdir. 1926-cü ildə orta məktəbi tərifnamə ilə bitirmişdir. 1926-1932-ci illərdə Pekin Müəllimlər Universitetinin tarix fakültəsində əyani təhsil almışdır. 1932-cı ildə tarix fakültəsində bitirmişdir. Həmin il Pekin Müəllimlər Universitetinin Pedaqoji İnstitutunda daxil olmuş, təhsilini davam etdirmişdir, 1935-cu ildə Pedaqoji İnstitutunun oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Daha sonradan o, getdi Yaponiya, Tokio universitetinin ədəbiyyatı şöbə qəbul olundu. Iki il sonra,1937-cu ildə Çin ilə Yaponiya Müharibəsi başlayanda o, çini qayıdan. 1938-cu ildən 1940-cü ilədək Quanqşi Universitetinin tarixi kafedrasında müəllim.1941-cu ildə Gyunsən Universitetində tarixi professoru işləmişdir. 1953-1982-ci illərdə Quanqşi Müəllimlər Universitetinin tarix professoru olmuşdur. Xuan Syanfan 1982-ci il yanvar 18-də 83 yaşında vəfat etmişdir.

Əsərləri

Onun əsərləri Çjuanqların tarixi inkişafına həsr olunmuş ilk ümumiləşdirici tədqiqatlardan biri kimi diqqəti cəlb edir. 1957-cü ildə nəşr olunmuş "Müxtəsər Çjuanqlar tarixi" qədimlərdən başlayaraq 1949-ci ilədək olan dövrü əhatə edir. Bu əsərlər indi də əhəmiyyətini itirməmişdir. Xuan Syanfan Çjuanqlar xalqda yaranması prosesini tədqiq etmiş, onun inkişaf, çiçəklənmə və tənəzzül mərhələlərini araşdırmışdır. Müəllif Çjuanqların tarixini işıqlandırmaq üçün onun müxtəlif aspektlərini, daha doğrusu, dövlətin yarandığı tarixi-coğrafi şəraiti, qədim şəhərlərinin, burada yaşayan tayfaların və xalqların vəziyyətini, sənətləri və ticarəti, sosial münasibətləri, dövlət quruluşunu, hərb tarixini və mədəniyyət məsələlərini nəzərdən keçirmişdir. Bundan əlavə o, 1988-cu ildə nəşr edilmiş "Çjuanqlar tarixi"nin müəlliflərindən biridir - çjuanqlar tarixin əsasını qoydu. Çjuanqlar tarixinin atası kimi tanınır.

Akademik Xuan Syanfani respublikamızda və ondan kənarda həm də bacarıqlı elm təşkilatçısı kimi tanıyırdılar. 1952-1958-cu illərdə Quişi-Çjuanq Muxtar Rayonu xalq komitəsi-nin üzvləri, 1954-1958-cu illərdə Milli Xalq Konqresi-nin konqresmen, Milli Xalq Konqresi Etnik Komitəsi-nin üzvləri, 1956-1958-cu illərdə Quanqşi-Etnik Azlıqdə Istintaq Komanda-nin öndər və 1980-1982-cu illərdə Çin Xalq Siyasi Məşvərət Konfransı -nin konqresmen vəzifəsində işləyərkən, onun təşkilatçılıq fəaliyyəti özünü daha bariz şəkildə göstərmişdir. Onun rəhbərliyi altında aparılan tədqiqatlar çjuanqlar tarixi, arxeologiyası, etnoqrafiyası, memarlığı, incəsənəti, dili, ədəbiyyatı, iqtisadiyyatı, fəlsəfi fikri və çjuanologiyasının ən ümdə problemlərinin araşdırılmasına yönəldilmişdir.

Xuan Syanfan özünün elmi potensialına, müxtəlif elmlərə yaxından bələd olmasına, elmi təcrübəsinə söykənərək, Çjuanqlar xalqının etnogenezi probleminin öyrənilməsinə təşəbbüs göstərmiş və uzun illərdən bəri apardığı tədqiqatları ümumiləşdirərək, 1980-cı ildə, müdrik çağında "Neolit çjuanqlarin xalq" və "Çjuanqlarin ad dəyişiklik" adlı son dərəcə vacib monoqrafiyasını yazdı və elmdə çjuanologiya haqqında yeni konsepsiyanın əsasını qoydu. Çjuanologiya(və ya Çjuanqlar tədqiqatlar) yaradıcısı kimi tanınır. 1943-1982-ci illərdə Çin etnik azlıqların sahəsi sorğu iştirаk еdir. Quanqşi və оnun ətrаfındаkı rayondə аpаrdığı tədqiqаtlаr Xuan Syanfani bütün ömrü bоyu kifаyət еdir. 13 monoqrafiyanın və 100-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. İngilis, yapon, Çjuanq dili, Yao dili və Donq dili dillərini bilir. Çinin çöl antropologiyasının əsas təşkilatçılarından biri və Baqui məktəbinin əsаsını qоymuşdur kimi tanınır.Çin Etnologiya Assosiasiyasının həmtəsisçisi.

Xuan Syanfanin digər məşhur əsərləri aşağıdakılardır:

1. Çin tarixi(3 cildini, 1932-1934)
2. Tan sülaləsinin cəmiyyət(1936,1937,2009)
3. Şan sülaləsinin cəmiyyət tarixi(1950)
4. Çin feudal cəmiyyətinin tarixi(1952)
5. Nong Çjigao(1983, Ölümündən sonra yayınlanan)
6. Vei Baqun(2008, Ölümündən sonra yayınlanan)

Xuan Syanfan mütəmadi olaraq elmi-tədqiqat işlərini tədrislə əlaqələndirmişdir. O, təhsil sahəsində aparılan islahatlarda yaxından iştirak etmişdir. Xuan Syanfan həmçinin Lijianq Universiteti(özəl universiteti)-nin təsisçisi və ilk rektor. O, bir çox tələbə təlim edib, bəzi tələbələr Universitetinin professor oldu.

Həmçinin bax

• Rus :Çjuanologiya
• İngilis:Çjuanqlar tarixi
• Türk: Baqui məktəbi

Mənbə

• Çincə:Çen Jiçjenq, Xuan Syanfanin tarixi töhfə, "Quanqşi-etnik araşdırmalar" dərgisi, 1(87),2007. ISSN 10044-454X

Xarici keçidlər

• Çincə: Xuan Syanfan - Çinin etnologiyasinin əsas həmtəsisçisi biri