Jan-Batist Molyer
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
Jan Baptist Poklen və ya sadəcə Molyer (fransızca:Jean Baptiste Poquelin, dit Molière; 15 Yanvar 1622 - 17 Fevral, 1673) - böyük Fransa komediya yazarı, Fransa və Qərbi Avropa ədəbiyyatında klassik komediya janrının banisi.
Ən məşhur komediyaları arasında "Mizantrop" (Le Misanthrope), "Qadınlar məktəbi" ( L'École des femmes), "Tartüf yoxsa Hipokrat" (Tartuffe ou l'Imposteur), "Xəsis" (L'Avare ou l'École du mensonge), "Burjua zadəganları" (Le Bourgeois gentilhomme), "Don Juan" (Don Juan, ou Le festin de pierre) göstərmək olar.
Франсыз драматургу, актйор, театр хадими Жан Батист Молйер 1622-ъи илдя Парисдя сарай хидмятчиси Жан Покленин аилясиндя доьулмушдур.1639-ъу илдя Клермон коллеъини битирмишдир. Дунйаэюрцшцня франсыз материалист философу П.Гассендинин тялими эцълц тясир эюстярмишдир. Эянъ йашларындан щяйатыны театрла баьламыш, 1643-ъц илдя «Парлаг театр» труппасыны йаратмышдыр. Лакин Парисдя мцвяффягиййят газанмайан труппа 12 ил (1645-1658) яйалят шящярлярини эязиб долашмыш, йалныз 1659-ъу илдя хошбяхт бир тясадцф нятиъясиндя пайтахта гайыда билмишдир. Бу мцддят ярзиндя Молйер халг щяйатыны дяриндян юйрянмиш, эяляъяк ясярляри цчцн зянэин материал топламышдыр. Йарадыъылыьа труппасы цчцн халг фарслары сяпэисиндя йаздыьы шян ящвал-рущийяли комедийаларла («Барбулйанын гысганълыьы», «Учан тябиб») башламышдыр.
Дцнйа драматурэийасынын шащ ясярляри сайылан «Тартцф», «Кишиляря ибрят дярси», «Гадынлара ибрят дярси», «Истяксиз никащ», «Зорян тябиб», «Мизантроп» вя с. комедийаларынын бир чоху Азярбайъанда да сящняйя гойулмушдур. Бир сыра ясярляри екранлашдырылмышдыр. Бу комедийаларда феодал-дворйан тябягяляри кяскин сатира атяшиня тутулур.
«Хясис», «Скапенин кялякляри», «Жорж Данден вя йахуд алдадылмыш яр», «Сганарел», «Тартцф», «Дон Жуан вя йахуд даш гонаг» вя бир чох диэяр комедийалары охуйаркян истяр-истямяз Молйерин бюйцк вя мяшщур мцасирлярини хатырлайырсан, хяйал сяни ХVЫЫ ясря апарыр: Франса, Ришелйе, ХЫV Лцдовик, Мазарини, Лофентен, Расин, Буало йада дцшцр.
Молйер комедийаларынын бир чоху сарай байрамларында, кечмишин тябири иля десяк, «тянтяняли» эеъялярдя тамашайа гойулмаг цчцн йазылыб. Лакин сянятдя щяр шейи истедад щялл етдийиня эюря, щямин «байрамлардан» вя «тянтянялярдян» фяргли олараг о ясярляр йашайыб вя йашайаъаг, чцнки Молйер гящряманлары няинки йалныз классизмин чярчивяляриня, цмумиййятля заман вя мякан чярчивяляриня сыьышмыр, 385 ил яввял о гящряманлары йашадан вя эцлдцрян щиссляр инсан йашадыгъа йашайаъаг.
Актйорлуг вя ядяби йарадыъылыьын вящдяти принсипиня ахырадяк садиг галан Молйер сящнядя хястя щалда Арган ролуну ифа етдийи «Зорян хястя» комедийасынын тамашасындан бир неъя саат сонра шиддятли юскцрмя нятиъясиндя веналарынын партламасындан вяфат етмишдир.

