Kürdistan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Kürdistan (ərəb. كردستان‎‎ Kurdistân, fars. کردستانKordestân, kürd. Kurdistan / کوردستان Kwırdıstan, Qafqazın cənubunu və Orta Şərqdə İraq, İran, SuriyaTürkiyəyə aid torpaqların bir qismini əhatə edən, torpaq iddialarında bulunan yaşadığı coğrafi əraziyə kürdlərin və kürdyönlü antitürkist qüvvələrin verdiyi ad.

"Kürd" termini[redaktə]

Coğrafi mövqe[redaktə]

Kürdlərin yaşadığı ərzilər

Kürdüstanın sabit sərhədləri yoxdur və əhatə etdiyi torpaqlar üzərindəki iddialar, qrup və şəxslərə görə fərqliliklər göstərir. Çaldıran döyüşündən əvvəl bölgə əhalisinin əksəriyyətini təşkil edən ələvilərin, türkmənlərin qırılması və İrana köç etməsindən sonra Osmanlı boşalan bu torpaqları kürd tayfa rəislərinə vermiş və sonrasında bölgədəki basqın ünsür olaraq kürdlər önə çıxmışdır. Feodalizm bölgəyə bu müddət sonrasında yavaş-yavaş hakim olmağa başlamışdır. Bölgədə qalan Türkmənlər həyatlarını davam etdirə bilmək üçün sünni şəxsiyyətinə gizlənmiş sonrasında isə şəxsiyyətlərini itirərək Kürtleş etmişlər. Tarixi qeydlərdə Kürdüstanın Cənub-qərb İran olaraq göstərilməsi, Osmanlı dövründə Cənub-Şərqi Anadoludakı kürd əhalisinin seyrək olması və sıx yaşadıqları bölgələrin isə bölgənin çox kiçik bir qisimini əhatə bu fikiri BUGÜN-Erhan Afyoncu]]. Ümumiyyətlə TorosZagros sıra dağları, Mesopotamiya düzlüklər, Ermənistan və köhnə Vilayat-Sittə (Altı İl) 'nin yanında bəzi şərhçilər bu günki [ [Ermənistan]] və Azərbaycan torpaqlarının Türkiyə və İran sərhədlərinə yaxın və Qırmızı Kürdüstan (rus. Красный Курдистан; 1923 - 1929; Paytaxt: Laçın) deyilən Kürdüstan Uyezd (Курдистанский уезд) və 1930 'də Kürdüstan Okrug (bu günki ZəngilanCəbrayıl rayonları daxil olmaqla)' un qurulmuş olduğu bölgə Kürdüstan 'ın parçası olaraq sayılar.

1893də II. Abdulhəmid dövründə çap Yaxın Şərq göstərən xəritə.


Türkiyənin Cənub-ŞərqiŞərqi Anadolu bölgələrinin bir qisimini, İraqın şimalını (Kürdüstan Regional Rəhbərliyi) və ətrafını, İranın Kürdüstan, Qərbi Azərbaycan, KirmanşahLuristan ostanlarını, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsini (Laçın, Zəngilan, Qubadlı, Kəlbəcər) və Suriyanın şimal-şərq hissəsini əhatə edir. [Mənbə göstərin]

Etnik qruplar[redaktə]

Kürdüstanın hər yerində fərqli dil, etnik qruplara rast gəlinər. Kürdlər, Türkmənlər, Türklər, SüryanilerErmənilər olmaq üzrə bir çox etnik qrup yaşayır.

Bu bölgədə yaşayan əhalinin əksəriyyətini kürd mənşəli Türkiyə, İraqİran vətəndaşları meydana gətirər Dünya Döyüşündən sonra müttəfiq dövlətlər, Sevr müqaviləsiylə sözü keçən bölgədə Kürdüstan adlı bir dövlət qurulmasını təklif etmişlər. Bu fikirə Türkiyə, İraq, İranSuriya qarşı çıxmışdır.