Kaxeti mxaresi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Kaxeti səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kaxeti ölkəsi

კახეთის მხარე
kaxetis mxare

Location of Kakheti within Georgia

İxtisarı: GE-KA
Sahəsi: 11 309.5[1][2] km²
Əhalisi: 407 100[3] (2012)
Mərkəz şəhəri: Telavi
Qubernator: Giorgi Qviniaşvili[4]

Kaxeti mxaresi (gürc. კახეთის მხარე) və ya Kaxeti ölkəsiGürcüstan Respublikasının doqquz ən böyük inzibati vahidindən (mxaresindən) biri və Gürcüstanın qədim tarixi bölgəsidir. Tarixi və müasir elmi Azərbaycan mənbələrində bəzən Qaxet adıyla tanınır.[5] İnzibati mərkəzi Telavi şəhəridir. Ölkə AzərbaycanRusiya ilə həmsərhəddir. Kaxetinin cənubunda Keşiş dağ məbədi yerləşir.

İnzibati-ərazi bölgüsü[redaktə]

Kaxeti səkkiz bələdiyyəyə bölünür:

Tarixi[redaktə]

Siğnaği, bölgənin ən populyar turizm məkanlarından biri

VIII əsrdən başlayaraq Kaxeti müstəqil feodal knyazlıq olmuşdur. XI–XII əsrlərdə o, çar Qurucu Davidin səyləri nəticəsində birləşmiş Gürcüstan çarlığının tərkibidə girmişdir.

Qanıx düzü. Arxa planda Qafqaz sıra dağları görsənir

Gürcüstan çarlığının süqutundan sonra Kaxeti 1460-cı illərdə yenidən müstəqil olub yerli çar tabeliyində kiçik dövlət kimi mövcudluğunu davam eləmişdir. 1762-ci ildə Kaxeti çarlığı qonşu Kartli çarlığı ilə birləşmiş, Kaxetinin paytaxtı Telavi yeni birləşmiş Kartli-Kaxeti çarlığının paytaxtı olmuşdur. Səfəvilərin hücumu nəticəsində dövlət xeyli zəifləmişdir. Əhalisinin böyük hissəsi İranın ucqar bölgələrinə (Luristan, Mazandaran, Xorasan) sürgün edilmişdir. 1801-ci ildə Kartli-Kaxeti çar Rusiyasının tabeliyinə keçmişdir.

1918-ci ildə Kaxeti müstəqil Gürcüstan Demokratik Respublikasının tərkibinə girmişdir. Sovet vaxtında səkkiz rayona bölünmüş Kaxeti 1994-cü ildən bəri vahid inzibati bölgə kimi Gürcüstanın tərkibində olmaqdadır. İnzibati mərkəzi Telavi şəhəridir.

Əhalisi[redaktə]

2002-ci il əhalinin qeydiyyata alınmasına əsasən Kaxetinin 407.182 sakinindən 83,9%-i (341.503 nəf.) gürcülər, 9,8%-i (40.036 nəf.) azərbaycanlılar, 1,7%-i (6.997 nəf.) kistlər (çeçenlər), 1,5%-i (6.109 nəf.) osetinlər, 0,9%-i (3.844 nəf.) ruslar, 0,9%-i (3.789 nəf.) ermənilər, 0,1%-i (495 nəf.) yezdi kürdlər, 0,1%-i (285 nəf.) yunanlar, 0,05%-i (222 nəf.) ukraynalılar, 0,04%-i (175 nəf.) abxazlardır.[7]

Kaxeti ölkəsinin ən böyük etnik azlığı olan azərbaycanlılar əksəriyyəti Saqareco (32%), Laqodexi (22%) və Telavi (12%) bələdiyyələrində, kiçik icmalar həmçinin Dedoplistskaro və Axmeta bələdiyyələrində yaşayır.

Kaxeti çeçenlərin qeydi-adi subetnik qrupu olan kistlərin sıxca yaşadığı yeganə yerdir.

İstinadlar[redaktə]

  1. National Statistics Office of Georgia: ტომი I - საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის შედეგები
  2. About Georgia: Home: Regions and Cities: Divisions: Kvemo Kartli
  3. National Statistics Office of Georgia: Population by Municipalities for the Beginning of the Year (Thousands). (official estimates)
  4. Official İnformation Portal of Kakheti Region: Administrative Arrangement
  5. Azərbaycan arxeologiyası, s. 311
  6. Kakheti municipalities. Regional Government of Kakheti.
  7. Gürcüstanın etnik tərkibi (2002) (ing.)