Konstantin Stanislavski

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Konstantin Stanislavski
Stanislavski Constantin-1.jpg
Doğum tarixi: 1863(1863-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfatı: 1938(1938-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Peşələri: Aktyor, rejissor
Mükafatları: SSRİ Xalq Artisti


Konstantin Stanislavski (1863-1938) aktyor, rejissor, SSRİ xalq artisti

Həyatı[redaktə]

O, uzun illər boyu inkar olunub. Bir vaxtlar ondan qaçmağa can atanlar sonradan özləri də bilmədən ona yaxınlaşıb və ömürlük onun cazibə çərçivəsindən çıxa bilməyiblər. Zəngin və təhsilli nəsldən olan bu insan üçün gözəl səslənən "Stanislavski" soyadı yad idi. Bu, Konstantin Sergeyeviç Alekseyevin 1885-ci ildə götürdüyü səhnə təxəllüsü idi. Onun ailəsi Tretyakov qardaşları və fərdi rus operasının yaradıcısı Savva Mamontovla qohum idi. "Mənim incəsənətdəki həyatım" adlı kitabında Konstantin Stanislavski yazır ki, atası Sergey Vladimiroviç Alekseyev təmiz rus, anası Yelizaveta Vasilyevna Alekseyeva isə ata tərəfdən rus, ana tərəfdən isə fransız olub. O, öz dövrünün ən məşhur aktrisası Varleyin qızı olub...

Konstantin son dərəcə zəngin və xoşbəxt ailədə böyüyürdü. Bu ailədə uşaqların təhsili əsl gimnaziyanı xatırladan evdən başlayırdı. 13 yaşından sonra isə Konstantin həqiqi gimnaziyada oxuyub. Lakin demək olar ki, bütün gələcək aktyorlar kimi o da elmə bir elə maraq göstərmirdi. O, mənəvi inkişafının mənbəyi olaraq Malıy Teatrı görürdü...

Elmlə paralel olaraq, onun həyatında həvəskar tamaşalar başlayır. Çox maraqlıdır ki, "Mənim incəsənətdəki həyatım" adlı kitabında onun Lazarev İnstitutunu bitirməsi haqda məlumat yoxdur. İnstitutu bitirdikdən sonra o, ailə firmasında işləməyə başlayır.

Atası əvvəlcə Moskva kənarında yerləşən malikanədə həvəskar tamaşalar üçün zal, onların teatra olan həvəsinin böyüklüyünü hiss etdikdən sonra isə Moskvada çox gözəl teatr salonu tikdirir.

1888-ci ildə məşhur aktrisa Qlikeriya Fedotovanın həyat yoldaşı rejissor Fedotovla tanışlıqdan sonra onun aktyorluğa olan həvəsini başqa bir maraq üstələyir. Təbii ki, professional rejissorla ilk görüş həvəskar insanda maraq oyatmaya bilməzdi. Stanislavski Fedotov da daxil olmaqla həmkarları ilə birlikdə Moskva incəsənət və ədəbiyyat cəmiyyətinin layihəsini yaradır və tezliklə 25-30 min rubl sərf edərək onu həyata keçirir. Cəmiyyətin 10 illik fəaliyyəti ərzində Stanislavski 16 tamaşa qoyur, 34 rol oynayır. Bu onunçün həqiqi bir məktəb, təcrübə yeri olur. Bu, "MXAT"-ın - Moskva Bədaye Akademik Teatrın əsasının qoyulmasından öncə on illik hazırlıq dövrü idi.

Aktyor texnikasından narazılığı hər an artırdı. Bu, ancaq onun özünəməxsus yeni baxışı idi: o, aktyora səhnədə personajı dərindən anlamaq və hiss etməyi öyrədən əsl həyəcan sənəti haqqında düşünür və yazırdı. Aktyorlardan daxili həyacanlarını tamaşaçıya çatırmağı tələb edirdi. Stanislavski səhnədə bütün hissləri öldürən çərçivələri götürməyi təklif edirdi. Bu, mütləq personajın qəlbindəkiləri tamaşaçıya açacaqdı...

Nemiroviç-Dançenko ilə görüşdən sonra Stanislavski öz teatrını yaratmaq qərarına gəlir. Bədaye Akademik Teatr 1898-ci il dekabrın 14-də "Çar Fedor İoannoviç" tamaşası ilə açılır. Stanislavski tamaşada knyaz İvan Petroviç Şuyski rolunu oynayır. Teatrın işinə rejissorluq, aktyor oyunu, səhnə mizanı, bütün quruluş komponentləri, dramaturgiyanın xüsusi seçimi, aktyorların təlimini əhatə edən qlobal teatr reforması da aid idi. Təqribən, 40 illik fəaliyyəti dövründə teatr özünün ən yüksək nailiyyətlərini əldə edir.

1917-ci ildə MXAT Rusiyanın bədii cəhətdən ən nəhəng teatrına çevrilir. Dünyaya yayılan şöhrət, məşhur aktyorlar, Stanislavski kimi rejissor... Hər şey çox yaxşı gedirdi. Lakin Oktyabr inqilabından sonra teatr bağlanma həddinə çatır. Tamaşalar pulsuz göstərilir, biletlər paylanılır... Lakin... Görünür, hər şeyi yenidən başlamaq lazımdır. Yeni tamaşaçılara sakit oturmağı, vaxtında gəlməyi, zalda siqaret çəkməməyi, şlyapaları çıxarmağı, tamaşa zamanı yemək yeməməyi yenidən öyrətmək lazım gəlir. 1919-cu ildə Xarkova qastrola gedən aktyorların bir qrupu geri qayıtmır. Moskvada qalan truppa şəhərdə bolşeviklər tərəfindən əsir kimi saxlanılır. Lakin 1922-ci ildə gedənlər qayıdır və MXAT tam truppa ilə Avropa və Amerikaya qastrollara yollanır.

Stanislavskinin dünya teatr tarixindəki xidmətləri əvəzsizdir. MXAT Stanislavskidən 10 il qabaq ölür. 1938-39-cu il teatr mövsümünün açılışının ilk günündə avqustun 7-də "Tartyuf" əsəri üzərində iş zamanı Konstantin Sergeyeviç özü də vəfat edir...

Həmçinin bax[redaktə]