Kosa

Kosa – üzündə tük bitməyən və ya çox seyrək tük olan adam.

Üzü tüklənməyən kişilərə xalq arasında kosa deyirlər. Kosalıq orqanizmin müəyyən xəstəliyidir və sağalan deyil. Kosanın üzünə heç vaxt tük çıxmır. Kosa da keçəllər kimi şifahi xalq ədəbiyyatında səriştəli, hər şeyin yerini bilən, hiyləgərliyi bacaran obraz kimi tanınmışdır. Qızlar kosalara ərə getməkdən imtina etmişlər. Xalq arasında kosalarla zarafat edir, əylənirlər. Təkcə üzə tük çıxmamaq hələ kosalığın şərti deyil. Bəzən boyca gödək, dişləri seyrək, gozü goy adamlara da “Kosa” deyirlər. Məzhəkəli xalq oyunlarının əsas personajı kosalar hesab olunur. “Kos-kosa oyunları Azərbaycanın hər yerində dəbdəbədir. Xüsusən baharın gəlməsini xəbər vermək, hamını güldürmək kosaların işidir. Bir növ onlar Şərqin “Şaxta babalarıdır”. Kosalar “Gödü” libasında da çıxış edirlər. Oyunbaz rolunda çıxış edən kosalar köhnə il və qış fəslin təcəssüm etdirir, sifətinə yaz yumşaq ağac qabığı və ya keçedən hazırlanmış keçissaqalını maska kimi taxır, başına işi təskülah qoyur, əyninə yoluğ ağ ləbbadə geyir, qurşağına və boynuna kiçik zınqrovlar düzür, belinə çömçə, süpürgə və sümük asır. Kosa- kosa oyunları, tamaşalar, qaravəllilər təkcə əyləncə vastəsi sayılmaması, həm də sağlamlıq üçün əhəmiyyətlidir. Gülüş, şənlənmə ruha qida verən, onu gümrah və sağlam saxlayan vastələrdəndir.