Krım tatarlarının deportasiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Krım tararlarının deportasiyasıKrım tatarlarının 1944-ci ildə Özbəkistan SSRSovet İttifaqının digər bölgələrinə dövlətin aldığı qərarla mütəşəkkil bir şəkildə deportasiya edilməsidir. Buxar maşını deportasiyanın simvoludur.

1783-ci ildə Krımın Rusiya İmperiyası tərəfindən ilhaqı ilə bir çox dəfə Rus dövlət adamları tərəfindən deportasiya qərarı meydana atılmışdı. İkinci dünya müharibəsinin 1941 – 1944 illəri arasında Nazi işğalı altında olan Krımda, Krım tatarlarının bu zaman içərisində Nazilər ilə "əməkdaşlıq" içində olduğu səbəb göstərilərək 1944-ci ildə Sovet hökuməti tərəfindən (əməkdaşlıq edənlərin nisbətinin digər etnik qruplardan bir fərqi olmamasına baxmayaraq) kütləvi deportasiya qərarı çıxarıldı.

18 May 1944 tarixində bütün Krımlı məskunlaşmaları deportasiya edilməyə başlandı.[1] Hərəkətə 32.000-dən çox NKVD birliyi qatıldı. Cəmdə 193.865 Krım tatarı deportasiya edildi. 151.136 nəfər Özbəkistan SSR-yə, 8.597 Mari MSSR-yə, 4.286 Qazaxıstan SSR-yə, geriyə qalan 29,846 nəfər isə Rusiya SFSR-nin müxtəlif oblastlarına deportasiya edildi. Maydan 10 Noyabra qədərki müddət içərisində Özbəkistana deportasiya edilən Krım tatarlarından 10.105 nəfər aclıqdan ölmüşdür. NKVD məlumatlarına görə təxminən 30.000 (% 20) nəfər, bir yarım il deportasiya ərzində öldü. Krım tatar aktivistlər məlumatlarına görə isə əhalinin təxminən %46-sı bu zaman içərisində həyatını itirdi. Deportasiya ərzində cəmi əhalinin təxminən %45-i aclıq, susuzluqxəstəlik səbəbiylə ölmüşdür. [2] Sovet müxalif məlumatlarına görə bir çox Krım tatarı, Sovet GULAG sistemi tərəfindən edilən böyük həcmli layihələr üçün işçi olaraq işlədilmişdir. [3] Krım tatar aktivistlər deportasiyanın soyqırım olaraq tanınması üçün müraciət etməkdədirlər. [4]

İstinadlar[redaktə]

  1. http://www.voanews.com/english/news/a-13-2009-05-18-voa21-68734727.html%7C
  2. http://www.unpo.org/members/7871
  3. The Muzhik & the Commissar, TIME Magazine, 30 Noyabr, 1953
  4. Crimean Tatars Call On Kyiv To Restore Their Rights, Radio Free Europe, 12 Dekabr, 2005

Xarici keçidlər[redaktə]