Landşaft

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Landşaft

Landşaft (alm. Landschaft) – təbii coğrafi kompleks olub burada bütün əsas komponentlər (litosferin üst horizontları, relyef, iqlim, sular, torpaq, biota) mürəkkəb qarşılıqlı əlaqədədir və inkişaf səviyyəsinə görə eynicinsli vahid sistem.

Lantşaftın növləri[redaktə]

Ekologiyada landşaft təbiətdən səmərəli istifadə məqsədini əhatə edir. landşaftlar mənşəyinə görə iki əsas tipə ayrılır – təbii və antropogen.

Təbii landşaftlar[redaktə]

Təbii landşaft yalnız təbii faktorların təsiri altında formalaşır. Aşağıdakı təbii landşaftlara ayrılır:

  • Geokimyəvi landşaft (Polınov, 1956) – kimyəvi elementlərin və birləşmələrin eyni tərkib və miqdara

malik olan yer sahəsidir. Hər geokimyəvi landşafta müəyyən tip elementlərin və birləşmələrin miqrasiyası məzsusdur.

  • Elementar landşaft (Polınov, 1915) – eyni cinsli süxurda, eyni relyef elementində yerləşərək bir bitki

assosiasiyası və bir torpaq tipi ilə səciyyələnir. Elementar landşaft ellüvial, subakval və superakval adlı üç tipə ayrılır. Ellüvial landşaft – relyefin təpəlik (yüksəklik) elementlərində formalaşır. Maddələr və enerji atmosferdən daxil olur.

  • Subakval landşaft – relyefin mənfi formalarında yaranır.

Antropogen landşaftlar[redaktə]

Antropogen landşaft tipinə insan fəaliyyətinin təsiri nəticəsində ilkin təbii landşaft dəyişərək təbii komponentlərin əlaqələrinin pozulması daxildir. Antropogen landşaftlar bölünürlər:

  • aqrokultur (kənd təsərrüfatı) landşaftı – əkin sahələri və bağlar bura daxildir.
  • texnogen landşaft – insanın texnogen fəaliyyəti (güclü texniki vasitələrdən istifadə) nəticəsində torpağın sənaye tullantıları ilə çirklənməsidir, iri sənaye komplekslərinin mühitə təsiri nəticəsində əmələ gələn sənaye

landşaftı da texnogen landşafta daxildirr.

  • şəhər (urbanizasiya) landşaftına müxtəlif tikililər, küçələr, parklar, yollar və s. aiddir. [1]

İstinadlar[redaktə]

  1. Məmmədov Q.Ş., Xəlilov M.Y. "Ekologiya, ətraf mühit və insan" Bakı, "Elm" nəşriyyatı – 2006, 608 s. ISBN 5 – 8066 – 1765 - 3