Mərkəzi Avropa Universiteti

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Mərkəzi Avropa Universiteti
Central European University[1]

Mərkəzi Avropa Universitetinin loqosu
Yaranma tarixi 1991
Tip Özəl
Rektor Con Şatak
Tələbə sayı 1,600
Şəhər Budapeşt
Ölkə Macarıstan
Ünvan Nador u. 9, 1051 Budapest, Hungary
Vebsayt ceu.hu

Mərkəzi Avropa Universiteti (ing. Central European University (CEU), mac. Közép-európai Egyetem) Macarıstanın paytaxtı Budapeşt şəhərində yerləşən və dünyanın ən nüfuzlu universitetlərindən biridir. Universitet 1991-ci ildə Corc Sorosun maliyyə dəstəyi ilə bir qrup ziyalı tərəfindən MərkəziŞərqi Avropa, eləcə də keçmiş SSRİ ölkələrində açıq cəmiyyətdemokratiyanın inkişafına töfhə məqsədilə yaradılmışdır. Universitetin kampusları VarşavaBudapeştdə yerləşir.

Bu gün MAU – 110-dan çox ölkədən[2] olan 1600 nəfər tələbənin oxuduğu beynəlxalq universitetdir. Universitetin təsisçisi Corc Soros tərəfindən maliyyələşdirilən və 400 milyon avroya qədər büdcəsi olan MAU fondu sayəsində bir çox istedadlı və fərqlənən tələbələr bütün kurs boyu maliyyə dəstəyi alır. Mərkəzi Avropa Universiteti daimi ianə fondunun eksklüziv benefisiarıdır. MAU İanə Fondu Avropada ən böyük akademik ianə fondlarından biridir və universitetin uzunmüddətli maliyyə səmərəliliyini təmin etmək üçün yaradılmışdır. Bu, Budapeştdə yerləşən universitetin əsas əməliyyat xərcləri üçün illik maliyyəni təmin edir.[3] 30 ölkədən təxminən 100 professor MAU-da dərs deyir. Bundan əlavə MAU mütəmadi olaraq başqa ali təhsil müəssisələrindən professorları universitetdə mühazirə demək və seminar keçirməyə dəvət edir.

Universitet humanitar və sosial elmlər sahəsində beynəlxalq səviyyədə tanınmış ABŞMacarıstan akkreditasiyalı magistrdoktorluq dərəcəsini verən təhsil müəssisəsidir.

Rektoru[redaktə]

Con Şatak, Mərkəzi Avropa Universitetinin Prezidenti və Rektoru
Əsas məqalə: Con Şatak

1 avqust 2009-cu ildən etibarən MAU-nun keçmiş rektoru Yehuda Elkananı insan hüquqları üzrə görkəmli hüquqşünas Con Şatak əvəz etdi.[4] Hazırda bu universitetin prezidenti və rektoru Con Şatakdır. O daha əvvəl Harvard Universitetinin vitse-prezidenti, ABŞ-ın Çexiyada səfiri, ABŞ Prezident kitabxanasının Baş İcraçı Direktoru vəzifələrində işləyib, Ruanda və keçmiş Yuqoslaviya üzrə BMT-nin Beynəlxalq Kriminal Tribunallarının qurulmasında əhəmiyyətli rol oynayıb, Kembric və Yel Universitetlərinin məzunudur.

Missiyası və tarixi[redaktə]

MAU-nun əsasını qoymaq ideyası xorvat şəhəri – Dubrovnikdə keçirilmiş mühazirə seriyası zamanı yaranmışdır. MAU qərb nümunəli universitet olub, açıq cəmiyyət ideyasına əsaslanan və Avropanın post-kommunist ölkələrində siyasi, sosial və iqtisadi dəyişikliklərin öyrənilməsinə həsr edilməli idi.

Hazırda MAU beynəlxalq tanınmış universitet olmaqla yanaşı, həm də tədqiqat və analitik mərkəz kimi öz məzunlarını siyasi və akademik sferalarda liderliyə və innovasiyaya hazırlayır. MAU gender araşdırmaları və ekoloji siyasət üzrə Şərqi Avropada magistr proqramı açmış ilk universitetdir.[5]

MAU Mərkəzi və Şərqi Avropa, eləcədə keçmiş SSRİ ölkələrində açıq cəmiyyət ideyasının inkişafını tələbə və akademik mühit vasitəsilə dəstəkləyir. Burada fərziyyə və praktiki ideyalar kritik və müqayisə analizi olaraq yaradıcılıqla inkişaf etdirilir. Bununla bərabər inkişaf etməkdə olan ölkələrdə demokratik ideyalar yayıldıqca MAU bu ölkələrdən olan tələbələrə maliyyə dəstəyi təqdim etməyə başladı.

14 oktyabr 2007-ci ildə Corc Soros MAU Şura sədri vəzifəsindən istefa verir. Direktorlar şurasının yeni sədri 2 illik müddətə Leon Botşteyn seçilir. Hazırda Corc Soros MAU Şurasının fəxri sədridir.

Akkreditasiyası[redaktə]

Universitetin ilk qeydiyyatı ABŞ-dadır. Macarıstanda bu universitet özəl fəaliyyət göstərən universitet kimi qeydiyyatdan keçib və Macarıstan Akkreditasiya Komitəsi tərəfindən 2004-cü ildə akkreditasiya olunub.[6] [7]

Departament və proqramları[redaktə]

Departamentlər[redaktə]

Mərkəzi Avropa Universitetinin girişi

Dərəcə proqramları[redaktə]

Bir illik magistr dərəcə proqramları[redaktə]

İki illik magistr dərəcə proqramları[redaktə]

Doktorluq proqramları[redaktə]

Xüsusi proqramları[redaktə]

Universitet fakültə üzvləri və mütəxəssislər üçün xüsusi proqramlar da həyata keçirir:[9]

MAU Yay Universiteti[redaktə]

MAU-nun Yay Universiteti Mərkəzi və Şərqi Avropada humanitar və sosial elmlər üzrə gənc tədqiqatçılar üçün ən əhəmiyyətli akademik proqramıdır. 1996-cı ildə MAU Yay Universiteti 269 nəfərlik heyəti və 516 iştirakçını əhatə edib. Bir çox iştirakçılar təhsil haqlarından və digər iştirak xərclərindən azad ediliblər, onların çoxu akademik işlə məşğul olan gənclərdirlər (təhsilini başa vurmuş tələbələr, təhsil işçiləri, tədqiqatçılar və s.). Bu yay universiteti nəticəsində onlar öz tədqiqatlarını təkmilləşdirmək, tədris kurslarını inkişaf etdirmək, təhsildə müxtəlif metodlardan istifadə etmək, beynəlxalq elmi və professional şəbəkələr çıxış əldə etmək barədə zəngin məlumat əldə ediblər.[13]

Kitabxanası[redaktə]

Mərkəzi Avropa Universitetinin kitabxanası Şərqi Avropada sosial və humanitar elmlər sahəsində rəqəmsal və qeyri-rəqəmsal kolleksiyalara malik ən böyük ingilis dilli kitabxanalardandır. Kitabxanada 255 000-dən çox müxtəlif formatda sənədlər və əksər akademik məcmuələrə daxil olma imkanları var.[14]

Açıq Cəmiyyət Arxivləri (ACA) soyuq müharibə dövrünü araşdıran dünyada ən aparıcı elmi-tədqiqat müəssisələrindən biridir. Arxiv kommunist dövrünü əhatə edən siyasi, sosial, iqtisadi və mədəni həyatı ilə bağlı geniş materiallara sahibdir. Kolleksiya özündə Azadlıq Radiosunun arxivi və stenoqram yayımını, həmçinin Mərkəzi və Şərqi Avropada kommunizm dövründə qadağan edilən material və dünyanın ən böyük samizdatlarını birləşdirir. Arxivdə həmçinin insan hüquqlarıhərbi cinayətlərə dair daim çoxalan audio və videomaterial sənədləri daxil edilir.

Reytinqlərdə yeri[redaktə]

Mərkəzi Avropa Universiteti 2011-ci ildə "QS World University Rankings" tərəfindən hazırlanmış təhsil istiqamətləri üzrə dünya reytinqində Siyasət və Beynəlxalq münasibətlər sahəsində ən yaxşı 51–100,[15] Fəlsəfə üzrə 101–150[16] və Sosiologiya üzrə 151-200-cü yerləri bölüşdürür.[17] Ümumiyyətlə götürdükdə isə 2011-ci ildə universitet bu reytinqdə dünyada 372-ci yerdə qərarlaşıb[18]

Alman qəzeti Die Zeitin tətqiqatlarına əsasən universitetin Siyasi Elmlər departamenti Avropada ən yüksək beş eyniadlı proqramdan biridir.[19][20] Universitetin Hüquqi Tədqiqatlar departamenti Çex qəzeti Lidove noviny tərəfindən Mərkəzi Avropada ilk yerə layiq görülüb. Sorğu Avstriya, Çexiya, Polşa, Slovakiya, AlmaniyaMacarıstan universitetlərini əhatə edib.[21] QS TOPMBA sorğusunda Mərkəzi Avropa Universitetinin Biznes Məktəbi Avropada ən yaxşı 20 biznes məktəb siyahısında yer alıb.[22] Bu yaxınlarda həmin resursda çıxmış məlumatda qeyd edilir ki, bu biznes məktəb AvstriyaAlmaniya da daxil olmaqla Avropada beynəlxalq və regional şirkətlər tərəfindən ən çox baxılan biznes məktəbdir. [23] [24]

"Magyar Rektori Konferencia" tərəfindən hazırlanmış son hesabatda MAU heyəti adambaşına düşən beynəlxalq nəşrlərin sayına görə Macarıstanda birinci yerdədir. Universitet həm də Avropa Birliyinin Tədqiqat və Texnoloji İnkişaf Proqramları çərçivəsində tədqiqat qrantlarının sayına görə ölkədə birinci yerdə qərarlaşıb. Avropa Tədqiqat Şurasının Başlanğıc Qrantları (Avropada gənc tədqiqatçılar üçün ən prestijli qrantı hesab olunur) çərçivəsində Mərkəzi və Şərqi Avropadan ümumi qalib gəlmiş 8 qrantdan 3-ü Macarıstana verildi (bu, regionda ən yüksək göstəricidir), onlardan da ikisi MAU heyətinə layiq görüldü.[13]

Nəşriyyatı[redaktə]

MAU Nəşriyyatı (CEU Press) Mərkəzi və Şərqi Avropada ingilisdilli ən böyük nəşriyyatdır. 1993-cü ildə yaradılmasından bu vaxta qədər iqtisadiyyat, sosial, regionda siyasi dəyişikliklər barədə kitabların nəşrinə əvəzsiz töhvə verib.[13]

Qəbul qaydaları[redaktə]

Tələb olunan sənədlər[redaktə]

Universitetə qəbul qaydaları bir çox AvropaAmerika universitetlərinə qəbul qaydaları ilə oxşardır. Bütün departamentlərə qəbul zamanı aşağıdakı sənədlər tələb olunur:[25]

Qeyd edək ki, qəbul şərtləri departamentlər və proqramlar üzrə fərqlənir.[26]

Təqaüdlər və maliyyə dəstəyi[redaktə]

Universitetdə təhsil haqları kifayət qədər yüksəkdir,[27] lakin qəbul zamanı təqdim edilmiş sənədlərə və imtahanların nəticələrinə əsasən Mərkəzi Avropa Universiteti əksər tələbələrinə müxtəlif növ təqaüdlər və maliyyə yardımları edir.[28] Çoxillik proqramlarda oxuyan tələbələrin il ərzində göstəricilərinə əsasən həvəsləndirilmə məqsədi ilə növbəti ildə daha artıq təqaüd qazanmaq imkanı var. Universitetdə "Məzun təqaüdü" proqramı da var. Bu təqaüdə əsasən MAU-nun məzunlarının öz universitetlərinə ödədiyi ianələr hər il toplanaraq bir neçə tələbənin təhsilinə xərclənir. Bu təqaüdlərə müraciət etmək üçün MAU-nun onlayn ərizə formasında müvafiq məlumatları doldurmaq tələb olunur. Həmçinin universitet tələbələri universitetdənkənar təqaüd proqramlarına da sənəd verə bilərlər.[29] Qeyd edək ki, təqaüdlərə seçim şərtləri departamentlər və proqramlar üzrə müxtəlifdir.[30]

2011-2012-ci tədris ilində 153 tələbə MAU-nun təhsil haqlarından tamamilə, 5 tələbə isə təhsil haqqının bir hissəsindən azaddır. Bu tələbələrin 123 nəfəri isə tam və ya müəyyən qədər təqaüdlə də təmin olunurlar.[13]

Dünyada məşhur olan əməkdaşlarından bəziləri[redaktə]

Mərkəzi Avropa Universitetinin binası

Görkəmli məzunlarından bəziləri[redaktə]

Digər fəaliyyətləri[redaktə]

Mərkəzi Avropa Universiteti tədris proqramları ilə bərabər beynəlxalq səviyyəli tədbirlər keçirirək həyatın bütün sahələrində azadlığı təbliğ edir. 2010-cu ilin 20-22 sentyabrında bu universitetin Google ilə birgə keçirdiyi "Azadlıqda İnternet 2010" adlı tədbir bütün dünyanın diqqətini çəkib. [31]

Universitetdə 100-dən çox ölkədən 1600-ə yaxın tələbə təhsil alır, 30-dan çox ölkədən olan 300-ə yaxın personal işlədiyir[32]. Bu səbəbdən universitet mədəniyyətlərarası dialoqa geniş diqqət ayırır. Buna görə hər il Beynəlxalq Mədəniyyət Festivalı keçirilir. 2011-ci ildə keçirilmiş bu festivalda Azərbaycan da təmsil olunub.[33]

Bəzi faktlar və rəqəmlər[redaktə]

Hazırki icması[redaktə]

Akademik göstəriciləri[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Study-hungary.com: Central European University
  2. Ceu.hu – Welcome from the President and Rector
  3. Ceu.hu – Facts and figures
  4. Ceu.hu -John Shattuck Commences Term as New CEU President and Rector
  5. Ceu.hu – Mission and History
  6. Bard College: About CEU and Budapest
  7. Ceu.hu – Accreditation
  8. Central European University – Programs
  9. Ceu.hu – Programs for Faculty and Professionals
  10. Special Projects Office
  11. CEU Summer University
  12. Curriculum Resource Center
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 Central European University - Contributions to Hungary
  14. CEU Library Webpage: Mission Statement
  15. New QS World University Rankings by Subject 2011 Politicals and International Studies
  16. New QS World University Rankings by Subject 2011 Philosphy
  17. New QS World University Rankings by Subject 2011 Sociology
  18. Topuniversities.com - Central European University
  19. Excellence Group: Political Science
  20. CEU Ranked Before Oxford, Corvinus Ranked Before the University of Vienna
  21. http://www.lidovky.cz/nejlepsi-fakulta-ve-stredni-evrope-duj-/ln_noviny.asp?c=A110221_000115_ln_noviny_sko&klic=241450&mes=110221_0
  22. Global 200 Top Business Schools Report 2010
  23. Top Business Schools in Europe
  24. Central European University Business School is viewed as the most popular business school in Central Europe (including Germany and Austria) by international and regional employers, according to the 2010/11 results of QS TOPMBA.com research
  25. Ceu.hu – How to apply
  26. Ceu.hu – Admissions Requirements
  27. Ceu.hu – Tuition and fees
  28. Telebe.az – Rəşad Mehbaliyev: "Təsəvvür edə bilmirəm ki, orada müəllimə necə rüşvət vermək olar"
  29. Ceu.hu – Financial Aid
  30. Ceu.hu – Eligibility for financial aids
  31. Rəşad Mehbaliyev, "Azadlıqda İnternet 2010"
  32. Study in Hungary – Central European University
  33. Rəşad Mehbaliyev, Mərkəzi Avropa Universitetində keçirilən Beynəlxalq Mədəniyyət Festivalında azərbaycanlı tələbələr də iştirak ediblər – FOTO
  34. Ceu.hu – Facts and figures
  35. MAU Biznes Məktəbinin veb saytı
  36. Ceu.hu – CEU Research Centers
  37. Ceu.hu – Schools and Departments

Xarici keçidlər[redaktə]

Həmçinin bax[redaktə]