Məsdərə kilsəsi
| Məsdərə kilsəsi | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||
| Ölkə | Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan) | |||||||
| Bölgə | Talin | |||||||
| {{{3}}} | Masdərə | |||||||
| {{{3}}} | V - VIII əsrlər | |||||||
| {{{3}}} | Xristianlıq | |||||||
Masdərə kilsəsi və ya Müqəddəs Con Baptist kilsəsi – Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan) Talin rayonunun Masdərə (21. 01. 1965 – ci ildən Dalarik) kəndində Masdərə çayı kənarında V – VII yüzillərə aid qədim ərmən – türk məbədi. [1] [2]
Günbəzli məbəd tipində inşa edilmiş [3] məbəd öz adını Masdərə toponimindən almış, "Masdərə" toponimi isə "Masların dərəsi", "Mas dərəsi" anlamında "mas" və "dərə" sözlərindən yaranmışdır. Maslar qədim dövrlərdən (təxminən e.ə. VIII əsrdən) Cənubi Qafqazda, o cümlədən Qərbi Azərbaycanda məskunlaşmış sak tayfalarının bir qoludur. Masların adı müasir Azərbaycan respublikası və Qərbi Azərbaycan ərazisində Masallı, Masazır, Maştağa, Masis, Mesxet, Xaçmas (Xaçmaz) toponimlərində də qalmışdır. [4]
Memarlıq xüsusiyyətləri [redaktə]
Bina xaçvari quruluşa malik olub, mərkəzi günbəzli quruluşa malikdir. Qeyri adi memarlıq quruluşuna malik olan bina bir çox özəlliklərini itirərək günümüzə çatmışdır. Məbədin pəncərələrinin ətrafı gözəl həndəsi və nəbati naxışlarla işlənmiş kəmərlə əhatələnmişdir. SSRİ dövründə, 1940 – cı ildə məbəddə ermənilər tərəfindən aparılmış "bərpa" işləri zaman onun ilkin memarlıq xüsusiyyətlərinə bəzi dəyişiklikləri edilməklə və ətrafında xaçkarlar yerləşdirilməklə məbəd erməniləşdirilmişdir.
İstinadlar [redaktə]
- ↑ Н. Г. Буниатов, Ю. С. Яралов – Архитектура Армении, Москва, 1950, ст 96 – 99
- ↑ Ə. Ələkbərli – Qərbi Azərbaycan abidələri, Bakı, Nurlan, 2007, səh 46 – 47
- ↑ М. Арутунян, С. А. Сафарян – Памятники армянского зодчества, Москва, 1951, ст 52
- ↑ Ə. Ələkbərli – Qədim türk-oğuz yurdu – "Ermənistan", Bakı, 1994, səh 96 – 98
Həmçinin bax [redaktə]
 Tarixi Azərbaycan ərazisindəki xristian məbədləri  |
||
|---|---|---|
| Azərbaycan | Aleksandr Nevski Başkilsəsi (Bakı) • Müqəddəs Qriqori kilsəsi • Müqəddəs Mürdaşıyan Zənənlər Kafedralı • Mixayil Arxangel kilsəsi • Bakirə Məryəmin Məsum Hamiləliyi şərəfinə kilsə • Xilaskar kilsəsi • Nicatverən Məsih kilsəsi • Müqəddəs Xilaskar İsa kafedralı • Gəncəsər monastırı • Avey kilsəsi • Anahit kilsəsi • Quşçu məbədi • Kürmük kilsəsi • Kiş kilsəsi • Ağoğlan monastırı |  |
| Qərbi Azərbaycan İndiki Ermənistan |
Aselişad monastırı • Ağaçin məbədi • Ağtala monastır kompleksi • Avan bazilikası • Gərni məbədi • Göy Mələkləri məbədi • Kasax bazilikası • Məsdərə kilsəsi • Nərədüz • Sənain məbədi • Şirvancıq məbədi • Saqakat kilsəsi • Uzunlar məbədi • Yenivəng məbədi • Yerəruyk bazilikası | |
| Borçalı (indiki Gürcüstan) |
Keşiş dağ məbədi • Səkkiz-ayaq məbədi | |
