Madaqaskar planı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

"Büllur gecə"dən 3 gün sonra - 12 noyabr 1938-ci ildə Nasist partiyasının liderlərindən olan Hermann Görinq yəhudilərlə bağlı "Madaqaskar planı" həyata keçiriləcəyini bəyan etmişdi. Plan hələ XIX əsrin sonları-XX əsrin əvvəllərində bir neçə antisemit siyasətçi tərəfindən irəli sürülmüşdü. Bu plana görə, yəhudilərdən qurtulmaq üçün onların böyük bir kütləvi köçlə Madaqaskar adasına yerləşdirilməsi hədəfə alınmışdı. Britaniya hökuməti isə bu plana qarşı Keniyanı seçmiş, lakin sionistlər bu fikri deyil, Madaqaskar planına üstünlük vermişdilər. Çünki hər vəziyyəti öz xeyrinə uyğun ram etməyə çalışan bir qrup yəhudi başbilənləri Madaqaskarı dünya yəhudilərinin toplana biləcəyi və monoetnik dövlət quracağı ən potensiallı yer sanırdı. Müharibə ərəfəsində bu ideyanı yenidən gündəmə gətirən nasist liderlər Hitlerin də razılığını ala bilmişdi. Himmler isə 1940-cı ildəki çıxışında -"Ümid edirəm, yəhudilərin aqibəti ilə bağlı məsələ böyük bir köçlə onları Afrika və ya başqa bir koloniyaya yollamaqla öz həllini tapacaqdır", - söyləmişdi. Yəhudilərin sığınması üçün salınan müvəqqəti yaşayış mərkəzləri - gettolar hazırlanmağa başladıqda "Madaqaskar planı" hələ də gündəlikdə idi. II Dünya Müharibəsinin əvvəlində Varşava gettosundakı yəhudilərin "super getto" adlandırılan Madaqaskara köçürülməsi də düşünülürdü. Lakin uğursuz Dünkerk əməliyyatı və "İldırımsürətli müharibə" planının boşa çıxması ilə yanaşı, 1942-ci ildə adanın ingilis-fransız orduları tərəfindən tutulması "Madaqaskar planı"nın üstündən xətt çəkmiş oldu.

İstinadlar[redaktə]

Brechtken, Magnus: Madagaskar für die Juden: Antisemitische Idee und politische Praxis 1885-1945, 2nd edition, Wissenschaftsverlag, Oldenbourg, Germany, 1998 ISBN 3-486-56384-X, 9783486563849