Marionet

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
„Meksikalı“ marionet kimi

Marionet - oyunçu tərəfindən saplarla idarə olunan bəndli kukla. Saplar kuklanın ayrı-ayrı bəndlərinə bağlanır. Əvvəllər belə kuklalar ağacda hazırlanırdı. Onun başı cökə ağacından ahzırlanırdı, çünki bu hissədə daha incə səth strukturuna ehtiyac vardı. Hal-hazırda mövzudan asılı olaraq müxtəlif materiallardan istifadə olunur: bərk və yumşaq köpük, lateks, kağız və ya ağac qarışığı və s.

Əl kuklaları ilə müqayisədə burada fiqur bütöv təsvir oluna və hrəkət etdirilə bilir.Bundan əlavə oyunçu tam gizli şəkildə kuklanı idarə etmək imkanına malikdir. Belə ki, tamaşaçılar üçün yalnız hərkətdə olan fiqurun görünür. Bu XİX əsrdə yeni bir tetr üslubunun yaranmasına gətirib çıxarmışdır. Moda, tetarsəhnəsi və operanın çox vaxt marionet səhnəsində nümayişi yayılmışdır. Marionet kuklalar ipdənasıldıqları üçün yırğalanma və ağırlıq qanununa tabe olaraq tətbiq oluna bilirlər. Yəni onların qucaqlaşması, bir-birinə qarşı güclü qarşılıqlı hərkətdə olmaları mümkün deyil.Digər tərəfdən onların sərbəst hərəkətedəbilmələri aktyorların bacarmadıqları oyunları icra etməyə şərait yaradır.

Tarixi[redaktə]

Marionet formalı bəndli kuklalar hələ Antik dövründə mövcud idilər. Qədim Misirdə və Yunanıstanda Noyrospatma adlanan fiqurlar geniş yayılmışırlar. Professional oyunçular öz kuklaları ilə gündəlik çörək pulu qazanırdılar.

"Marionet" sözünün orta əsrlərdə Mariyanı əks elətdirən kuklaların adından gəldiyi güman edilir. Çox vaxt kiçik kuklalara "Mariya" sözünün kiçildici şəkildə işlədilirdi. Venesiyada qədim mexaniki kuklaların Milad bayramı və digər dini bayramalar ərəfəsində düzəldilib satılması yuxarıdakı ehitmalı gücləndirir. Qədim kitabların bəzilərində isə bunun İtaliyan əsilli ixtiraçının adı ilə bağlı olması göstərilir.