Marqaret Mitçell

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Marqaret Mitçell
Margaret Mitchell NYWTS.jpg
Doğum tarixi 1890(1890-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Atlanta, ABŞ
Vəfatı

(-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)

Marqaret Mitçell -

Həyatı[redaktə]

Marqaret Mitçell 1890-cı ildə doğulub. ABŞ-da doğulduğu şəhər Atlanta onun sayəsində bütün dünyada tanınır. Marqaret Mitçellin bioqrafiyası romanın qəhrəmanı Skarlettin həyatına bənzəyir. Yazıçının ata tərəfi irland, ana tərəfi isə fransızdır. Babaları Amerikada vətəndaş müharibəsində iştirak ediblər. Romanda təsvir olunan hadisələr də elə Vətəndaş müharibəsi fonunda cərəyan edir. Gələcək yazıçı varlı aristokrat ailədə böyüyüb tərbiyə alıb. Uşaqlıq illərində o, anasının təkidi ilə dünya ədəbiyyatının qızıl fonduna daxil olmuş əsərləri mütaliə edərdi, amma zamanında çox dəbdə olan ucuz, bayağı məhəbbət romanlarını da acgözlüklə oxuyardı. On doqquz yaşlı gənc qız Northemptonun kollecində təhsil alırdı. Anasının ölümündən sonra təhsilini yarımçıq qoyub doğma Atlanta şəhərinə, Şaftalı küçəsindəki böyük malikanəyə - ata ocağına dönür. Gözəl, ağıllı və zəngin aristokrat qızın pərəstişkarları günü-gündən çoxalırdı. O, qəhrəmanı Skarlett Oxara kimi saysız-hesabsız pərəstişkarlarının, heyranlarının əhatəsində kübar həyatı yaşayırdı. Deyilənlərə, yazılanlara inansaq, Marqaret qırxa yaxın gənc atlantalıdan evlənmək təklifi alıbmış, O, ucaboylu, yaraşıqlı sarışın saçlı gənci - Red Apşounu seçir. Amma bu nikah xoşbəxt ailə sonluğu ilə bitmir. Qəfil başlayan odlu-alovlu, ehtiraslı məhəbbət macərasının ömrü az olur. Bu ehtiraslı məhəbbət macərası qəfil başladığı kimi qəfil də sönür. İctimai rəyə məhəl qoymayan Mar-qaret yaraşıqlı və ərköyün Red Apşoudan ayrılır. Ərindən boşanandan sonra özünü mətbuat aləmində jurnalist kimi sınamaq istəyir. O dövrdə qadın jurnalistlərtin barmaqla sayıla biləcək qədər az olduğunu nəzərə alsaq, bu sevdanın asanlıqla başa gəlmədiyini təxmin edə bilərik.

Marqaret Mitçell "Atlanla cornel" jurnalında reportyor kimi işə başlayır. Doğrudur, jurnalın redaktoru gənc qadını işə götürməkdən məmnun deyildi - yəni reportyor peşəsi qadın işi deyil. Sonralar Mitçell bu dərginin ən yaxşı jurnalistlərindən biri olacaq.

İyirmi dörd yaşlı jurnalist qadın ikinci dəfə ərə gedir, ailə qurur və jurnaldan ayrılıb evdar qadın olur. Ötən əsrin əvvəllərində hətta Amerikada belə ailəli qadınlar işləməzdilər, evdə oturub biş-düşlə, gündəlik ailə qayğılarıyla yaşayardılar. Con Marş Red Apşou kimi yaraşıqlı kişi deyildi, amma mehriban, qayğıkeş və ciddi adam idi. Jurnaldakı işindən çıxıb ikinci dəfə ailə qurandan sonra Marqaretin boş vaxtı çox olurdu, o, boş vaxtın cilovunu əlinə alır - roman yazmağa başlayır.

"O, sevdiyi iki kişidən heç birini anlaya bilməmişdi, indi onların hər ikisini itirib" - bu cümlə ilə yazmağa başlayıb xanım Marqaret. Bu fraza romanın son bölümündə yer alıb. Son abzasdan başlayaraq yazmaq səriştəsi ona jurnalistikadan yadigar qalmışdı. Marqaret Mitçell oçerklərini bu üslubda yazardı. "Rüzgarla sovrulanlar" on il müddətində yazılıb, zira belə bir epik roman əlbəttə bir neçə aya ərsəyə gələ bilməzdi. 1935-ci ilin dekabrında yazıçı romanın son variantını tamamladı. Romanın əlyazmasını nəşriyyata təqdim etdi. Bu məqamda bir faktı da qeyd etmək yerinə düşər, əlyazmada romanın adı "Sabah başqa gün olacaq" yazılmışdı. Son anda yazıçı nəşriyyatdaca romanın adını dəyişdirib, Horatsinin bir misrasından götürüb. Qəhrəmanın da adını son anda düşünüb tapıb.

Bir ildən sonra roman işıq üzü gördü, işıq üzü görər-görməz bestseller siyahısına düşdü və uzun illər boyu bu siyahıda qaldı. Romanın satışa çıxarıldığı birinci gün əlli min nüsxə satıldı. İl ərzində roman otuz bir dəfə çap olundu, bir ildə müəllifinə üç milyon dollar gəlir gətirdi - sağ əli bizim yazıçıların başına. Az qala unutmuşdum, roman Amerikanın nüfuzlu Pulutser mükafatına layiq görülüb. Professional tənqidçilər isə narazılıqlarını dilə gətirdilər, onların fikrincə, roman bu böyük ödülə layiq deyil. Tənqidçilər yazırdılar ki, romanın dəyəri oxucularının sayı ilə ölçülə bilməz, oxucu kütləsinin sayı romanın bədii dəyəri kimi qələmə verilməməlidir. Məşhur fantast Herbert Uellsin "Rüzgarla sovrulanlar" romanı haqqındakı fikirləri cığal, iddialı, özlərindən müştəbeh tənqidçilərin mübahisələrinə son qoydu. H.Uells yazır: "Bu kitab bir sıra möhtərəm klassiklərdən daha yaxşı yazılıb".

Professional tənqidçilərin, ədəbiyyatşünas alimlərin fikirlərinə nə qədər sayğı ilə yanaşsam da, yazıçının rəyi mənimçün daha önəmlidir. 1939-cu ildə rejissor Viktor Fleminq romanı ekranlaşdıranda Red Batler obrazını tərəddüd etmədən Klark Heyblə verdi. Heybl əvvəlcə bu obrazın böyük məsuliyyət tələb etdiyini bəhanə gətirərək filmdə oynamaqdan boyun qaçırmaq istəmişdi. Amma Heybl bu rolda çəkildi və peşman olmadı, bu rol ona böyük şöhrət gətirdi.

Skarlettin rolunda oynayacaq aktrisa isə tapılmırdı. Rejissor düz iki il belə bir aktrisa axtardı, min dörd yüz namizəd arasından Vivyen Li seçildi - Li yazıçının gəncliyinə çox bənzəyirdi. Skarlettin anasını olynayan aktrisa isə Vivyen Lidən cəmi bir yaş böyük idi.

Yazıçının doğma şəhəri Atlantada filmin premyerası böyük uğur qazandı, bu film Oskar almış ilk rəngli film kimi də tarixə düşüb. Filmdən sonra Marqaret Mitçell daha da məşhurlaşdı. Naşirlər ondan yeni roman istəyirdilər. O isə yalnız gülümsəyirdi. Onun təbəssümündə sarkazm vardı. Bütün şirnikdirici şərtlərə rəğmən Mitçell "Rüzgarla sovrulanlar" romanının, necə deyərlər, ardını yazmadı. 1949-cu ilin avqust axşamlarından birində, daha dəqiq tarix istəyirsinizsə, avqustun on birində Marqaret Mitçell əri Con Marş ilə evdən çıxıb kinoteatra gedirlər. Yolda bədbəxt hadisə baş verir - sərxoş taksi sürücüsü şan-şöhrəti bütün dünyaya yayılmış qırx doqquz yaşlı qadını vurur. Avqustun on altısında rüzgar Marqaret Mitçelli sovurub aparır...

Xarici keçidlər[redaktə]