Masonluq

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Masonluğun rəmzləri – bucaqölçən və pərgar.
(Ortasında G hərfi olmadan da təsvir edilir)

Masonluq – fəlsəfi-etik hərəkat olub XVIII əsrdə gizli beynəlxalq təşkilat şəklində meydana gəlmişdir. İngiliscədən tərcümədə "azad bənna" mənasını verir (freemason). Masonluq müxtəlif formalarda mövcud olub üzvlərinin vahid mənəvi və metafiziki idealları bölüşməsi ilə səciyyələnir. Bunlardan ən birincisi Ali Varlığa inamdır. Dünyada 5 milyona yaxın mason vardır. Təkcə Şotlandiya, İrlandiyaBöyük Britaniyada 400.000 nəfər, Amerika Birləşmiş Ştatlarında isə 2 milyon mason fəaliyyət göstərir.[1][2]

Masonluq yerli lojalar şəklində fəaliyyət göstərir. Yerli lojalar Baş Lojaya tabedir. Bir qayda olaraq hər ölkədə yalnız bir Baş Loja fəaliyyət göstərir. Lakin ABŞ-da hər ştatda bir Baş Loja mövcuddur. İlk Mason lojaları XVII əsrdə İngiltərədə meydana gəlir. Lakin bəzi tədqiqatçılar masonluğun daha qədim keçmişə malik olduğunu bildirir. Onların fikrincə masonluq öz əsasını Səlibçilikdən və XIII əsr gildiya bənnaları ittifaqından götürür. Bəziləri isə bunu tarixi Süleyman Məbədinin tikilməsi ilə əlaqələndirir.

İdeologiya və simvolikası[redaktə]

Kuinsi Mason məbədi

Bəzi lojalarda icmaya ateist düşüncəli insanların qəbulu daha məqbul sayılsa da, ümumilikdə, masonluq da dünyanın dini təhlilinə əsaslanır və üzvlüyü dini mənsubiyyətə görə məhdudlaşdırmır. Masonluq fəlsəfəsi özündə xristianlıq və digər dinlərin zahiri elementlərini ehtiva edir. Masonluğun rəmzləri və terminologiyası öz mənşəyini hərəkatın ilk qardaşlarından olan bənnaların əmək alətlərindən alır. Mala, pərgar, şaqul masonlar tərəfindən sözün ən geniş mənasında təhlil edilir və bunlara mistik məna verilir. Masonluğun ümumqəbulolunmuş rəmzi daxilində açıq göz olan üçbucaqdır. Masonluğun digər rəmzlərindən biri də masonların müqəddəs hesab etdiyi akasiya ağacıdır.

Masonluğun əsas dini mənası Allah və insan ruhunun xüsusi enerji halları olmasını iddia etməsindədir. Masonlar bu təlimə əsaslanaraq günah və xəcalət anlayışlarını rədd edir, əvəzində karmaların pozulmasını bəşəriyyət və mason ordeni üçün pis və ya zərərli hesab edirlər. Belə ki, masonların fikrincə ruh şəxssiz substansiya olub başqa bir insan bədəninə ötürülə bilər.

Mason qaydalarını pozmuş mərhumun qəbir daşı üzərində yalnız "Nebe" (yoxluq) sözü yazılır.

Mason olan şəxslərin xarici və daxili quruluşu[redaktə]

  1. Əgər üstdən palto geyinibsə sağ əlini paltonun içinə, ürəyə yaxın hissədə saxlamalıdır.
  2. Salamlaşdıqda barmaq digər barmaqların üstündə olmalıdır.
  3. Bu insanların bir çoxunun sağ orta barmağında üstündə şirin başı olan üzük taxardılar. Şir masonluğda müqəddəs bir heyvan sayılır.

Masonluq və İslam[redaktə]

Əksər anti-mason İslam alimlərinın Masonluq haqqında fikirləri anti-semitizm və anti-sionizm ilə bağlıdır. Bəziləri isə masonluğu Dəccalla bağlayırlar. Bəzi müsəlmanlar bu təlimin yəhudilərə xidmət etdiyini bildirirlər. Onların fikrincə bu özünü Əl-Əqsa məscidini dağıtdıqdan sonra Süleyman məbədini yenidən bərpa etmək cəhdlərində göstərir.

Dünyanın əksər müsəlman dövlətləri öz hüdudları daxilində mason icmalarının fəaliyyətinə qadağa qoyub. Bununla belə, Türkiyə, Malayziya, Mərakeş, Livan, İraqMisirdə Baş Lojalar fəaliyyət göstərir.

Namizədlik tələbləri[redaktə]

Masonluğa namizəd olan şəxs ona zamin duracaq həqiqi üzvdən ilkin təklif almaq şərtilə yaşayış yerində fəaliyyət göstərən Lojaya müraciət etməlidir. Bəzi yurisdiksiyalarda üzvlüyə 3 dəfə müraciət olunmalıdır. Lakin bu tələb indi bir o qədər də geniş yayılmayıb. Namizədin Lojaya təklifi necə almasından asılı olmayaraq onun icmaya daxil olması qapalı səsvermə ilə müəyyən edilir. Üzvlüyün lehinə olanlar ağ kürəcik, əleyhinə olanlar isə qara kürəcik qaldırır.

Ölkələrdə masonluq[redaktə]

Vaşinqtonda yerləşən masonların Atəş Evi. Kolumbiya dairəsi, ABŞ.

Masonluq Azərbaycanda[redaktə]

Əslində masonluğun Azərbaycandakı aktiv fəaliyyət tarixçəsi keçən əsrin əvvələrinə təsadüf edir. Rusiyada masonluğun mövcudluğunu, Rokfeller, Rotşild kimi ailələrin keçən əsrin əvvəllərində Azərbaycandakı fəaliyyətini nəzərə alsaq bu o qədər də təəccüblü görünmür.

Hazırda ABŞ-da Böyük magistr dərəcəsinədək yüksəlmiş həmvətənimiz də var. 1938-ci ildə Təbrizdə anadan olan Bağır Heyət gənc yaşlarında İrandan ABŞ-a mühacirət etmişdir. ABŞ-da ticarət fəaliyyətinə daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə başlayan Bağır Heyət ABŞ vətəndaşlığı aldıqdan sonra adını dəyişərək Robert qoymuşdur. Masonluq fəaliyyətinin ən aktiv dövrünü Rumıniyada keçirmiş, Çauşesku rejiminin yıxılmasında, Rumıniyadakı xalq qiyamının təşkilində, ABŞ-dakı "Nur lojası" və "Azəri lojası"nın qurulmasında fəal iştirak etmişdir.

19 dekabr 2006-cı ildən etibarən o, Vaşinqtondakı lojaların mərkəzi olan "Kolumbiya Dairəsi Böyük Lojası"ına (Grand Lodge of the District of Columbia) başçılıq edən Böyük magistrdir.[3]Azərbaycanda masonların yığıldığı bir çox yer olduğu düşünülür ki,bu yerlərdən biridə Bakıdakı kilsələrin biridir.Mason olmaq fikrində olanlar baş vuracaqları yerlər:Kilsələrin önü,simvolik mənalar daşıyan küçələrin önü və s. yerler olacağı düşünülür.Azərbaycandakı masonluğun başçısı sarı qaşlı üzükle tanınır.Bu üzük şirin gözünü xatırladır.

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. Hodapp, Christopher. Freemasons for Dummies. Indianapolis: Wiley, 2005. p.52.
  2. UGLE http://www.ugle.org.uk/masonry/YQA-about-freemasonry.htm
  3. Dünyanın ən məşhur 33 dərəcə mason liderlərindən biri azərbaycanlıdır