Mentalitet

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Mentalitet bir qrup insanın eyni dövrdə eyni cürə hərəkət etməyə özünü məcbur hiss etməyidir. İngilis dilində tam qarşılığı "sürü davranış və ya düşüncəsi" olaraq gedən mentalitet elmdə daha çox qoyun, at kimi heyvanlara aid edilsə də bəzi, xüsusilə də şərq cəmiyyətlərində bu formalaşmış sistemə tez-tez rast gəlinir. Mentalitet insanların inkişafının qarşısını alan, hətta geriləməyə aparan, onları öz dövrlərinə görə yox, özlərindən qabaq yaşamışların adətləri və şərtləri ilə yaşamağa vadar edən bir məvhumdur. Elmdə bir növ psixoloji xəstəlik kimi də qəbul edilən mentalitetin əslində "sürüdən dala qalma" qorxusu əsasında formalaşdığı müəyyən edilib. Lakin qəribə tərəfi odur ki, bu qorxunu "sürü"nün bütün üzvləri keçirir.

Mentalitet ilk canlının yaranmağından bu yana mövcud olmuşdur. Lakin bu məvhum ilk dəfə XIX əsr fransız sosyal psixoloqları Gabriel Tarde və Gustave Le Bon tərəfindən elmə qazandırılmışdır. Mentalitet həmçinin "Sülh və Müharibədə Sürü İnstinktləri" kitabının müəllifləri Sigmund Freud və Wilfred Trotter tərəfindən də araşdırılıb. Bundan başqa sosioloq və iqtisadçı Thorstein Veblen öz teoriyası ilə necə fərdi şəxslərin digər qrup üzvlərinin hərəkətlərini yamsıladığını izah edir.