Mikayıl Hüseynov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Mikayıl Hüseynov
Mikayıl Ələsgər oğlu Hüseynov
Mikayıl hüseynov.jpg
Doğum tarixi: 19 aprel 1905(1905-04-19)
Doğum yeri: Bakı, Flag of Azerbaijan SSR.svg Azərbaycan SSR
Vəfatı: 7 oktyabr 1992 (87 yaşında)
Vəfat yeri: Bakı, Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Vətəndaşlıq: Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Milliyyəti: Azərbaycanlı
Təhsili: M.Əzizbəyov adına Azərb. Politexnik İnstitutu
Mükafatları: Hero of Socialist Labor medal.png "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Lenin" ordeni "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ) "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ)

Hüseynov (Üseynov[1], Useynov[2]) Mikayıl Ələsgər oğlu — Azərbaycan sovet memarı və memarlıq tarixçisi, professor (1939), SSRİ Memarlıq Akademiyasının həqiqi üzvü (1950-1956; müxbir üzv 1941), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki (1945), SSRİ xalq memarı (1970), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1985), Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1940), ikinci dərəcəli Stalin mükafatı laureatı (1941), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1967), memarlıq doktoru (1950), Böyük Britaniya və İrlandiya Kral Asiya Cəmiyyətinin fəxri üzvü (1985), SSRİ Ali Sovetinin IV və V çağırış deputatı, 3 çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin xalq deputatı (3, 6-11-ci çağırış).[3]

Elmi və Memarlıq fəaliyyəti[redaktə]

Mikayıl Hüseynov və Sadıq Dadaşov

1922-1929-ci illərdə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun mühəndis-inşaat fakültəsində təhsil almışdır. 1930-1959 illərdə "Azərdövlətlayihə" DBLİ 1-ci memarlıq emalatxanasının rəhbəri olmuşdur. 1960-1990 illərdə "Azərdövlətlayihə"də məsləhətçi işləmişdir. 1947-1992-ci illərdə Azərbaycan SSR Memarlar İttifaqının sədri olmuşdur. 1945 ildə Az. SSR EA-nın həqiqi üzvü oldu və EA-nın fizika - texniki elmlər və neft bölməsinə daxil edilmişdir. İlk memarlıq və nəzəri əsərlərini 1946 ilədək S.Dadaşovla birgə yaratmışdır. 1948-1988-ci illərdə Azərb. SSR EA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun direktoru işləyib. 1982 ildə Bakı şəhərinin fəxri vətəndaşı oldu.[4]

Az vaxtda onun layihələri əsasında Bakıda, Gəncədə, Naxçıvanda, Şəkidə, eləcə də Düşənbədə, Moskvada və s. şəhərlərdə mədəni-məişət binaları tikilmişdir. Şərq və Qərb memarlıq məktəbinin sintezindan yararlanan Mikayıl Hüseynov əzəmətli yaşayış və ictimai binaların lahiyələrini hazırlayıb. Bakıdakı "Alimlər evi" (1946), Ü.Hacıbəyov adına "Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası" (1937-1939), "Nizami adına Ədəbiyyat Muzeyi"nin (1946), “Nizami” kino mərkəzi (1937-1939), Azərb. Politexnik İnstitutu (1931-1933), "Bakı Soveti" işçiləri üçün yaşayış (hazırda Respublika Nazirlər Kabineti binası, 1938-1941) binaları onun layihələri əsasında inşa olunub. Memarın simmetrik kompozisiya şəklində həll edilmiş layihəsinə əsasən Hökumət Evinin yaninda 10 mərtəbəli 2 yaşayış binası, 16 mərtəbəli evlər (hamısı 1970 illər), Lenin (indiki Azadlıq) meydanının qərb tərəfində 16 mərtəbəli "Azərbaycan" (1969; SSRİ Nazirlər Sovetinin mükafatı, 1978), şərq hissəsində isə "Abşeron" (1985) mehmanxanaları tikilmişdir. Hüseynovun 60-80-ci illər yaradıcılıq fəaliyyətində Bakıda V. İ. Lenin meydanı (indiki Azadlıq meydanı) ansamblının tikintisi əhəmiyyətli yer tutur.[5]

1985-ci ildə Londondakı Kral Asiya Cəmiyyətinə fəxri üzv seçilmişdir.[6] Sovet Azərbaycanı memarlığının yadda qalan nailiyyətləri və xüsusən onun paytaxti Bakının nailiyyətləri Londonda keçirilən sərgidə nümayiş etdirilmişdir. Bu sərgi "Bakının memarlığı" adı altında, 1985 ilin yazında Britaniya memarları Kral institutunun qalereyasında "İngiltərə - SSRİ" dostluq cəmiyyəti tərəfindən təşkil olunmuşdur.[7] "İncəsənət və dizayn" jurnalında (mart, 1985) qeyd olunurdu ki, Bakı memarlığı "memarlıq formalarının valehedici mədəniyyətini açdı ki, onun varlığını Qərbdə heç güman etmirdilər".

1946-cı ildən sonrakı memarlıq işləri: M.F. Axundov adına Respublika kitabxanası (1960), Azərb. SSR EA şəhərciyi kompleksi (1951-1966), Bakı Metropoliteni "Nərimanov" (1967), "Nizami" (1976) və "Elmlər Akademiyası" (1985) stansiyaları; "Moskva" mehmanxanası (1978). Dünya şöhrətli memar, alim, pedaqoq, akademik Mikayıl Hüseynov Azərbaycan memarlığının inkişaf tapmasında böyük xidmətləri olub. 1992 ildə Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının Moskvadakı şöbəsinə fəxri üzv seçilmişdir. 1992-ci ildə M.Hüseynovun təşəbbüsü ilə Şərq ölkələri Beynəlxalq Memarlıq Akademiyası yaradıldı və ilk prezidenti Mikayıl Ələsgər oğlu Hüseynov oldu.

Əsərləri (şəkil)[redaktə]

Əsərləri (siyahı)[redaktə]

soldan sağa – Fikrət Hüseynov, Mikayıl Hüseynov, Yuzef Qədimov, rusiyalı həmkar. (Rusiya Memarlar İttifaqının binasında)[10]
  • 1. Qazax. Pedaqoji texnikum. layihə-1933, tikinti 1934-1936. (S. Dadaşov, M. Useynov)
  • 2. Bakı. "Nizami" kinoteatrı. layihə-1934, tikinti 1937-1939. (S. Dadaşov, M. Useynov)
  • 3. Bakı. Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun yataqxanası. layihə-1934, tikinti 1936-1938. (S. Dadaşov, M. Useynov)
  • 4. Bakı. Azərb. SSR Yeyinti Sənayesi Nazirliyinin keçmiş binası. layihə-1935, tikinti 1937-1939. (S. Dadaşov, M. Useynov)
  • 5. Bakı. Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası. layihə-1936, tikinti 1937-1939. S.Dadaşov, M. Useynov)
  • 6. Bakı. "Bakı Soveti" işçiləri üçün yaşayış evi (hazırda Respublika Nazirlər Kabineti binası). layihə-1937, tikinti 1938-1941. (S. Dadaşov, M. Useynov)
  • 7. Bakı. Nizami adına Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi. layihə-1940, tikinti 1946. (S. Dadaşov, M. Useynov)
  • 8. Bakı. Şair Nizaminin abidəsi: layihə-1941, qurulması 1948. abidənin açılışı - 1949. (Heykəltəraş Fuad Əbdürrəhmanov, memarlar Mikayıl Useynov və Sadıq Dadaşov)[11]
  • 9. Bakı. Alimlər evi. layihə-1946, tikinti 1950-ci illər. (S. Dadaşov, M. Useynov)
  • 10. Bakı. "Buzovnaneft"in yaşayış binası. (S. Dadaşov, M. Useynov. 1945-1949-cu illər).
  • 11. Bakı. Paris Kommunası adına gəmiqayırma zavodunun işçiləri üçün tikilmiş yaşayış binaları. (S. Dadaşov, M. Useynov. 1947-1950-ci illər).
  • 12. Bakı. "AzNeft" zavodlarının yaşayış binası. (S. Dadaşov, M. Useynov. 1945-1950-ci illər).
  • 13. Bakı. M.F. Axundov adına Respublika kitabxanası. layihə (1947-1948), tikinti 1948-1960. M. Useynov.
  • 14. Bakı. Azərbaycan SSR EA şəhərciyi kompleksi: layihə-1948, tikinti 1951-1966, Azərb. SSR EA kompleksi əsas binasının istifadəyə verilməsi - 1966. M. Useynov.
  • 15. Bakı. Azadlıq meydanı kompleksi. (layihə - 1962, tikinti vaxtı 1960-80-ci illər. M. Useynov, N. Axundova və s.)
  • 16. Bakı. Azadlıq meydanı. İnturist - "Azərbaycan" mehmanxanası: layihə və tikinti vaxtı (1964, 1966-1975 illər)[12], əsas korpus tikinti başa çatması - 1969.[13] (Mikayıl Useynov, Nəimə Axundova), sökülüb.[14]
  • 17. Bakı. Azadlıq meydanı. "Abşeron" mehmanxanası: layihə-1965, tikinti 1968-1986 illər, istifadəyə verilib - 1985. (Mikayıl Useynov, Nəimə Axundova), sökülüb.[15]
  • 18. Bakı. "Nərimanov" metro stansiyası. istifadəyə verilməsi - 1967. M. Useynov.
  • 19. Bakı. 76-cı kvartalda mehmanxana tipli yaşayış evi - "Moskva" ("ANBA" qonaq evi - (Ankara, Bakı) - 90-cı illərdəki adı[16]) mehmanxanası: layihə və tikinti vaxtı (1964, 1967-1978 illər)[17] (Mikayıl Useynov, Nəimə Axundova), sökülüb.[18]
  • 20. Bakı. "Nizami" metro stansiyası. layihə-1967, istifadəyə verilməsi 1976. M. Useynov.
  • 21. Bakı. "Elmlər Akademiyası" metro stansiyası. layihə-1976, tikinti qurtarması 1985. M. Useynov.
  • 22. Bakı. "Azadlıq" meydanının arxasındakı 10 mərtəbəli yaşayış binaları. (M. Useynov, N. Axundova. 1974-1982-ci illər).
  • 23. Bakı. Üzeyir Hacıbəyov küçəsinə çıxan 10 mərtəbəli yaşayış binaları. (M. Useynov, N. Axundova. 1974-1982-ci illər).

Mükafatları[redaktə]

soldan sağa - Yuzef Qədimov, Elbay Qasımzadə, Mikayıl Hüseynov, İlham Əliyev, İsrafil Bağırbəyov[19]

Xarici keçidlər[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. XX əsr Azərbaycan memarlığının təkrarsız klassikləri Sadıq Dadaşov və Mikayıl Üseynov. İncəsənət və mədəniyyətin problemləri, XIV buraxılış. Bakı, 2005, səh. 18
  2. M.Useynov. Bakı, 1995. səh 5.
  3. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. X cild, Bakı-1987. səh 287.
  4. http://www.baku.ru/enc-show.php?cmm_id=276&id=121566&c=1752
  5. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. X cild, Bakı-1987. səh 287.
  6. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası. X cild, Bakı-1987. səh 286-287.
  7. M.Useynov. Bakı, 1995. səh 17.
  8. http://www.scribd.com/doc/209133839/Bagiproqor-New
  9. Rəna Əfəndizadə. Azərbaycan memarlığı XIX əsrin sonu - XXI əsrin əvvəli. Bakı, "Şərq-Qərb", 2011, 492 səh
  10. "Azərdövlətlayihə"də Layihə kabinetinin arxivi
  11. http://www.anl.az/down/meqale/medeniyyet/2012/avqust/256965.htm
  12. "Azərdövlətlayihə" arxiv şöbəsi
  13. Əliyev, Nəriman Əşrəf oğlu. H. Əliyev və Bakının memarlığı/ N. Ə. Əliyev. - Bakı, 2005. səh. 66
  14. http://www.mediaforum.az/rus/2007/12/18/ИСЧЕЗЛА-ГОСТИНИЦА-АЗЕРБАЙДЖАН-053258973c.html
  15. http://azerphoto.com/index.php?Cid=5&Pid=2468
  16. http://news.day.az/economy/62969.html
  17. "Azərdövlətlayihə" arxiv şöbəsi
  18. http://great.az/baki/10906-gostinica-moskva-v-baku.html
  19. "Azərdövlətlayihə"də Layihə kabinetinin arxivi