Minq sülaləsinin imperatorlarının siyahısı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Minq İmperiyası (yaxud Min İmperiyası[1]) — 1368-ci ildən 1644-cü il üzrə Çini idarə edirdi. Bu sülalə xalq üsyanı nəticəsində Yuan monqol sülaləsinin devrilməsindən sonra hakimiyyət başına gəlmişdi və Kəndli müharibəsinin gedişatında Li Szıçenin ordusu, həmçinin Çinə soxulmuş mancurlar tərəfindən hakimiyyətdən məhrum edilmişdi. Min sülaləsinin 16 imperatoru 276 il boyunca Çini idarə edirdilər.

Pekinin (imperiyanın paytaxtı) alınmasından və bütün şimal ərazisində imperiyanın hakimiyyətinin devirilməsindən sonra, ölkənin cənub hissəsində yıxılmış sülalənin bəzi varisləri özlərini imperator elan edirdilər. Onların tərəfindən nəzarət edilən ərazilər Cənubi Min dövləti kimi məşhurdur. Onların nəzarəti altında olan ərazi tədricən azalırdı və 1662-ci ildə Çindən Birmaya geri çəkilmiş Cənubi Minin son "imperatoru" Çju Yulan Tsinlərə təhvil verildi və Kunmində edam edildi.

Hətta bundan sonra Çjen Çenqun mancurlara müqavimət göstərməyə davam edirdi, o, həmçinin Tayvandan hollandiyalıları qovmuşdu və bu adada müstəqil dövlət yaratmışdı. Çjenlər Tayvanı idarə edirdilər və Min sülaləsinin bayrağı altında mancurlarla daha iyirmi il vuruşmuşdular.

Min sülaləsi (明朝; 1368—1644)[redaktə]

Min sülaləsi 明朝 (13681644)
Portreti Şəxsi adı Həyat illəri İdarə etdiyi illər İdarənin şüarı Şüarın mənası Olümündən sonra məbəd adı[2]
明太祖.jpg Çju Yuançjan

朱元璋 Zhū Yuánzhāng

13281398 13681398 Xunu

洪武 Hóngwǔ

Cəngavərliyin

daşqını

Tay-szu

太祖 Tàizǔ

Jianwen Emperor2.jpg Çju Yunven

朱允炆 Zhū Yǔnwén

13771402 13981402 Szyanven

建文 Jiànwén

Vətəndaş

nizamısının qurulması

Xuey-di

惠帝 Hùidì

明太宗.jpg Çju Di

朱棣 Zhū Dì

13601424 14021424 Yunle

永樂 Yǒnglè

Əbədi sevinc Tay-szun

太宗 Tàizōng (1537 ilə qədər), Çen-szu
成祖 Chéngzǔ (1537-ci ildən)[3]

明仁宗.jpg Çju Di

朱高熾 Zhū Gāochì

13781425 14241425 Xunsi

洪熙 Hóngxī

Böyük şəfəq Jen-szun

仁宗 Rénzōng

明宣宗.jpg Çju Çjanszi

朱瞻基 Zhū Zhānjī

13981435 14251435 Syuande

宣德 Xūandé

Yaxşılığın

yayılması

Syuan-szun

宣宗 Xūanzōng

明英宗.jpg Çju Siçjen[4]

朱祁鎮 Zhū Qízhēn

14271464 14351449 Çjentun 1435—1449

正統 Zhèngtǒng

Qanuni miras İn-szun

英宗 Yīngzōng

Çju Siyuy

朱祁鈺 Zhū Qíyù

14281457 14491457 Szintay

景泰 Jǐngtài

Parlaq

firavanlıq

Day-szun

代宗 Dàizōng

明英宗.jpg Çju Siçjen

朱祁鎮 Zhū Qízhēn

14271464 14571464 Tyanşun 1457—1464

天順 Tiānshùn

Səma
meyli
İn-szun

英宗 Yīngzōng

明憲宗.jpg Çju Szyanşen

朱見深 Zhū Jiànshēn

14471487 14641487 Çenxua

成化 Chénghuà

Mükəmməl

çiçəklənmə

Syan-szun

憲宗 Xiànzōng

明孝宗.jpg Çju Yutan

朱祐樘 Zhū Yòutáng

14701505 14871505 Xunçji

弘治 Hóngzhì

Comərd

idarə

Syao-szun

孝宗 Xiàozōng

明武宗.jpg Çju Xouçjao

朱厚照 Zhū Hòuzhào

14911521 15051521 Çjende

正德 Zhèngdé

Həqiqi

yaxşılıq

U-szun

武宗 Wǔzōng

明世宗.jpg Çju Xousun

朱厚熜 Zhū Hòucōng

15071567 15211567 Szyaszin

嘉靖 Jiājìng

Çox gözəl

sakitlik

Şi-szun

世宗 Shìzōng

明穆宗.jpg Çju Szayxou

朱載垕 Zhū Zàihòu

15371572 15671572 Lunsin

隆慶 Lóngqìng

Hündür

xoşbəxtlik

Mu-szun

穆宗 Mùzōng

明神宗.jpg Çju İszyun

朱翊鈞 Zhū Yìjūn

15631620 15721620 Vanli 15721620

萬曆 Wànlì

Saysız-hesabsız

İllər

Şen-szun

神宗 Shénzōng

明光宗.jpg Çju Çanlo

朱常洛 Zhū Chángluò

15851620 1620 Tayçan 1620

泰昌 Tàichāng

Böyük

çiçəklənmə

Quan-szun

光宗 Guāngzōng

明熹宗.jpg Çju Yuszyao

朱由校 Zhū Yóuxiào

16051627 16201627 Tyansi

天啟 Tiānqǐ

Səma

rəhbərliyi

Si-szun

熹宗 Xīzōng

Çju Yuszyan

朱由檢 Zhū Yóujiǎn

16111644 16271644 Çunçjen 16271644

崇禎 Chóngzhēn

Hündür

xoşbəxtlik

Sı-szun

思宗 Sīzōng

Cənubi Min sülaləsi (明朝; 16441661)[redaktə]

Cənubi Min sülaləsi 明朝 (16441661)
Şəxsi adı
və titulu
Əsl statusu İdarəin illəri və pay İdarənin
şüarı
Şüarın
mənası
Çju Yusun

朱由崧 Zhū Yóusōng
(Fu-van)

İmperator 16441645
Nankin
Xunquan

弘光 Hóngguāng

Geniş şəfəq
Çju Çanfan

朱常淓 Zhū Chángfāng
(Lu-van)

İmperator 1645
Xançjou
Yoxdur Yoxdur
Çju İxay

朱以海 Zhū Yǐhǎi
(Lu-van)

Müvəqqəti
hökmdar
1645-1646
Şaosin
Datun Böyük birlik
Çju Yuszyan

朱聿鍵 Zhū Yóujiàn
(Tan-van)

İmperator 1645-1646
Fuçjou
Lunu

隆武 Lóngwǔ

Hündür

cəngavərlik

Çju Yuyyue

朱聿[金粵] Zhū Yùyuè
Tan-van

İmperator 1646—1647
Quançjou
Şao U

紹武 Shàowǔ

İrsi
cəngavərlik
Çju Yulan

朱由榔 Zhū Yóuláng
(Quy-van)

Müvəqqəti hökmdar 1646—1659
Çjaosin, Uçjou, Nannin, Quylin, Birma sərhədində cəngəlliklər
Yunli

永曆 Yǒnglì

Əbədi uzun ömur

Tayvanın hökmdarları (1661—1683)[redaktə]

Tayvanın hökmdarları (1661—1683)
Şəxsi adı
və titulu
Statusu İdarənin illəri İdarənin
şüarı[5]
Şüarın
mənası
Çjen Çenqun

鄭成功 Zhèng Chénggōng

Baş komandan 16611662 Yunli Əbədi
uzun ömur
Çjen Szin

鄭經 Zhèng Jīng

Baş komandan 16621681 -"- -"-
Çjen Keszan

鄭克[⿱臧土] Zhèng Kèzang

Müvəqqəti hökmdar 1681 -"- -"-
Çjen Keşuan

鄭克塽 Zhèng Kèshuǎng

Müvəqqəti hökmdar 1681-1683 -"- -"-

İstinadlar[redaktə]

  1. Minq sözündə "Q" hərifi oxunmur, ona görə azərbaycan dilində Min deyilməlidir.
  2. Olümündən sonra adları və məbəd adları müxtəlif sülalələrdən imperatorlar tərəfindən mənimsənilirdi, adətən adın başlanğıcında sülalənin adı şəklində ön şəkilçidən istifadə edirlər. Məsələn, Xun adında imperatoru, həmçinin Min Tay-szu adlandırırlar.
  3. 1537-ci ildə, imperator Çju Xousun imperator Çju Din'ə yeni olümündən sonra məbəd adını verdi: Tsai, Shih-Shan Henry (2002), Perpetual Happiness: The Ming Emperor Yongle, University of Washington Press, səh. =211, , http://books.google.com/books?id=aU5hBMxNgWQC
  4. Yenə.
  5. "Çjen sülaləsi" hakimiyyəti altında Tayvan Min imperiyasının hissəsi hesab edilirdi. Onun hökmdarları Quy-van (Cənubi Minin son hökmdarı) idarəsinin şüarı tanıyırdılar və istifadə etdilər.

Ədəbiyyət[redaktə]

  • Непомнин О. Е. История Китая. Эпоха Цин. — М.: Издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2005. — S. 647-650. — 712 s.