Mirzə Cəfər Topçubaşov
| Mirzə Cəfər Topçubaşov | |
 |
|
| Doğum tarixi: | 1790-cı il |
|---|---|
| Doğum yeri: | Gəncə |
| Vəfatı: | 1869-cu il |
| Vəfat yeri: | Sankt-Peterburq |
Mirzə Cəfər Əlimərdan bəy oğlu Topçubaşov (1790-1869) — pedaqoq, şair, şərqşünas alim. Sankt-Peterburq universitetinin professoru.
Həyatı [redaktə]
Mirzə Cəfər Əlimərdan bəy oğlu 1790-cı ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdu. Sonra Tiflis şəhərinə köçmüşdülər. 1812-ci ildə Rusiya xarici işlər nazirliyində işə düzəlmişdi. 1819-cu ildə Mirzə Cəfəri Sankt-Peterburq Baş pedoqoji instituta fars dilçiliyi kafedrasına müəllim dəvət etdilər.
Fəaliyyəti [redaktə]
Mirzə Cəfər Topçubaşov Mədrəsə təhsili almışdır. Rus, ərəb, fars, türk, erməni və gürcü dillərini bilmişdir.
M. Topçubaşov 1817-ci ildə İran elçiləri arasında Peterburqa gəlmişdir. Burada ona xarici işlər nazirliyinin departamentində tərcüməçi vəzifəsi təklif olunmuşdu. Beləliklə, o rus imperiyasının paytaxtında qaldı. O, həm də Peterburq baş müəllimlər institutunda ərəb, fars, və türk dillərindən dərs deyirdi.
1823-cü ildə o Peterburq universitetinin professoru olur. 1835-49-cu illərdə Rusiya xarici işlər nazirinin Asiya departamentinin Şərq dilləri institutunda fars dili və ədəbiyyatı kafedrasının müdiri olur.
M.C.Topçubaşov Rusiya arxeologiya və numizmatika cəmiyyətinin yaradıcılarından olub, 1852-57-ci illərdə onun şərq şöbəsinin müdiri işləmişdir. Şöbə onun rəhbərliyi ilə "İzvestiya" (Xəbərlər) adlı jurnal nəşr edərək burada Şərq arxeologiyası, habelə Azərbaycan haqqında məqalələr nəşr edirdi.
O, "Dədə Qorqud" və 50-dən artıq şairin əsərlərini rus dilinə tərcümə etmişdi. Jurnaldakı məqalələrin əksəriyyətini M. C. Topçubaşov özü yazırdı. Onun rəhbərliyi altında bir sıra rus şərqşünasları və diplomatları hazırlanmışdı.
A.S.Qriboyedov ondan fars, A.Mitskeviç isə türk dilini öyrənmişdi. O, Mitskeviçlə dost olmuş və onun "Krım sonetləri" adlı əsərini fars dilinə tərcümə etmişdi.
M.Topçubaşovun elmi fəaliyyətini V.Belinski, İ.Kraçkovski, O.Senkovski kimi, rus elm və mədəniyyət xadimləri yüksək qiymətləndirmişdilər. Rus imperiyası qarşısındakı xidmətlərinə görə imperatorun razılığı və senatın qərarı ilə ən yaxşı şərqşünaslıq əsərlərinə 100 rubl verməklə "Topçubaşov mükafatı" təsis olunmuşdu.
Mirzə Cəfər Əlimərdan bəy oğlu Topçubaşov I dərəcəli Stanislav, II və III dərəcəli Anna, İranın "Şiri-Xurşid" ordenləri ilə mükafatlandırılmışdı.
1869-cu ildə Peterburqda vəfat etmişdir.[1]
