Muğan xaqan

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Muğan xaqan
Old Turkic letter N1.svgOld Turkic letter G1.svgOld Turkic letter Q.svg Old Turkic letter N1.svgOld Turkic letter Q.svgOld Turkic letter O.svgOld Turkic letter M.svg
木桿可汗/木杆可汗
Göytürk xaqanlığının III xaqanı
554 — 572
Sələfi: Qara İssıq xaqan
Xələfi: Taspar xaqan
 
Milliyəti: Göytürk
Dini: Tenqriçilik
Vəfatı: 572(572-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Sülalə: Aşina
Atası: Bumın xaqan
Uşaqları: Töremen Apa xan, İmperatriça Aşina

Muğan xaqan (554-572)— Aşina sülaləsindən Göytürk xaqanı.


Həyatı[redaktə]

Muğan xaqan 554-cü ildə taxta çıxan kimi ölkədə yeni qanun qəbul etdi. Qanuna görə oğul atanın varisi ola bilməzdi, yalnız kiçik qardaş böyük qardaşın varisi hesab oluna bilərdi. Buna görə də Muğan xaqanın ölümündən sonra xaqanlıq taxtına qardaşı Taspar xan keçdi və onun işlərini davam etdirib türk xaqanlığının ərazisini və nüfuz dairəsini daha da genişləndirdi [1]. Göründüyü kimi, imperiyada bəhs olunan dövrdə mükəmməl bir idarəçilik sistemi qurulmuşdu. Dövlətin idarə olunması zamanı ortaya çıxan taleyüklü məsələlər qurultay vasitəsilə həll edilirdi. Reha Yılmaz yazır ki, bu qurultay o dövr üçün indiki parlament rolunu oynayırdı. Bu gün Qərbdə demokratik idarəçilik adlandırılan sistem eramızdan bir neçə yüz il əvvəl hunlar tərəfindən tətbiq olunurdu.

Muğan xaqan cəsur və qəddar bir adam idi. Qırmızı saçı və mavi gözləri var idi. O, yenidən baş qaldırmış jujanları məğlub etdi və onları Çin səddindən o tərəfə qovdu. Şimal Cou imperiyası türklərdən asılı vəziyyətə düşdü. Onun dövründə İstəmi xaqanın başçılığı ilə göytürklər 555-ci ildə qərbə hərbi səfər etdi, Aral gölünə çatdı, Mərkəzi Qazaxıstanı, Yeddisunu, Xarəzmi ələ keçirdi. O, Aralın şimalında alanların, indiki macarların əcdadları uqorların ciddi müqavimətinə rast gəldi. 558ci ildə türklər həmin qəbilələri məğlub edərək İdilə (Volqaya) çatdılar.

İrana gedən türk elçilərinin eftalitlər (Ağ Hunlar) tərəfindən öldürülməsindən sonra, yenidən onların hücumları Mərkəzi Asiyaya yönəldi.


Muğan xaqanın qızı Şimal Cou imperatoru Yuven Vu ilə evlənmişdi.

İstinadlar[redaktə]

  1. Vəli Həbiboğlu "Türk dünyasının qüdrətli hökümdarları, xaqanları, sərkərdələri Bakı, 1995"

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]