Neoplatonizm

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Neoplatonizm - Roma imperiyasının tənəzzülü dövrünün (III-VI əsrlər) mürtəce mistik fəlsəfəsi. Platonun idealist ideyalar nəzəriyyəsi Neoplatonizmdə maddi aləmin mənəvi ilkin başlanğıcından mistik emanasiyası (şüalanması,axması) haqqında təlim formasını almışdır. Materiya kainatın iyerarxiyasında yalnız aşağı pilləni təşkil edir;materiya da "dünya ruhunun" emanasiyasıdır;bunun üzərində də ruh yüksəlir,daha yuxarıda isə "ilk mahiyyət" və ya "vahid olan" yerləşir. Neoplatonizmə görə fəlsəfənin ən yüksək pilləsinə təcrübə və zəka vasitəsi ilə deyil,mistik ekstaz yolu ilə çatmaq olar.İdealizm bu fəlsəfədə teosofiyaya çevrilmişdir. Neoplatonizm ilk əvvəl Misirdə,İsgəndəriyyədə (Ammoni Sakkas) meydana gəlmişdir. Plotin Romada yeni platonçuluq məktəbini yaratmışdır.Suriyada Yamvlix məktəbi mövcud olmuşdur;onun təlimində pifaqorçuluq ünsürləri güclü idi. Neoplatonizmin məktəbi Prokl tərəfindən Afinada təşkil edilmiş və 529-cu ilədək mövcud olmuşdur. İlk vaxtlar xristianlığa düşmən olan və Şərq cadügərliyinin və mifologiyasının çoxlu ünsürlərinə malik olan Neoplatonizm bununla belə 2-8 ci əsrlər xristian fəlsəfəsinə və xristian,həm də müsəlman ölkələrində feodal cəmiyyəti fəlsəfəsinin inkişafına çox böyük təsir göstərmişdir.


Mənbə[redaktə]

Fəlsəfə Ensklopedik Lüğəti.