Nerinqa

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
DSCF0333.jpg

Nerinqa (lit. Neringa) — Litvada kurort şəhəri.

Tarixi[redaktə]

Kurşsk dar meşə zolağı – bizim dənizkənarının ən gənc qurusudur. 5-6 min il bundan əvvəl, o, burada hələ heç yox idi. Hesab edilir ki, Nerinqanın ərazisində birinci sakinlər 4000 il bundan əvvəl məskunlaşıb.

XIII əsrdə, Kurşsk dar meşə zolağının əhl-səliblər ordeni tərəfindən istilasından sonra, artıq bu, strateji əhəmiyyətli ərazinin adaptasiyası haqqında qeydlərə rast gəlinir. Orden burada qəsrlər tikirdi, onlardan ən əhəmiyyətlisi – Rasites (Rossitten, indi Balıqçı) qəsri XV əsrin sonuna kimi qalmışdı. Kurşsk dar meşə zolağı MariyenburqRiqa arasında vacib aralıq rabitə stansiyası olmuşdur. Burada aşxanalar açılırdı, bu isə yaşayış məntəqələrinin əmələ gəlməsini şərtləndirirdi. XVI əsrin başlanğıcı – mühüm dəyişikliklər zamanı oldu. Orden dövlətinin süqutundan sonra dünyəvi Prussiya hersoqluğu yarandı. Deyirlər ki, dar meşə zolağında Prussiya kralının qəsri dururdu. İslahatlar bu məmləkətə doğma dilə hörməti gətirdi. O vaxtdan XX əsrin lap ortasına qədər kostyollarda Litva dili də səslənirdi.

XVI əsrin əvvəlində meşələrin kütləvi qırılması başlandı, yanğınlar artdı, torpağın nazik münbit qatı pozulmuşdu, külək qum təpələrini yaxınlaşdırmağa başladı. İnsanlar qumda batan daxmalarını tərk edib digər yerlərə köçməyə məcbur oldu.

XVI XIX əsrlərdə 14 kənd: SyanoyiNauyoyi Aqila, Nauyeyi Pilkopyay, Preda, Kunçyay, Syanoyi və Nauyoyi Latenvalde, Karvayçyay və s. dəfn olundu. Mövcud qum təpələri altında evlər, bağlar və qəbirlər qaldı. Nida ətrafında yaşıllaşdırma üzrə ilk işləri poçt stansiyasının xidmətçisi Q.D. Kuvertas aparırdı. O Urbasın təpəsində Qərbi Avropadan gətirilmiş balaca şam ağaclarını əkmişdi, diqqətlə onlara qulluq edirdi, və başqalarını da bu işi davam etdirməyə çağırırdı.

XVI əsrdən dar meşə zolağında bir çox dillərdə: alman (müəssisələrdə, kostyollarda, məktəblərdə), Litva, Latış-kurşsk, Prussiya dillərində danışırdılar. Kurşsk dillərində əsasən balıqçılar danışırdı, onlar XV-XVI əsrlərin kəsişməsində dar meşə zolağında məskən salmış və lap İkinci dünya müharibəsinə qədər dar meşə zolağının etnik xüsusiyyətini ən parlaq şəkildə təqdim edirdi. Bu balıqçılar Kurşsk körfəzinin sularını xüsusi konstruksiyalı yelkənli qayıqlar – dorları yelqovanları bəzəyən “kurenalar” üzərində keçirdi.

XX əsrdə yaşayış məntəqələri yalnız balıqçı kəndləri idi. Kurort biznesi XX əsrin əvvəllərində inkişaf etmiş və ənənəvi balıqçılığa iqtisadi alternativ olmuşdur. Kurortların artması memarlıq innovasiyalarına da gətirib çıxarmışdır: damlarını hərcayi quşlarının bəzədiyi və göy rəngin üstünlük təşkil etdiyi köhnə balıqçı evlərinin yanında adları daha çox yerli etnik ənənələrə hörməti ifadə edən əsasən kərpic villalar, böyük mehmanxanalar (Kurşsk həyəti, Kurşsk maralı və s.) tikilirdi.

1923-cü ildə Kurşsk dar meşə zolağının Nidadan Smiltineyə qədər olan kəsiyi muxtar Klaypeda regionunun tərkibində Litva Respublikasının hissəsi oldu. 1939-cu ildə Kurşsk dar meşə zolağının Litvaya məxsus hissəsi, bütün Klaypeda regionu kimi, yenidən Almaniyaya birləşdirildi, lakin bu hadisə və hətta İkinci dünya müharibəsinin başlanması kurortun adi həyatına təsir etmədi. Lakin 1944-cü ilin yayında, cəbhənin yaxınlaşması ilə bütün yerli sakinlər Almaniyanın uzaqlarına hərəkət etməyə məcbur edildi və əksəriyyəti buraya artıq geri qayıtmadı. Almanların, kurşların və litvalıların ənənələrinin bir-birinə qarışdığı Kurşsk dar meşə zolağının əsrlərdən bəri davam edən mədəni ənənəsi birdən qırıldı.

Nerinqa şəhəri beş yaşayış məntəqəsi: Alksnine, Yuodkrante, Nida, PyarvalkaPreylanı birləşdirib 20 noyabr 1961-ci ildə formalaşdırılmışdı. İnzibati mərkəz Nida oldu, eyni zamanda Nerinqaya landşaft qoruğu statusu verildi. 1976-cı ildə Nerinqa meşə parkı elan edilmişdi. Şərqdən şəhəri Kurşsk körfəzi, Qərbdən isə – Baltik dənizi əhatə edir. Şəhərin adı əsas etibarilə yenidir – belə formaya qədim yazılarda rast gəlinmir. O uzun yarımadanın adlandırıldığı “neriya” sözündən əmələ gəlib.

Bu gün Nerinqa – hər il 700 minə qədər turistin ziyarət etdiyi, 2001-ci il məlumatlarına görə 2400-ə qədər sakini olan Kurşsk dar meşə zolağının milli parkında yerləşən nüfuzlu beynəlxalq dəniz kurortudur. Bu Litvanın ən uzun (uzunluğu 50 km-ə yaxın) və qərbə ən çox uzaqlaşdırılmış şəhəridir. Sonlarında 2000-ci ilin sonunda Kurşsk dar meşə zolağı mədəni landşaft obyekti kimi YUNESKO-nun Dünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.

Nerinqada təşkil olunan tədbirlərin əksəriyyəti artıq ənənəvi olmuşdur. Bu Yay mövsümünün açılışı bayramı, «Tek saulužė ant maraičių» beynəlxalq folklor festivalı, Balıqçı bayramı, Tom Mannın beynəlxalq incəsənət festivalı, «Kuršių nerija» (tərcümədə Kurşsk dar meşə zolağı) kamera musiqisi festivalı, Müq. Milad və Yeni il dövrü və s.

Preyla[redaktə]

Kəndin əsasını 1843-cü ildə qumla örtülmüş Nauyeyi Naqlyay kəndinin sakinləri qoyub. Kəndin adı çox güman ki, Latviyanın Preylyay şəhəri ilə bağlıdır. Ola bilsin ki, bu latış dilində “çağırılmamış qonaq” və ya “parçanın birləşdirilməsi üçün iki çarpazlaşdırılmış mil” mənasını verən, Preylis soyadından törəmə olan şəxsi toponimdir. Preyla Preyla körfəzinin yanında, şimaldan Ojku raqas və cənubdan Majasis Preylos raqas burunları arasında yerləşir. Bulvikio burnu Preylanı Nidadan ayırır. Əsas küçə Kurşsk körfəzi boyunca keçir, orada XIX – XX əsrin əvvəlinin salamat qalmış evləri yerləşir. Ən məşhur qum təpələri: Preyla (53 м), Vetsekruq (67 м), Karvayçyay (59 м).

Həmçinin bax[redaktə]

VikiAnbarda Nerinqa ilə əlaqəli mediafayllar var.