Noh

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Noh aktyoru
Noh mask in Berlin museum.jpg
Noh mask in Berlin museum 2.jpg
Müxtəlif emosiyaları əks etdirən
Noh maskaları. Berlin muzeyi

Noh (yap. ) və ya Noqaku (能楽 Nōgaku?) — ənənəvi Yaphon dram teatr sənəti. “No” sözü yapon dilindən tərcümədə “ustalıq”, “bacarıq” və “istedad” mənasını daşıyır.

Noh, və ya noqaku XIV-XV əsrlərdə yaransada omun tarixi VIII əsrdən, yəni snqaku sənətinin Çindən Yaponiyaya gətirildiyi vaxta təsadüf edir. No əsas Yapon teatr sənətidir və üz təsirini yapon kukla teatrına və eləcə də kabuki teatrına göstərib.

Ənənəvi ədəbiyyat nağıllarının əsasında qurulan no teatrı özündə rəqs əsaslı səhnələri, maskaların, geyimlərin və müxtəlif rekvizitdən istifadə etməni özündə cəmləşdirir.

1983-cü ildə Milli No Teatrının əsası qoyulub. 2008-ci ildə isə no YUNESKO-nun mənəvi irsi siyahısına daxil edilir.

Nohu meydana gətirən üç ana ünsür vardır;

Oyuncular maskalar istifadə edərlər və yavaş rəqslər edərlər.Oyuncular ümumiyyətlə kişidir.Özlərinə atadan keçmə bir qabiliyyət verildiyinə inanılar.Bu səbəblə qadın tələb edən rollarda belə kişilər bu işi maskalar ilə həll edər.Noh musiqiləri ümumi olaraq baraban və flüt üzərinə edilir.Nohun beş növü mövcuddur;

  • Kami mono (神物) ya vaki nō (脇能)
  • Şura mono (修羅物) ya aşura nō (阿修羅能, savaşçı oyunlar)
  • Katsura mono (鬘物, takma saç oyunlar) ya onna mono (女物, qadın oyunlar)
  • 94 "müxtəlifnövlü" oyunlar, o cümlədən kyōran mono (狂乱物) or dəlilik oyunlar, onryō mono (怨霊物) ya qisasçılıq xortlaq oyunlar, və qenzai mono (現在物)
  • Kiri nō (切り能, son oyunlar) ya oni mono (鬼物, iblis oyunlar)

İstinadlar[redaktə]


Biblioqrafiya[redaktə]

  • James R. Brandon (editor). "Nō and kyōgen in the contemporary world." (foreword by Ricardo D. Trimillos) Honolulu : University of Hawaiʻi Press. 1997.
  • Karen Brazell. Traditional Japanese Theater: An Anthology of Plays. New York: Columbia University Press. 1998.
  • Eric Rath. The Ethos of Noh: Actors and Their Art. Harvard University Asia Center Press, 2004.
  • Royall Tyler (ed. & trans.). Japanese Nō Dramas. London: Penguin Books. 1992 ISBN 0-14-044539-0
  • Arthur Waley. Noh plays of Japan. Tuttle Shokai Inc. 2009 ISBN 4-8053-1033-2 ISBN 978-4-8053-1033-5

Xarici keçidlər[redaktə]