Nuridə Atəşi

NURİDƏ ATƏŞİ
Doğum tarixi:	22 avqust 1965-ci il (1965-08-22)

Nuridə Atəşi Almaniyada yaşayan azərbaycanlı şairə, ictimai xadim.

Həyatı

Nuridə Atəşi 22 avqust 1965-ci ildə anadan olmuşdur. Əvvəlcə Bakı Mədəni-maarif Texnikumunu, sonra Ə.Hüseynzadə adına Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetini bitirmişdir. Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində çalışmışdır. 1995-ci ildən Almaniyanın Berlin şəhərində yaşayır.

Yaradıcılığı

Nuridə Atəşi Bakıda və Azərbaycanın digər bölgələrində keçirilən şeir müsabiqələri və festivallarında dəfələrlə 1-ci yeri tutmuş və mükafatlandırılmışdır. İlk şeri 1983-cü ildə nəşr edilmişdir. Azərbaycanın tanınmış bəstəkarı Faiq Sücəddinov onun sözlərinə mahnı bəstələmişdir. Müğənni İlhamə Quliyevanın ifa etdiyi "Neylərsən" mahnısı isə Azərbaycanda sevilən mahnılardan biridir. Şairənin sözlərinə müxtəlif bəstəkarların bəstələdiyi mahnılar, Azərbaycanın populyar müğənniləri Brilliant Dadaşova, Səməd Səmədov, Almaz Ələsgərova, Zöhrə Abdullayeva, Zaur Rzayev və başqaları tərəfindən ifa edilir. 1996-cı ildə İstanbulda "Raks" firması tərəfindən buraxılmış "İlhamə-96" adlı kompakt disk və audiokassetdə yer alan mahnılardan yeddisinin sözləri Nuridə Atəşiyə məxsusdur.

1995-ci ildən Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində yaşayan şairə bu ölkədə bədii fəaliyyətini davam etdirmiş, eyni zamanda sənəti də yaddan çıxarmamışdır. Məsələn, "Tühabilim" Kültür Mərkəzində teatr və rəqs kollektivlərinə rəhbərlik etmişdir. 1999-cu ildə Berlində çap olunan "Qadın xalq ozanları" antologiyasının 2003-cü ildə təkrar genişlənmiş nəşrində şairənin şeirlərinə yer verilmişdir. 2000-ci ildə Berlində "İnsel galeriyada" dünya qadın şairlərinin müsabiqəsində Azərbaycanı təmsil edən Nuridə Atəşi ilk böyük uğurunu qazanmışdır. Onun sözlərinə alman, türk və azərbaycan bəstəkarlarının bəstələdikləri onlarla mahnı bir neçə ölkədə tanınır və sevilir. Şeirləri artıq Azərbaycan sərhədlərini aşmış, ingilis, fransız, fars və rus dillərinə tərcümə olunaraq ayrı-ayrı ölkələrin şeir həvəskarlarının mühakiməsinə verilmişdir. Hazırda N.Atəşi üç dildə - azərbaycan, alman və türk dillərində yazıb yaradır.

Şairənin fəaliyyətində tərcüməçilik işinə də yer ayrılmışdır. "Hitit" nəşriyyatında alman və türk dillərinin tərcüməçisi kimi çalışan N.Atəşi Almaniyada Azərbaycan dilinin tanınmasına və şaxələnməsinə öz töhfəsini vermişdir. Alman şairlərinin şeirlərini tərcümə edərək onları "Orjinaldan tərcümələr" kitabında cəmləyən Nuridə Atəşi Azərbaycanın şair və yazıçılarının əsərlərini də alman dilinə tərcümə etmişdir. Şairə publisistika və araşdırma ilə də məşğuldur. O, 10 ildən artıqdır amazonların tarixini araşdırır, ortaya yeni və maraqlı məlumatlar çıxarır. Bundan əlavə N.Atəşi bir-neçə ildir Əsəd bəyin (Qurban Səid) həyat və yaradıcılığını tədqiq etməklə məşğuldur.

İctimai fəaliyyəti

Nuridə Atəşi ədəbi yaradıcılıqla yanaşı genişmiqyaslı ictimai fəaliyyət göstərir. Bu fəaliyyət özündə Azərbaycanın Almaniyada təbliği, Azərbaycan diasporunun inkişafı, lobbist addımları birləşdirir. Azərbaycanın Almaniyada təbliği Nuridə Atəşinin fəaliyyətində əsas yerlərdən birini tutur. Bu əhatəli fəaliyyət alman ictimaiyyətini Azərbaycanın tarixi, elmi, mədəniyyəti, incəsənəti, ədəbiyyatı ilə tanış etmək, Azərbaycanın problemləri, ilk növbədə Qarabağ münaqişəsi barədə əsl həqiqətləri Almaniya və Avropa ictimai fikrinə çatdırmaqdır. Sonuncuya misal olaraq 1997-ci ildə Berlində Nuridə Atəşinin müəllifliyi ilə nəşr olunmuş "Qarabağımız qara bağrımız" kitabını göstərmək olar. Top-tüfəng savaşının ikinci plana keçdiyi müasir dövrümüz informasiya mübarizəsinin sürətlə ön plana keçməsi ilə xarakterikdir. Bu baxımdan Nuridə Atəşinin 1996-1997-ci illərdə Berlində TD1 alman-türk televiziya kanalında "Yeni Körpü" verilişini açması ilə Azərbaycanın təbliğinin informasiya təməli qoyuldu.

Bunun ardınca 1997-ci ildə onun Berlində düzənlədiyi "Mədəniyyət Festivalı" və Ştutqartda təşkil etdiyi Novruz konserti, 2001-ci ildə Berlin Südost Avropa Mədəniyyət Evində Azərbaycan ədəbiyyatı, mədəniyyətinə həsr olunmuş ədəbi gecədə etdiyi məruzə, bir il sonra Lixtburq forumunda yenə də eyni məzmunlu bədii gecədə çıxışı ilə Azərbaycan mədəniyyəti və ədəbiyyatı barədə alman ictimaiyyətinə dərin bilgilər verildi.

2002-ci ildə Nuridə Atəşinin ərsəyə gətirdiyi Nizami Gəncəvi adına Mədəniyyət İnstitutu Azərbaycanın təbliğatını strukturlaşmış şəkildə aparmaq imkanı verməklə yanaşı, həm də bir lobbi təşkilatının formalaşdırıldığı barədə qənaət yaratdı. 2005-ci il yanvarın 20-də N.Gəncəvi adına Mədəniyyət İnstitutunda "Qarabağ probleminin səbəbləri" mövzusunda təşkil olunmuş mühazirə isə bu qənaəti möhkəmləndirdi. İnstitut ölməz şairimiz Nizaminin və ümumiyyətlə, Azərbaycan ədəbiyyatının tarixinin, dilinin, incəsənətinin tədqiqi ilə məşğuldur və eyni zamanda tədqiqatların Almaniyanın elmi və ədəbi ictimaiyyətinə çatdırılmasında körpü rolunu oynayır. İnstitutun qayəsi Azərbaycanı Almaniyada daha çox tanıtmaq, bu iki ölkə arasında əlaqələrin güclənməsinə çalışmaqdır. İki dildə - alman və azərbaycan dillərində nəşr olunan "Yeni Körpü" jurnalı isə bu təşkilatın informasiya ruporudur.

Təbliğat baxımından 2003-cü il yeni uğurlar gətirdi. Berlin Türk Evində "Türk Camaatı" təşkilatının hazırladığı tədbirdə "Azərbaycanın mədəniyyət tarixi və Novruz türk dünyasında" adlı seminar, Berlin Kommunal Qalereyasında Azərbaycan mədəniyyətinin tarixi barədə mühazirə, Beynəlxalq Kivanis Klubunda "Azərbaycan bu gün" mövzusunda mühazirə və ədəbi gecə Azərbaycan barədə məlumatların əhatə dairəsini daha da genişləndirdi. 1998-ci ildən bu yana Berlində bir çox dərnək və cəmiyyətlərlə işbirliyi quran Nuridə Atəşi müxtəlif radio və televiziya kanallarının verilişlərində və Avropadakı türkdilli mətbuatda mütəmadi şəkildə Azərbaycanın dərdlərini anladır, problemləri göstərir. N.Atəşi "Qran Pri", "Qızıl qələm" və digər mükafatların sahibidir. 2003-cü ildə Moskva Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində "Almaniyanın sosial-mədəni ictimaiyyətində fiziki cəhətdən xəstə uşaqların bərpası" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını bitirmiş, 2004-cü ildə Berlin Mədəniyyət, Elmi və Tədqiqat Senatı tərəfindən Dr. MSUC dərəcəsi ilə qiymətləndirilmişdir.

Nuridə Atəşi 2012-ci ilin yanvarında Almaniya Jurnalistlər İttifaqının Berlin bərabər imkanlar komitəsinin sədr müavini seçilib.

Kitabları

1. Sənsiz Yaşayıram sən ola-ola. Bakı: 1995, Kitab Palatası
2. Neylərsən mənə görən. Hitit, Berlin, 1995.
3. Qarabagımız–Qarabagrımız. Hitit, Berlin, 1996.
4. Avından Kaçan Avcı (türk dilində). Hitit, Berlin, 1997.
5. Jäger auf der Flucht vor seiner Beute (alman dilində), Wagemann, Berlin, 2002.
6. Yaşanmamış qadınlıq. Bakı: Təhsil, 2003.
7. İndi Mən Varam!. Hitit, Berlin, 2004.
8. Schreie Erstickter Gefühle (alman dilində). Hitit, Berlin, 2006.
9. Orijinaldan tərcümələr. Bakı: Nurlan, 2006.
10. Gəl günaha bataq. Bakı: Nurlan, 2006.
11. Tənha savaşçı (həyat və yaradıcılığı haqqında). Hitit-Verlag, Berlin, 2005.
12. Kampf um Berg-Karabach (Deusch-Sachbuch) Gencevi Institut für aserbaidschanische Kultur 2007
13. Əsəd Bəy - Yüz ilin sirləri. Bakı: Nurlan, 2007.