Otello

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
1622de yayınlanan quatro basım Othello baş sayfasi

OtelloUilyam Şekspirin yazdığı faciəyə biri və eyni zamanda oyunun baş kişi kahramanıdır. Shakespeare 'in bu oyunu Cinthio tərəfindən yazılan "Moor of Venice" adlı qısa hekayəsinə əsaslanaraq, təxminən 1603-ci ildə yazdığı sanılıyor.Oyun dörd ana xarakter ətrafında dönür: Othello, arvadı Desdemona , gözətçi komandiri Cassio və güvəndiyi ağıl müəllimi İago.Çok müxtəlif mövzulara-irqçilik, eşq, qısqanclıq və xəyanət-sahib olması sayəsində günümüzə qədər sevilən və oxunan bir əsər olaraq qalmış və gərək professional gərəksə amatör oyunçular tərəfindən sahnelenmiştir.Aynı zamanda bir çox film, opera və düz yazı uyğunlaşdırması edilmişdir.

Othello, 1930-cu və 1940-cı illərdə Türkiyədə çadır və xalq Tiyatrolarında məşhur olaraq Ərəbin İntiqamı adıyla təmsil edildi.


Mənşəyi[redaktə]

Otello, qaynağını Giovanni Battista Giraldi Cinthio'nun, 100 dənə nağılın bir araya gəlməsindən ibarət olan Boccacio'nun Decameron tərzindəki bir əsəri olan Gli Hecatommithi'daki (1565) "Un Capitano Moro" nağılında alır.Shakespeare 'in zamanında, heç bir İngilis tərcüməsi tapılmırdı ancaq Othello'daki sözsel yankılanımlar İtalyan əslinə daha yakın.Cinthio 'nun masalı təxminən 1508-ci ildə Venesiyada meydana gələn yaşanmış bir hadisəyə əsaslanaraq yazılmış ola bilər nağıl eyni zamanda daha əvvəl Binbir Gece əfsanələrindən izah edilən əsərlərdən biri olan "Üç Alma" hekayəsində betimlenen bir hadisəyə də bənzəyir.

Mövzusu[redaktə]

Othello Venesiya ordusunun Osmanlılarla Kiprdə döyüşdüyü dövrdə müvəffəqiyyətli və hörmət edilən Mağrip mənşəli bir komandiri. Xalq və irəli gələnlər tərəfindən çox sevilən bu Bərbəri zənci komandir Desdemona'ya aşiq olar. Şəhərin irəli gələnlərindən birinin qızı olan Desdemona da Othello'yu sevir. Əvvəllər hörmət edilən Othello'nun arxasından bu zənci ağ evliliyi nəticəsində bir çox dedi-qodu çıxar. Hər şeyə baxmayaraq evlənən Othello və Desdemona'nın xoşbəxtlikləri xalqın dedi-qoduları və Iago'nun pislikləri bir faciəyə dönər.


Musiqili[redaktə]

  • 'Venesiya Dukas'.
  • 'Brabanzio' - bir Venesiya Senatoru, Desdemona'nin atası və Venedikdə ən zəngin adam.
  • 'Digər Senatorlar'.
  • 'Gratiano' - Brabantio'nun qardaşı.
  • 'Lodovico' - Brabantio'nun qohumu. Venesiyalı bir zadəgan, Desdomona'nin əmisi oğlu
  • 'Othello' - Venesiya Respublikasının xidmətində olan bir zadəgan Bərbəri; oyunun baş qəhrəmanı
  • 'Michael Cassio' - Othello'nun köməkçi qərargahı.
  • 'Iago' - sancaqdarı, oyun qəhrəmanının baş rəqibi
  • 'Roderigo' - Venedikli bir zadəgan. Desdemona'ya cavab görmədən aşiq
  • 'Montano' - Othello'dan bir əvvəlki Venedikin Kipr qubernatoru
  • 'Təlxək' - Montano'un uşağı.
  • 'Desdemona' - Brabantio'nun qızı və Othello'nun arvadı.
  • 'Emiliya' - Iago'nun arvadı, Desdemona'nin Nedimesi.
  • 'Bianca' - Cassio'nun aşnası.
  • 'Müxtəlif': Subaylar, Asılzadeler, Mesaj kuriyeri, Müzisiyenler, Xəbərçi, Dənizçi, xidmətçilər, uşaklar və s

Türkcəyə tərcümələr[redaktə]

  • Otello. [Jean François Ducis'in Fransız tərcüməsindən] Çev. Həsən Bədrəddin, Mehmet Rifat. Tamaşa c.2, cüz 3. İstanbul, 1293.
  • Otello. Çev. Mihran Boyacıyan. İstanbul: Mansume-i Efkar, 1328.
  • Otello. [Fransızcadan] Çev. Refet Ülgen. Ankara: Maarif vəkaləti, 1931.
  • Otello: Venedikli bir Mağribinin faciəsi. Çev. Orhan Burian. İstanbul: Yücel Nəşriyyat, 1940.
  • Otello. Çev. Ülkü Tamer. İstanbul, 1964
  • Otello: Venedikli bir magriplinin faciəsi. Çev. Orhan Burian. Bakı: Milli Təhsil Nazirliyi Nəşrləri, 1966.
  • Otello. Çev. A. Vahid Turhan və A. Turan Oflazoğlu. İstanbul, 1965.
  • Otello. Çev. Özdemir nitqi. İstanbul: Remzi Nəşriyyat, 1985.
  • Otello. Çev. Orhan Burian. Ankara: Milli Təhsil Nazirliyi Nəşrləri, 1999.