Pərayaqlılar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Pərayaqlılar
Elmi təsnifat
Aləmi: Heyvanlar
Tip: Xordalılar
Yarımtip: Onurğalılar
Sinif: Məməlilər
İnfrasinif: Plasentalılar
Dəstə: Yırtıcılar
Yarımdəstə : İtkimilər
İnfradəstə: Pərayaqlılar
Latın dilində adı
Pinnipedia

Wikispecies-logo.svg
Vikinnövlərdə
təsnifat

Commons-logo.svg
Vikianbarda
şəkil

ÜTMS [1]
NCBI {{{1}}}


Pərayaqlılar (lat. Pinnipedia), heyvanların məməlilər sinfinə aid dəstə.

3 fəsiləyə (morjlar, qulaqlı suitilərəsl suitilər) aid 20 cinsi və 32 növü var.

Bədəni iyşəkillidir (dəniz pişiklərindən başqa), səthini parlaq qısa tük örtür. Quyruğu qısa, ətrafları 5 barmaqlıdır və pərə çevrilmişlər. Barmaqları bir-biri ilə pərdə ilə birləşmişlər. Dəridə tər və piy vəziləri var; dərinin altındakı piyin qalınlığı 8 sm-dir. Dişlərin sayı 18 ilə (morjda) 38 arasında (qulaqlı suitilərdə) dəyişir. Köpək dişləri yaxşı inkişaf etmişdir. Çeynəyici əzələlər reduksiya olunmuşdur (qidanı çeynəmir).

Saatda 30 km sürətlə üzür. Balıqlar, molyusklarxərçənglərlə qidalanır. Dəniz bəbiri isə pinqvin və suiti ilə qidalanır. Su altında uzun müddət qala bilirlər (məs., Ueddell suitisi 43 dəq, Baykal suitisi isə 68 dəq). Beyni yaxşı inkişaf etmişdir; iyə həssasdır, suda yaxşı görür və eşyidir.

Çoxalması[redaktə]

Pərayaqlılar çoxalma, balanı əmizdirmə, tüləmə və istirahət zamanı sahilə və ya buzun üzərinə çıxırlar. Dişilər cinsi yetkinliyə 3 yaşla (suiti və dəniz pişikləri) 6 yaş arasında (morjlar) çatır. Boğazlıq dövrü 8-12 aydır. Bir, bəzən iki bala doğur. Laktasiya 3 həftədən (əsl suitilərdə) 3 aya qədər (dəniz pişiklərində) davam edir.

Yayılması[redaktə]

Pərayaqlılar, əsasən, Şimal və Cənub yarımkürələrinin soyuq və mülayim sulu dənizlərində yayılmışdır. Pərayaqlıların yarısı Cənub yarımkürəsində yaşayır, buraya Antarktika suitisi, yengəcyeyən, Ueddel suitisi, Ross suitisi və cənub dəniz fili daxildir. Subtropik sularda ağqarın suiti yaşayır.

Qazıntı halında qulaqlı suitilərin qalıqlarına Sakit okeanın ABŞ sahillərində, morjların və əsl suitilərin qalıqlarına isə Şimali Atlantikanın Avropa və ABŞ sahillərində təsadüf edilmişdir.