Pişik
Vikipediya, açıq ensiklopediya - ویکیپدیا ، آچیق انسایکلوپدیا
| Pişik | |
 Van Pişiyi |
|
| Adı | Pişik |
| Tip | Xordalılar (Chordata) |
| Sinif | Məməlilər (Mammalia) |
| Dəstə | Yırtıcılar (Carnivora) |
| Fəsilə | Pişikkimilər(Felidae) |
| Cins | Felis |
| Növ | Felis catus |
Pişik (Felis silvestris catus), Felidae familiyasından evlərdə bəslənə bilən, kiçik, məməli, ovçu və etçil heyvanlar. Zaman zaman bitki mənşəli qida istehlak edə bilərlər. Evcil pişik, çöl pişiyi növlərinə xas fizioloji xüsusiyyətlərin bir çoxuna malikdir. Ortalama ağırlığı 2.7 - 4.5 kq arasında dəyişməklə birlikdə, soyu qarışıq olanlar arasında 12.5 kqə çatanlar nadir deyil. Ortalama bədən uzunluğu kişilərdə 70, dişilərdə 50 smdir. Evcil pişik soylarının böyük hissəs(n)i qısa tüklü, Ankara və İran pişikləri isə uzun tüklüdür; ayrıca, bir İngilis soyu olan rex pişiyinin tükləri isə buruqdur. Pişiklər ümumiyyətlə qara, sarı, poz və ağ rəngli ya da bu rənglərdən bir neçəsiylə alacalıdır. Tekir deyilən qara xətt və xallar ilə bəzənmiş pişiklərə olduqca sıx rast gəlinər. Üç rəng ilə alacalanmış pişiklərin çox azı kişi olub, bu kişilərin isə az qala bütünü sonsuzdur, Ankara pişiyi kimi mavi gözlü, uzun ağ tüklü pişiklərin çoxu isə kardır. Pişiyin üst çənəsində 16, alt çənəsində 14 diş ol/tapılar. Cəmi sayı 24 olan süd dişləri, təxminən beşinci ayda yerini qalıcı dişlərə buraxar. O biri pişiklər kimi ağızları tək şaquli istiqamətdə hərəkət edərək qidaları tutmağa, kəsməyə və parçalamağa, fırçaya bənzəyən dilləri mayeləri içə bilməyə və fırçala/danlanılaraq təmizlənməyə fayda. Pişiklərin xüsusiləşmiş strukturlarından biri də, iti və iti dırnaqlarla bəzənmiş güclü pəncələridir. Pəncələrində, dırnaqları içəriyə çəkən bir mexanizm ol/tapılar. Barmaq ucunda dırnağı daşıyan sümük, oynaqlandığı sümüyün ucunda dönərək dırnağın içəri çəkilməsini ya da çölə çıxarılmasını təmin edər. Dırnaqları örtüyündən çıxarma hərəkəti, eyni zamanda iki misli genişlətdiyi pəncəni təsirli bir silaha çevirər. O biri familiya üzvlərində olduğu kimi, gözlərinin retinasında işığa qarşı böyük bir həssaslıq təmin edən guanin layı vardır. Arxa fənərin gecələri güclü işıq qarşısında parlamasına bu maddə gətirib çıxarar. İricə olan gözlərindəki iris, işığın sıxlığına görə genişləyər ya da incə bir diyinə xətt halını alana qədər daralar. Pişiklər rəngləri diqqətə çarpan olaraq ayırt edə bilməzlər.
[redaktə / تحریر] Duyğuları
Xüsusilə yetkinlərdə gəlişkin olan qoxu hiss etmə duyğusu, qidaların qiymətləndirilməsində həyati əhəmiyyət daşıyar. Belə ki, xəstəlik nəticəs(n)i burun dəlikləri tıxanan bir pişiyin iştahı tamamilə bağlana bilər. Pişiklərin toxunma duyğusu itidir. Qaş, bığ, yanaq tükləri və qulaqlardakı tük tutamlarının bütünü də titrəşmə formasındakı xəbərdarlıqlara qarşı son dərəcə həssasdır. Bığların funksiyas(n)ı tam olaraq aydın ola bilməmişdir. Yenə də bığları kəsildiyində pişiyin müvəqqəti ətrafa uyğunlaşma çətinliyi çəkdiyi bilinər. Ayrıca ayaq barmaqları, pəncə səthi və burun, toxunmağa qarşı çox həssasdır. Pişiklərin eşitmə duyğusu da çox itidir. İnsan qulağında tək 6 əzələ ol/tapılmasına qarşı, pişik qulağında 30a yaxın əzələ ol/tapılar. Buna görə qulaqlarını çox sürətli bir şəkildə səsin gəldiyi istiqamətə çevirə bilərlər. Pişiyin qulaqları, saniyədə 25.000ə qədər çatan səs üstü tezliklərə həssasdır.
[redaktə / تحریر] Artıma
Ümumiyyətlə evcil pişiklər 7 - 12 ayda cinsi yetkinluğa çatar. Hamiləlik müddəti pişikdən pişiyə dəyişsə də, ortalama 57 - 70 gündür və doğum ümumiyyətlə 2 saat qədər sürər. Dişi pişik bir qərbində ortalama 1-5 bala doğurar. Yeni doğulmuş pişik balalarının gözləri bağlı, qulaqları inkişaf etməmiş və qoxu hiss etmə duyğuları əskikdir. Dişi pişik normal şərtlər altında ildə üç dəfə hamilə qaldığından, bu heyvanların olduqca sadə və etibarlı bir əməliyyatla sonsuzlaşdırılması müasir cəmiyyətlərdə məşhurluq qazanmışdır.
[redaktə / تحریر] Xarici keçidlər
 |
Heyvanlar ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
