Pifaqorçular məktəbi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Pifaqorçular məktəbi Samoslu Pifaqor (b.e.580-512) tərəfindən yaradılmışdır. O, qədim dünyanın demək olar ki, bütün ölkələrində olmuşdur. Məsələn, Misirdə 22 il, Babilistanda 12 il yaşamışdır. Onun məktəbində poetika, tibb, musiqi, elm (xüsusilə riyaziyyat) bir-birini əvəz etmişdir. Fəlsəfə sözünü ilk dəfə işlədən Pifaqor özünü də filosof adlandırmışdır. "Hər şey harmoniya və rəqəmlərdən ibarətdir" - Pifaqor fəlsəfəsinin başlanğıc prinsipi budur. F. Engels bu barədə yazırdı: “Rəqəm müəyyən qanunlara tabe olduğu kimi, bütün kainat da onlara tabedir; bununla da ilk dəfə kainatın qanunauyğunluluğu haqqında fikir söyləyir”. Pifməsələ aqorçuluqda rəqəmlərin mistikası və musiqidə kəmiyyət münasibətlərinin konstruksiyalaşması, astroloji-musiqi quruluşları dəqiq astronomik hesablamalarla özünəməxsus uzlaşır. Pifaqor öz qarşısına həqiqətən ilahi bir məsələ-kainatın quruluşunun əsas prinsipini (arxe) üzə çıxarmaq məsələsini qoymuşdur ki, bu da ibtidai, formasız xaosu nizamlanmış, məqsədəuyğun kosmosa çevrilir. Belə bir prinsiplə bir-birinə zidd element və tendensiyaların rəqəm harmoniyasını qəbul etmişdir. Pifaqorçular harmoniyanı “müxtəlif qarışıqlıqların birləşməsi və müxtəlif fikirliyin razılığı” kimi başa düşürdülər. Səciyyəvi haldır ki, Pifaqor özünün yer üzərində “ilkin və təbiətin kökündən” kosmik səsləri başa düşən yeganə adam hesab edirdi. Pifaqor fəlsəfə tarixində əsasən riyaziyyat və rəqəmlər haqqında yarımelmi və mistik simvollar müəllifi kimi və bəzi etik normaların və ən çox metampsixoz (ruhun bir canlıdan digər canlıya keçməsi) yaradıcı kimi tanınır. Pifaqorçuların səma cisimləri haqqında fərziyyvə ələri maraq doğurur. B.e ə. III əsrdə fəlsəfi istiqamət kimi pifaqorçular aradan çıxsa da, II əsrdən sonra Platonizm və digər dini-fəlsəfi istiqamətli məktəblərlə birləşərək yenidən fəaliyyət göstərməyə başlamışdır.

Xarici keçidlər[redaktə]