Pornoqrafiya

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Pornoqrafiya (yun. πόρνη γράφω - Sərbəst qadın yazıram) - seksual hissləri oyatmaq məqsədi ilə insan bədəninin çılpaq halda əks etdirilməsidir. Bir çox ölkələrdə pornoqrafiya qadağan edilmişdir.Şimali və Cənubi Amerikada pornoqrafiya icazə verilir. Ərəb ölkələrində isə pornoqrafiyaya icazə verilmir. Pornoqrafiya termini ilk dəfə XVIII əsrdə Fransa yazıçısı Retif de Bretonnanın kitabında işlədilmişdir. Hansısa bir insanın çılpaq halda şəklinin göstərilməsi pornoqrafiyadır. Pornoqrafiya erotikadan fərqli olaraq bütün insan bədəni çılpaq halda göstərilir.

Tarix[redaktə]

Pornoqrafik məzmunlu sənətin tarixi, sənət tarixi ilə yaşıddır. İlk filmlərdə çılpaq səhnələr olduqca məşhurdur. Paleolit dövrünün sənətində pornoqrafiya sənətini göstərən səhnələr meydana gəlmişdir.[1] Lakin bu görünüşlərin insanı təhrik etmə məqsədindən çox ruhani əhəmiyyəti ifadə etdiyi düşünülür.[2] Pompeydəki dağılmış Roma strukturlarının divarlarında bir çox pornoqrafik məzmunlu görünüşlər vardır.[3] Ən maraqlılarından biri də hər qapının üstü çılpaq freskalarla bəzənmiş şəkillərdir.[4] Ayrıca Pompeydə yol kənarlarına edilmiş əyləncə yerlərinə gedən yolu göstərən şəkillər görünür. Ayrıca Alman arxeoloqları 4 aprel 2005-ci ildə etdikləri şərhdə 7200 illik pornoqrafik qalıqlar tapdıqlarını açıqlamışlar. XX əsrdə isə 1920-ci illərdə çıxmağa başlayan pornoqrafik romanlar ABŞ-da nəşr olunmağa başlamış və artıq bu əsrin ikinci yarısında "Playboy" və "New Man" kimi kişilər üçün istehsal edilən jurnallar çıxmağa başlamışdır. Bu jurnallarda qadınlar yarı çılpaq halda göstərilirdi. Lakin 1960-cı illərin sonunda "Penthouse" jurnalı yüksəlmiş və 1990-cı illərdə qadınların tam çılpaq çəkilmiş şəkilləri bir çox jurnallarda dərc edilməyə başlamışdır.

1970-ci ildə Danimarkanın Kopenhagen Universitetinin (ing. University of Copenhagen) kriminalogiya üzrə professoru Berl Kutçinskinin (ing. Berl Kutchinsky) hazırladığı "Pornoqrafiyada tədqiqatlar və Danimarkada seks cinayətləri" (ing. Studies on Pornography and sex crimes in Denmark)[5] hesabatında pornoqrafiyanın və bu kimi səhnələrin cinsi cinayətlərin artımında, uşaq zorakılığı hadisələrinin çoxalmasında əhəmiyyətli rol oynadığını üzə çıxarıb. Berldən fərqli olaraq, digər danimarka alimlər Gert Martin Hald (ing. Gert Martin Hald) və Neil Malamut (ing. Neil N. Malamuth) tərəfindən aparılan son araşdırmalarda isə pornoqrafik xarakterli səhnələrin kişi və qadınların sevgi həyatında faydalı olduğunu ortaya çıxardı.[6] Qeydlərə görə, açıq görünüşləri tam xarakterizə edən "Hardkor pornoqrafiya" (ing. Hardcore pornography) janrlı filmləri ilk dəfə olaraq 1969-cu Danimarkanın teatr zallarında göstərilməsinə icazə verilmişdir.[7][8] Ardınca 1970-ci ildə İsveç1973-cü ildə isə Qərbi Almaniyada bu janrlı filmlərin göstərilməsinə icazə verilmişdir.[9]

Aparılan araşdırmalar nəticəsində məlum olub ki, pornoqrafiyanın açıq yayıldığı ölkələrdə cinsi cinayətlərin sayı həddindən artıq aşağıdır. 1995-ci ildə Yaponiyada aparılmış araşdırmadan sonra verilən rəy isə belədir: «Uşaqlar da daxil olmaqla, pornoqrafik materialları əldə etmək asanlaşdıqca təcavüzkarlıq, əxlaqsızlıq, hər cür cinsi cinayətlərin sayı azalmağa başlayıb. Uşaqlara təcavüz halları azaldığı qədər, onlara təcavüz edənlərin də sayı azalıb».[10]

Pornoqrafiya və iqtisadiyyat[redaktə]

Pornoqrafiya məhsulları internet vasitəsilə daha asan və gizli əldə edilə bildiyi üçün ondan istifadə çox artmışdır. İnternetdə qarşısı alına bilməyən pornoqrafiya eyni zamanda internetin böyük hissəsini əhatə edir. Dünyada rəsmi pornoqrafik saytların sayı 4,2 milyondur. Qeyri-rəsmi saytlarla bərabər toplam 370 milyona çatır. Gündəlik porno araşdırması 68 milyon civarındadır. 2,5 milyard ədəd isə porno elektron poçtlar göndərilir. Aparılan araşdırmalara görə, iş yerlərində qadınların 13 faizi, kişilərin isə 20 faizi pornoqrafik filmləri izləyir. İnternet isitfadəçilərinin 43 faizi porno saytları ziyarət edir və izləmə vaxtı ortalama 15 dəqiqədir. Bu istifadəçilərin üçdə birini isə qadınlar təşkil edir.

Hər il dünyanın müxtəlif ölkələrində 20 min pornoqrafik film çəkilir. Bu filmlərdə qadın porno ulduzların illik qazancı 100-250 min, kişi porno ulduzların illik qazancı isə ortalama 40 min ABŞ dollarıdır. Dünyada hər saniyə porno saytlara $3 075,64 milyon ABŞ dolları xərclənilir. Dünya ölkələrinin ən böyük porno istehsalçısı ABŞ, ən böyük müştəri qrupu isə Uzaq Şərqdir. ABŞ-ın bu sahədə xərclədiyi pulun məbləği 13.6 milyard dollardır. Bu ölkədə hər 39 dəqiqədən bir pornoqarik məzmunlu film çəkilir.[11] Porno izləyənlərin yüzdə onu porno saytlara bağlı olduqlarını etiraf edirlər. Bu saytların yalnız yüzdə üçündə yaş haqqında control ifadələr istənilir. İnternetdə 18 yaş və aşağı istifadəçilərin məşhur "Google" axtarış sistemində ən çox axtardığı 5 kəlmədən ikisi porno və seksdir.[12]

Bəzi ölkələrdə pornoqrafiya[redaktə]

Pornoqrafiya (18+) dünyasının qanun xəritəsi      Pornoqrafiyaya icazə verilir      Pornoqrafiyaya bəzi mədudiyyətlərlə icazə verilir      Pornoqrafiyaya icazə verilmir      Məlumat yoxdur
  • Azərbaycan: icazə verilmir.[13][14]
  • Səudiyyə Ərəbistanı: icazə verilmir.
  • Türkiyə: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • İsrail: icazə verilmir[15].[16]
  • İran: icazə verilmir.
  • Ermənistan: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Yaponiya: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Şri-Lanka: icazə verilmir
  • Yeni Zelandiya: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • ABŞ: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Böyük Britaniya: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • ABŞ: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Almaniya: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.[17]
  • İtaliya: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Fransa: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Danimarka: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Belçika: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Belarusiya: icazə verilmir.
  • Macarıstan: icazə verilmir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Braziliya: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Meksika: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Rusiya: bəzi məhdudiyyətlə icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • İspaniya: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Albaniya: icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.[18]
  • Çin: icazə verilmir.
  • Cənubi Koreya: icazə verilmir.[19]
  • Şimali Koreya: icazə verilmir.
  • Kuba: icazə verilmir.
  • CAR: bəzi məhdudiyyətlə icazə verilir, 18 yaş aşağı olan şəxslərə icazə verilmir.
  • Keniya: icazə verilmir.
  • Botsvana: icazə verilmir.
  • Sudan: icazə verilmir.
  • Hindistan: icazə verilmir.
  • Ukrayna: icazə verilmir. Yalnız tibb sahəsi ilə hazırlananlara icazə verilir.[20][21]

İstinadlar[redaktə]

  1. H. Montgomery Hyde A History of Pornography. (1969) London, Heinemann; p. 14.
  2. Lane, Obscene Profits: The Entrepreneurs of Pornography in the Cyber Age, 2000, p. 11.
  3. Michael Grant and Antonia Mulas, Eros in Pompeii: The Erotic Art Collection of the Museum of Naples. New York: Stewart, Tabori and Chang, 1997.
  4. Antonio Varone, Eroticism in Pompeii. Getty Trust Publications: J. Paul Getty Museum, 2001.
  5. Studies on Pornography and sex crimes in Denmark (New Social Science Monographs, Denmark 1970)
  6. Gert Martin Hald Sexually explicit material affects Yoxlanılıb: 3 oktyabr 2014
  7. Berl Kutchinsky: The first law that legalized pornography
  8. Legalised pornography in Denmark, In: Men Confronting Pornography, pp. 233–45, 335-6 (Crown Publishers, New York 1990)
  9. Helen Vnuk (2003-09-20). "X-rated? Outdated". The Age. http://www.theage.com.au/articles/2003/09/19/1063625202157.html. İstifadə tarixi: 2009-06-16.
  10. Pornoqrafiya nədir Yoxlanılıb: 2 sentyabr 2014
  11. Internet Pornography Statistics Yoxlanılıb: 3 oktyabr 2014
  12. Pornoqrafiya statistikası Yoxlanılıb: 3 oktyabr 2014
  13. Kütləvi informasiya vasitələri haqqında Yoxlanılıb: 2 sentyabr 2014
  14. Закон Азербайджанской Республики «О средствах массовой информации» Yoxlanılıb: 2 sentyabr 2014
  15. Комментарий к закону о запрете порнографии в Государстве Израиль (иврит) Yoxlanılıb: 2 sentyabr 2014
  16. В Израиле запрещена порнография Yoxlanılıb: 2 sentyabr 2014
  17. heise online - BGH reicht Check der Ausweisnummer als Zugangshürde für Online-Pornos nicht aus
  18. Albania - Age of Sexual Consent>
  19. Hyung-Jin Kim (10 dekabr 2010). "South Korea's porn fight 'like shoveling in a blizzard'". NBC News. Associated Press. http://sys03-public.nbcnews.com/technology/south-koreas-porn-fight-shoveling-blizzard-1C7511844. İstifadə tarixi: 1 August 2014.
  20. Закон України "Про захист суспільної моралі" (статья 6) Yoxlanılıb: 2 sentyabr 2014
  21. Кримінальний кодекс України (статья 301) Yoxlanılıb: 2 sentyabr 2014

Xarici keçidlər[redaktə]

VikiAnbarda Pornoqrafiya ilə əlaqəli mediafayllar var.