Portal:Opera

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
redaktə  

"Ola bilsin ki, operaya gedən hər əlli nəfərdən yalnız biri artıq onu sevsin, yerdə qalan qırxdoqquz nəfər isə onu sevməyi öyrənmək üçün operaya gedirlər" Mark Tven

Üçüncü zəng çalınır, pərdə qalxır...

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png

Maska Lira.png
Opera portalına
xoş gəlmisiniz!
Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrı.jpgMilano-scalanotte.jpgParis Opera full frontal architecture, May 2009.jpg


redaktə  

Operalar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Cendrillon2.JPG

Sinderella ya xeyirhaqlığın təntənəsi (it. La Cenerentola, ossia La bontà in trionfo) — Coakkino Rossininin 2 pərdəli eyniadlı nağıl əsasında Yakopo Ferettinin librettosunda opera. Şən dram janrda olan bu operanın ilk premyerası 25 yanvar 1817-ci ildə Romada Valle teatrında oynanılmışdır. Rossini “Sinderella” operasını bəstələdiyi zaman 25 yaşında olmuşdur. Bir il öncə 1816 cı ildə bəslədiyi Sevilya bərbərindən sonra tanınmağa başlayan Rossini “Sinderella” operasını 3 həftə ərzində tamamlamış olur.


redaktə  

Operettalar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Die Fledermaus 1874 Laci.v.F.png

Yarasa (alm. Die Fledermaus) — avstriyalı bəstəkar, İohann Ştrausun 1872-ci ldə yazmış olduğu operettası. Alman dilindəki librettonun müəllifləri Haffner KarlJene Rixarddırlar. Operettanın primyerası 5 aprel, 1874 cü ildə Vyana, “An der Vin” teatrında olmuşdur. 1872 ci ildə Vyana teatrı “An der Vin” Anri Malyak və Ludovik Halevinin “Yeni il gecəsi” fransız komediyasını tamaşaya qoymağa hazırlaşir. Son anda teatr direktoru, Maks Ştayner bu fikrindən daşınır. Yulius Roderix Benediksin “Həbs cəzası” vodevili əsasında Haffner KarlJene Rixard tərəfindən yazmılmış senari qaralamanı libretto kimi İohann Ştrausa təqdim edərək, yeni “Yarasa” operettasını yazmağı təklif edir. Şən, zarafatla dolu, bayram ovqatlı librettonu Ştraus çox bəyəndiyindən, oprettonu 6 həhtə ərzində bitirir. İlk zamanlar “Yarasa” populyarlıq qazanmasa da Vyana teatrının repertuarından düşmür. 3 ils sonra “Qaraçı” adı altında yenilənmiş versiyası Parisdə gurultulu uğur qazanır. Bundan sonra operetta məşurlaşaraq hər yerdə hətta AvstraliyadaHindistanda tamaşaya qoyulur. Oprettanın zəfər uğuru 20 ildən sonra Qustav Malerin yeni redaktəsində Hamburqda qoyulmuş tamaşasında olmuşdur.


redaktə  

Bəstəkarlar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Muslum Maqomayev II.jpg

Müslüm Maqomayev (18 sentyabr 1885 - 28 iyul 1937) — bəstəkar, dirijor, pedaqoq, folklorçu, ictimai xadim. Azərbaycan musiqisində Avropa stilində ilk operanın müəllifi ("Nərgiz", 1935), Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1936). Azərbaycan peşəkar musiqili teatrının banilərindən biri olmuşdur. Əslən Qax rayonunun İlisu kəndindəndir. Atası Məhəmməd Abdul oğlu gənc yaşlarında İlisu kəndində dəmirçilik etmiş və sonralar Vladiqafqaz şəhərinə köçmüşdür. Burada çeçen qızı ilə evlənərək yaşamını davam etdirmışdir. Ailənin böyük oğlu olan Abdulmüslüm 1912-ci ildən opera dirijorluğu fəaliyyətinə başlamışdır. "Şah İsmayıl" (1916) və "Nərgiz" (1935) operalarının müəllifidir. 1927-ci ildə Maqomayevin redaktəsi ilə "Azərbaycan Türk Xalq Mahnıları"nın ilk məcmuəsi (Üzeyir Hacıbəyov tərəfindən yazılmış və işlənmişdir) nəşr olunmuşdur.


redaktə  

Milli operamız

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Koroqlu.jpg

KoroğluÜzeyir bəy Hacıbəyovun aşıq operası. Operanın әsas qәһrәmanı olan xalqın obrazı mәzlum vәziyyәtdәn tәdricәn güclәnәn etiraza, әdalәt uğrunda әzmlә mübarizәyә qalxmaq qәrarından —qәlәbә sevincinә qәdәr һәrtәrәfli, ardıcıl verilmişdir. Xalq obrazının açılışında ifadәli kiçik mövzu-tezislәr — leytmotivlәr böyük rol oynayır: 1. Xalqın mәzlumluğunu ifadә edәn һәyәcanlı mövzu (çaһargaһ ladının kadensiya intonasiyası üstündәdir). 2. Üsyan etmiş xalq mövzusu (şur ladının kadensiya intonasiyaları üstündәdir; çağırış xarakteri daşıyaraq aşıq musiqisinin obraz-intonasiya quruluşu ilә sәslәşir). Qәtiyyәtli, tәsirli xarakter daşıyan 3 vә 4-cü leytmotivlәr xalqın qәһrәmani obrazı ilә bağlıdır; rast ladı intonasiyaları üstündә qurulan bu leytmotivlәrdә müasir kütlәvi maһnı әlamәtlәri müәyyәn qәdәr özünü göstәrir. 5-ci mövzuda xalqın iradәsi, poetik әһvali-ruһiyyәsi, yüksәk mәnәvi keyfiyyәtlәri ifadә olunmuşdur. I pәrdәnin әvvәlindә xalqın mәzlumluğu leytmotivi üstündә qurularaq onun kәdәrini, һәyәcanını, qәzәbini ifadә edәn "Bu gözәl tәbiәt" xoru xalq obrazının ekspozisiyası rolunu onayır. Kәndlilәrin obrazı artıq I pәrdәdәn dramaturji fәallığı ilә seçilir.


redaktə  

Məşhur tenor ifaçılar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Stamp of Azerbaijan 519.jpg

Bülbül 22 iyun 1897-ci ildə Şuşa yaxınlığında, hazırda Xankəndinin cənub ərazisi olan Xanbağı adlanan yerdə anadan olmuşdur. Səhnə fəaliyyətinə 1916-cı ildən başlamışdır. 1920-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının (o zamanlar Birləşmiş Dövlət Teatrı opera truppası) solisti olmuşdur. Fəaliyyətinin ilk illərində Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" (İbn Salam), "Əsli və Kərəm" (Kərəm), Z.Hacıbəyovun "Aşıq Qərib" (Qərib) operasında oynamışdır. 1927-ci ildə Bakı Konservatoriyasını bitirmişdir. Təhsilini davam etdirmək üçün dövlət xətti ilə İtaliyanın Milan şəhərinə getmişdir. 1931-ci ildə Milan Konservatoriyasını (Cüzeppe Anselmi, Delliponti və R. Qraninin sinfini) bitirib Azərbaycana geri dönmüş və Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında dərs deməyə başlamışdır. 1932-ci ildə onun təşəbbüsü ilə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyası nəzdində Azərbaycan xalq musiqisini öyrənən elmi-tədqiqat kabineti yaradılmışdır. 1945-ci ildən etibarən Azərbaycan xalq musiqisinin tədqiqi ilə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının İncəsənət İnstitutu məşğul olmağa başlamışdır. 1938-ci ildə SSRİ xalq artisti adına layiq görülmüşdür. 1940-cı ildə professor seçilmişdir. 1950-ci ildə SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı olmuşdur. Azərbaycan SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. SSRİ–nin 2 dəfə Lenin Ordeninə, 2 Qırmızı Əmək Bayrağı ordeninə, "Şərəf nişanı" ordeninə, İtaliyanın Qaribaldi ordeninə və medallara layiq görülmüşdür.


redaktə  

Məşhur soprano ifaçılar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Maria Callas (La Traviata) 2.JPG

Mariya Kallas (yun. Μαρία Κάλλας, doğum şəhadətnaməsindəki adı - Sofiya Seseliya Kalos, ing. Sophia Cecelia Kalos, xaç suyuna çəkilərkən aldığı ad Anna Mariya Sesiliya Sofiya Kaloqeropulos, yun. Άννα Μαρία Καικιλία Σοφία Καλογεροπούλου) — yunan əsilli Amerika opera müğənnisi, soprano. XX əsrin ən məşhur opera müğənnilərindən biri. O, ifadəli belkanto texnikasına, geniş səs diapazonuna və böyük artistlik istedadına sahib idi. Onun repertuarına klassik operalardan tutmuş Donizetti, Bellini, Rossini, Verdi və Puççininin bel-kanto operaları daxil idi. O, özünün nəzərəçarpan musiqi və artistik qabiliyyətlərinə görə La Divina (tərc. İlahə) ləqəbinə layiq görülmüşdü.


redaktə  

İfaçılar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Yusif Eyvazov.jpg

Yusif Eyvazov (d. 2 may 1977, Bakı) — Azərbaycan əsilli opera müğənnisi, tenor. 1996-1998-ci illərdə Bakı Dövlət Konservatoriyasında oxumuş, sonralar Franko Korelli, Maqdı Olivero və Plasido Dominqo kimi opera ifaçılarından ustad dərsləri almışdır. 2009 cu ilin aprelində Bakıda ilk solo konserti ilə çıxış etmişdir.


redaktə  

Opera teatrları

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Staatsoper-DSC 0231a.jpg

Vyana Dövlət Operası (alm. Wiener Staatsoper), 1918 ci ilə kimi Vyana Saray Operası, 27 sentyabr 1938 ci ildən Vyana Dövlət Operası— Avstiyada ən böyük opera binası. 1861 ci ildə Vyana Şəhərsalma Fondunun sifarişi ilə memarlar alm. August Sicard von Sicardsburg, alm. Eduard van der Nüll tərəfindən inşaasına başlanılaraq,25 may, 1869 cu ildə bitirilmişdir. Açılış günü səhnəsində Volfqanq Amadey Mosartın “Don Juan” operası oynanılmışdır. 1 may31 may, 1945 ci illərdə opera alm. Opernhaus der Stadt Wien – Wiener Staatsopernensemble — “Vyana Şəhər Operası – Dövlət Opera Ansambılı” adlandırılmışdır.

Vienna state opera stairs.jpg
Vyana Dövlət Operası


redaktə  

Opera indeksləri

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png

0–9 A B Ç C D E Ə F G H X İ J K Q L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z



redaktə  

Opera musiqisi

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png

Uvertüralar
"Toreador" Karmen (1875) Jorj Bize
“Fiqaro evlənir”, Volfqanq Amadey Mosart
Aida”, “Zəfər marşı”, Cüzeppe Verdi


Ariyalar
L'amour est un oiseau rebelle ("Habanera") Karmen Jorj Bize
"E lucevan le stelle" - “Toska”, Cakomo Puççini, ifaçı Leo Slezak, 1913.
“Libiamo ne' lieti calici”, "La Traviata", Cüzeppe Verdi
“La donna è mobile”, “RiqolettoCüzeppe Verdi
“Vecchia zimarra”, (Kollenin ariyası)“ Bohema”, Cakomo Puççini


redaktə  

Təqvim

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
Noyabr


redaktə  

Məşhur ariyaların sözləri

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png


redaktə  

Şəkil qalereyası

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png

Florida Grand Opera - Flickr - Knight Foundation (32).jpg
Turandot. Böyük Teatr, Florida, 2010


redaktə  

Bilirsinizmi...

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png
  • Turandot operasının orijinal süjeti Azərbaycanın XII əsrdə yaşamış klassik şairi Nizami Gəncəvinin “Yeddi gözəl” əsərindəki epik hekayədən götürülmüşdür.
  • Qarnye opera binasının lahiyəsi təqdim olunarkən İmperatriça Yevgeniya Şarl Qarnyedən onun hansı memarlıq üslubunda işlənildiyini soruşur: "Bu necə üslubdur? Nə yunan, nə XV Lüdovik, nə də XVI!" Qarnye belə cavab verir: "Bu ki, III Napoleondur və siz onu bəyənmirsiniz?!". İmperator Qarnyeni kənara çəkib qulağına pıçıldayır: "Narahat olmayın, onun onsuz da belə şeylərdən başı çıxmır". Beləliklə Napoleon üslubu yaranmış olur.
  • Bəd 13 ədədi: Opera Qarnye sayca Parisin 13 cüsüdür; 29 may 1896 cı ildə nizamlayıcı 700 kq-lıq çilçıraq "Faust" tamaşası gedərkən düşməsindən 13 nömrəli oturacaqda əyləşmiş tamaşaçı ölür; gənc balerina giriş pilləkanının 13 cü pilləsindən yıxılaraq tələf olur.
  • Qaston Lerunun məhşur "Opera fantomu" romanında opera binasının altında gölün olması göstərilir. Həqiqətdə də binanın zirzəmisində özülün davamlığını artırmaq və baş verə biləcək yanğını söndürmək üçün su anbarı mövcuddur.
  • Aida operasının Avropadakı premyerası 1872-ci ildə La Skalada baş tutmuşdur. Opera qədər bəyənilir ki, bəstəkar Cüzeppe Verdi 32 dəfə səhnəyə çağırılir.


redaktə  

Kateqoriyalar


redaktə  

Əlaqəli portallar


redaktə  

Gnome-video-x-generic.svg Xarici keçidlərdə operalar

BodoniOrnaments£modified Lila 01.pngBodoniOrnaments£modified Lila 02.png


Opera Wikixəbərdə     Opera Wikisitatda     Opera Wikikitabda     Opera Wikimənbədə     Opera Wikilüğətdə     Opera Wikiversitetdə     Opera Vikimediya Kommonsda
Xəbərlər Sitatlar Dərsliklər & Mətnlər Mətnlər Sözlər Dərs mənbələri Şəkillər & Mediya
Wikinews-logo.svg
Wikiquote-logo.svg
Wikibooks-logo.svg
Wikisource-logo.svg
Wiktionary-logo-en.svg
Wikiversity-logo.svg
Commons-logo.svg