Portal:Tarix

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Yeni istifadəçilərə · Cəmiyyət · Şablon:Select · Mükafatlar · Layihələr · Sorğular · Qiymətləndirmə

DİQQƏT Portal iştirakçısı olmaq istəyirsinizsə müvafiq bölmədə Adınızı qeyd edin

redaktə  

Tarix portalı

P history.svg

Tarix portalına xoş gəlmisiniz. Tarix cəmiyyətə, millətlərə, dövrlərə təsir göstərən hərəkətlərdən yaranan, hadisələri zaman və məkan daxilində izah edən, bu hadisələr arasındakı əlaqələri, daha əvvəlki və sonrakı hadisələrlə əlaqələrini, qarşılıqlı təsirləri, hər millətin qurduğu mədəniyyətləri, onların daxili problemlərini təhlil edən elmdir.


redaktə  

Seçilmiş məqalə

Xacdash.jpg
Alban xaç daşlarıAzərbaycan xalqının əcdadları tərəfindən yaradılmış və Azərbaycanın maddi-mədəni dəyərləri sırasına daxil olan abidələr qrupu.

Keçmişdə "böyük, şöhrətli və əhalisi sıx ölkə olan" Qafqaz Albaniyasının erkən xristian xatirə memarlığı və incəsənətinin təşəkkülü və inkişafı maraqlı, olduqca orijinal bir yol keçmişdir. VII–IX əsrlərdə Qafqaz Albaniyası Cənubi Qafqazın siyasi və mədəni həyatının bütün sahələrində aparıcı rol oynamışdır.

Orta əsr Albaniyasında qədimdən dini və qəbirüstü simvol rolunu oynayan, həllində şaquli xatirə işarəsinin obrazı təcəssüm olunmuş çoxlu memorial abidələr (menhir, fallik obraz, qadın və kişi tanrıları və sərhəd nişanəsi) məlumdur. Bu sadə və çox yayılmış dəfn abidələri dünyanın modeli kimi qavranılırdı. Lakin onlar təkcə dünyaları birləşdirən ox deyil, həm də dirilər və ölülər dünyaları arasında sərhəd dirəyi olub, şaquli və üfüqi fəzanı təcəssüm etdirirdi.


Araşdırmalar göstərir ki, xaçların yaranmasında hələ xristianlıqdan çox-çox qabaq qədim türk tayfalarının böyük rolu olmuşdur. O zamankı insanların günəş obrazını yerdə, torpaq üzərində yaradaraq, ağac, daş üzərində yüksəyə qaldıraraq yenidən göylərə qovuşdurmaq istəyi xaçların indiki formasının meydana gəlməsinə səbəb olmuşdur.

Məhz bu səbəbdəndir ki, alban xaçları özünün daha çox klassik ənənələrinə uyğunlaşdırılırdı. Belə ki, alban xaçları xristianlığaqədərki elementlər və dini ayinlərlə birbaşa bağlıdır.

Xaç obrazı, alban xaç daşlarında sanki müxtəlif bir-birinə aidiyyatı olmayan dekorativ tərtibatları qovuşdurur. Alban xaçı dünyada yeganə xaçdır ki, xristianlığaqədərki inamların və kainatı dərketmənin əlamətlərini özündə cəmləşdirən işarələrə malikdir. Bu xaçların bütün kompozisiyaları göylə yerin əlaqəsi, günəş, işıq, nur və məhsuldarlıq simvolu kimi əks olunmuşdur.

Tədqiqatlar sübut edir ki, Qafqaz Albaniyasının erkən xristianlıq incəsənətinin meydana çıxması və inkişafı tamamilə orijinal, özünəməxsus yolla getmişdir. Bütün alban yazılı daşlarının üzərindəki xristianlığa qədərki inamların və kainat qüvvələrinin qanunauyğun şəkildə yerləşməsi ilə dini-bədii qanunlara tabe edilmiş özünəməxsus təsvirlər təşkil edir ki, bu da başqa xalqların xaç təsvirlərində yoxdur. Odur ki, alban daş yazı nümunələrinin (xaç daşlarının, baş daşlarının və nişan daşlarının) bu cür orijinallığı və özünəməxsusluğu onu digər xalqların daş yazı nümunələrindən köklü surətdə fərqləndirir. (Davamı...)

redaktə  

Seçilmiş şəkil

Schamachia 1734.jpg
Engelbert Kempferin 1630 – cu ildə çəkdiyi Şamaxı qravürü


redaktə  

Kateqoriyalar

redaktə  

VikiLayihələr

Aşağıdakı məqalələr hələ yaradılmayıb.




redaktə  

Yeni məqalələr




redaktə  

Bilirsinizmi

Bəzz qalası
redaktə  

Tarixdə bu gün

Bu gün — 28 noyabr: * Səyyah Ferdinand Magellan Amerikanın ən cənub nöqtəsi olan Magellan boğazını keçərək Sakit okeana daxil olmuşdur, (1520-ci il). * Roma Papası XVI Benedikt xristianlığa aid müqəddəs yerləri görmək üçün Türkiyəyə gəlmişdir, (2006-cı il).

Əhəmiyyətli hadisələr

Digər günlər: 27 noyabr28 noyabr29 noyabr

redaktə  

Zənginləşdirmə

Aşağıdakı məqalələri zənginləşdirməyə siz də kömək edə bilərsiniz.