Puerto Riko

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Commonwealth of Puerto Rico
Puerto Riko
Puerto Riko bayrağı Puerto Riko gerbi
Bayrağı Gerbi
Himn: «La Borinqueña»
Puerto Riko – xəritədə yeri
Paytaxt San Xuan
Böyük şəhərlər San Xuan
Rəsmi dil İspan ,İngilis
İdarəetmə forması asılı ərazi
Qubernator Luis Fortunyo
'
Ərazi
• Ümumi
• Su sahəsi (%-lə)

9104-cü km²
1,6
Əhali
• Təxmini sayı (2005)
Əhali sıxlığı

3 725 789 nəfər
348 nəfər/km²
Pul vahidi ABŞ dolları (USD)
İnternet domeni .pr;.us
Telefon kodu +1(787) və 1(939)

Puerto Riko - Amerika Birləşmiş Ştatlarının Karib dənizində yerləşən torpağı. Puerto Riko sözü ispan dilindən tərcümədə varlı liman mənasını verir. Ada Dominikan Respublikasının şərqində yerləşir. Puerto Riko Böyük Antillər ada qrupunun ən kiçik adasıdır. Mona, Viequs, Kulebra kimi kiçik adalarda Puerto Rikoya daxildir. Mona adasında insanlar daimi şəkildə yaşamırlar. Əsasən dağçılıq turizmi məqsədi ilə turistlərin adaya daxil olmasına icazə verilir.

Tarixi[redaktə]

Puerto Rikonun qədim tarixi haqqında məlumatlar azdır. Eramızdan əvvəl adada yaşayışın olmasını sübut edən bəzi dəlilər tapılmışdır. Avropalıların adaya gəlməsi XVI ərsdən başlamışdır. İspanlar Taino adlanan yerli xalqı özlərinə tabe etmək ücün onlarla silahlı mübarizə aparmışdılar. Puerto Riko XV - XX əsrlər ərzində İngilis, Fransız və Alman silahlı birləşmələrinə qarşı mübarizə aparmışdılar. Bu müddət ərzində ada İspanlar tərəfindən idarə edilirdi. 1898-ci ildə baş vermiş İspan-ABŞ müharibəsi nəticəsində Puerto Riko 400 ildən sonra İspaniyanın nəzarətindən çıxmışdır. 1898-ci ildə imzalanan Paris müqaviləsinə əsasən İspaniya adanı ABŞ nəzarətinə verməyə razı olduğunu bildirmişdir.

Müasir durum[redaktə]

Puerto Riko daxili məsələlərin həllində müstəqil, xarici siyasətdə isə ABŞ-a tabedir. Ölkə əhalisi ABŞ vətəndaşıdır və bütün Amerikalılar kimi sığortadan istifadə etmək hüquqları vardır. Adada ABŞ dolları işlədilir. Son illər Ruben Berrios rəhbərliyində Müstəqil Puerto Riko Partiyası Puerto Rikonun müstəqilliyi uğrunda mübarizəyə başlamışdır. Ancaq ada əhalisinin böyük bir qismi müstəqillik fikrinə qarşıdır və ABŞ tabeliyində yaşamağın daha üstün olduqlarını düşünürlər. ABŞ Federal Torpaqlarından ən iri və əhəmiyyətlisi olan Puerto Rikoya hər il ABŞ tərəfindən maliyyə yardımı ayrılırı.

Həmçinin bax[redaktə]


Flag of the United States.svg ABŞ-ın inzibati bölgüsü
Federal ərazi

Kolumbiya federal dairəsi

Ştatlar

Alabama | Alyaska | Arizona | Arkanzas | Aydaho | Ayova | Cənubi Dakota | Cənubi Karolina | Corciya | Delaver | Florida | Havay | İllinoys | İndiana | Kaliforniya | Kanzas | Kentukki | Kolorado | Konnektikut | Luiziana | Massaçusets | Men | Merilend | Miçiqan | Minnesota | Missisipi | Missuri | Montana | Nebraska | Nevada | Nyu Cersi | Nyu Hempşir | Nyu Meksiko | Nyu York | Ohayo | Oklahoma | Oreqon | Pensilvaniya | Qərbi Virciniya | Rod Aylend | Şimali Dakota | Şimali Karolina | Tennessi | Texas | Vaşinqton | Vayominq | Vermont | Virciniya | Viskonsin | Yuta

Federal Torpaqlar

Amerika Samoası | Quam | Şimali Marian adaları | Puerto Riko | Virgin adaları

Kiçik adacıqlar

Beyker adası | Haulend adası | Carvis adası | Conston rifi | Kinqmen rifi | Miduey rifi | Navassa adası | Palmira rifi | Ueyk rifi