Qırğızlar

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qırğızlar
кыргыздар
Kyrgyz Manaschi, Karakol.jpg
Ümumi sayı
5 000 000
Yaşadığı ərazilər
Flag of Kyrgyzstan.svg Qırğızıstan 4 006 009 (2012)[1]
Flag of Uzbekistan.svg Özbəkistan 231 864 (2000)[2]
Flag of the People's Republic of China.svg ÇXR 186 708 (2010)[3]
Flag of Russia.svg Rusiya 103 422 (2010)[4]
Flag of Tajikistan.svg Tacikistan 65 515 (2000)[5]
Flag of Kazakhstan.svg Qazaxıstan 23 274 (2009)[6]
Flag of Afghanistan.svg Əfqanıstan 4 000 (2010)[7]
Flag of Turkey.svg Türkiyə 3 850 (2007)[8]
Flag of Turkmenistan.svg Türkmənistan 2 284 (1995)[9]
Flag of Ukraine.svg Ukrayna 1 128 (2001)[10]
Flag of Finland.svg Finlandiya 14 (2011)[11]
Dili

Qırğız dili

Dini

İslam

Qohum xalqlar

Türk xalqları

Qırğızlar – türkdilli xalqlardan biri. Hazırkı Qırğızıstan dövlətinin əsas (70.9 %-i) əhalisi.


Adın mənşəyi[redaktə]

Xalqın öz dilində adı "kırqız"dır. Etimologiyaya görə iki varianta üstünlük verilir : türk sözü olan " qırx qız" və "qırğı" sözləri. Bir çox türkdilli xalqlarda eyni məna başa düşülür.

Kırılqız (qırğ.) — qırılmayan, vurula bilməyən

Kırğın (qırğ.) — qırıcı, qıran

Kıruu (qırğ.) — qırmaq, məhv etmək

Azərbaycanca: qırğı — məhv edilmə

Altay dilində: qırğın — qırıcı

Qazax dilində: kıru — qırmaq, məhv etmək

Monqol dilində: kırqı — məhv edilmə, qırılma

Xakas dilində: xırqıs — qıran

Yakut dilində: kırqısс (kırqıhın) — qırğı, məhv edilmə


Tarixi[redaktə]

Mədəniyyəti[redaktə]

Yaşadıqları ölkələr[redaktə]

Tanınmış qırğızlar[redaktə]

  • Bars Bəy Kaqan — VII əsrdə Yenisey Qırğız Kaqanlığının yaradıcısı
  • Çingiz Aytmatov — Qırğız yazıçısı (1928-2008)

Həmçinin bax[redaktə]

Qırğız türkləri

Qaynaq[redaktə]

  1. Национальный статистический комитет Кыргызской Республики: 5.01.00.03 Национальный состав населения
  2. Etnic Atlas of Uzbekistan (2000 census) yoxlanılıb : 18.05.2011
  3. 中华人民共和国国家统计局: 2-1 全国各民族分年龄、性别的人口
  4. Портал "Всероссийская перепись населения 2010 года" - Окончательные итоги Всероссийской переписи населения 2010 года :Национальный состав населения Российской Федерации
  5. MINORITY.TJ - При финансовой поддержке центра ОБСЕ в Душанбе: Национальные меньшинства Таджикистана :Киргизы Таджикистана
  6. Агентство Республики Казахстан по статистике: Национальный состав, вероисповедание и владения языками в Республике Казахстан. Итоги национальной переписи населения 2009 г.
  7. New Eurasia Citizen Media : Pamir Kyrgyz from Afghanistan Ask Kyrgyz Government to Help-...Deputy of the Council of the Afghan Republic Turdakun Pamiri told that more than 420 Kyrgyz families live in Big Pamir now, this is about 4 thousand Kyrgyzes.
  8. AbdulmetinKeskin.tr.gg : Van ili, Ərciş ilçəsi, Ulupamir köyü
  9. Asgabat.net-городской социально-информационный портал :Итоги всеобщей переписи населения Туркменистана по национальному составу в 1995 году.
  10. Population statistics of Eastern Europe: Ethnic composition of Ukraine 2001
  11. Statistics Finland: Kirghiz
  12. [1]
  13. [2]
  14. T.C. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü , Felsefe ve Din Bilimleri : http://tez.sdu.edu.tr/Tezler/TS00350.pdf Afganistan Türklerinin dini , inanc ve yaşayışları:...5.3. Kirgizlar : Daha çok Pamir veya Vakhan denilen, Dogu Türkistan’la Güney Türkistan arasindaki dag eteklerinde yasamaktadirlar. Bulunduklari yerler Küçük Pamir, Büyük Pamir vadileri, Sugnan ve Bozay Gumbed, dir. Kirgizlar konargöçerdirler. Bununla beraber Pamir yaylasinda konar-göçer hayat tarzini terk ederek yerlesmis aileler de vardir. Kirgizlarin nüfusu 20 bini askin olup kisrak ve keçi sütünün mahsullerine dayanarak yasarlar.