Qəbələ RLS

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Daryal tipli Qəbələ RLS
"Daryal tipli Peçora RLS-nin (Rusiya) sxemi"

Qəbələ RLS — Azərbaycanın Qəbələ rayonunda fəaliyyət göstərmiş "Daryal" tipli stasionar radiolokasiya stansiyası.

Tikintisi və istismarı[redaktə]

Qəbələ RLS SSRİ-nin Raketdən Müdafiə Kompleksinin 8 əsas stansiyalarından biri olmuşdur. İstismara 1985-ci ildə verilmişdir. Texniki parametrlərinə görə dünyada anoloqu yoxdur, 6000 km radiusdakı məsafəni nəzarətdə saxlamağa qadirdir, bu isə İran, Türkiyə, Hindistan daxil olmaqla Yaxın Şərqi bütövlükdə, həmçinin Hind okeanıAvstraliya qitəsinin müəyyən bir qismini izləmək imkanı verir. Stansiya həmçinin bu ərazilərdən atılmış orta məsafəli, nüvə başlıqlı raketlərin ilk atış anından etibarən onların taraektoriyasını müəyyən edə bilir. Stansiya SSRİ dağıldıqdan sonra Azərbaycanın mülkiyyətinə çevrilmişdir. Azərbaycan 2002-ci ildə stansiyanı Rusiyaya 2012-ci ilə kimi il ərzində 14 mln. dollar ödəməklə icarəyə vermişdir. Stansiyada 1400 Rusiya hərbiçisi qulluq edirdi. Burada həmçinin Azərbaycan mütəxəsisləri də fəaliyyət göstərirdi. Ümumilikdə stansiyada 2000 nəfər fəaliyyət göstərə bilərdi. [1]

2011-ci ilin iyununda Azərbaycanın xarici işlər nazirinin müavini Araz Əzimov bildirmişdir ki, Azərbaycan tərəfi Qəbələ RLS-in icarə qiymətini artıra bilər. Nazir müavininin sözlərinə görə, Rusiya RLS-in icarə müddətini uzatmaq istəyir. A.Əzimov rəsmi Bakının konkret hansı məbləği tələb etdiyi açıqlamamışdır. O ancaq bildirmişdir ki, risklərin yüksəlməsi və Qəbələ RLS-in əhəmiyyətinin artması səbəbilə icarə haqqı da artırılmalıdır.[2] 10 dekabr 2012-ci ildə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin verdiyi bəyanata görə Rusiya RLS-in istismarını həmin gün dayandırıb. İstismarın dayanmasının səbəbi tərəflərin stansiyanın icarə müqaviləsinin uzadılması barədə şərtlərdə razılaşma əldə edə bilməməsi olub.

Ətraf mühitə təsiri[redaktə]

Qəbələ RLS-in ətraf mühitə təsiri Azərbaycanda gərgin ictimai müzakirələrə səbəb olub. 1984-cü ildə "Baku Zerkalo" qəzetinin yaydığı məlumata görə stansiya 300 MVt gücündə işləyərkən ətrafda bir hektarlıq ərazini tamamilə yandırmışdır.

İstinadlar[redaktə]

  1. Решад Азиз Судьба одной РЛС
  2. http://anspress.com/index.php?a=2&lng=az&nid=104380

Mənbə[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]