Qalstuk

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Qalstuk — geyim aksesuarı

Uzun və mübahisəli keçmişi olan qalstuklardan bu gün dünyada təqribən 650 milyon adam istifadə edir. Bir ildə satılan qalstukların sayı isə 800 milyona yaxındır. Qalstukları 1618-1648-ci illərdə baş verən məşhur 30 illik müharibənin yadigarı da saymaq olar.

Tarixi[redaktə]

Qalstukun tarixi keçmişi Türk qatillərinə məxsusdur[1]

1660-cı ildə Osmanlılar Avstriya ordusuna məğlub olduğu zaman Avstriya-Macarıstan İmperiyası tərkibində olan Xorvatiyadan (Kroatia) bir qrup əsgər zəfərin qəhrəmanları olaraq Parisə aparıldılar və kralın hüzuruna çıxarıldılar. Bu əsgərlərin boğazlarına xanımları tərəfindən rəngli dəsmallar bağlamışdı. Əsgərlər bu yaylıqlara baxıb öz ailələrini yada salırdılar. Bu dəsmallar romalılar dövründə səs tellərini isti saxlamaq üçün taxılan dəsmallara oxşayırdı. Kral çox bəyəndi və özü də krallıq qalstukları taxan bir ordu qurdu.

Qalstuk sözü "Kroatdan" əmələ gəlib. Çox keçmir ki, bu moda İngiltərəyə sıçradı. O vaxtlar qalstuklar o qədər möhkəm bağlanmışdı ki, insanlar boyunlarını döndərmədən ətrafa baxa bilmirdilər. Amma onlar qılınc zərbəsindən boynu qoruyurdu. 1960-cı illərdə qalstuklar bir az gözdən düşsə də, 1970-ci illərdə yenidən populyarlığı artdı.

Bilirsizmi?[redaktə]

  • Bir qalstuku ən azı 85 cür bağlamaq olar.
  • 19-cu əsrdə Londondakı avtobus sürücüləri də qalstuku elə bizim kimi bağlayırdılar.
  • Eramızdan əvvəl 3-cü yüzillikdə Çin imperatoru Huanq Tinin əsgərlərinin də boyunlarında qalstuka bənzər yaylıqlar var idi.

İslami qalstuk[2][redaktə]

2010-cu ildə İranda islam dəyərlərinə uyğun qalstuk hazırlanıb. Qalstukun müəllifi Hümmət Komeyli onu İran Sənaye Mülkiyyətləri İdarəsində qeydiyyatdan keçirib. Qalstuk qılınc formasındadır. Müəllif deyib ki, qalstukun qılınc formasında olması heç də zorakılığa rəvac vermək deyil: "Bir çox müsəlman ölkələrində, o cümlədən bizim ölkədə müsəlman alimlər və digər din xadimləri qalstukdan istifadəyə icazə vermir və bunu Qərb mədəniyyətinin simvolu kimi qəbul edirlər. Mənim hazırladığım qalstuk gözəl və yaraşıqlı olmaqla yanaşı həm də islam dəyərlərinə uyğundur. Bəzi ayətullahlar və müsəlman alimlər onu bəyəniblər. Qalstukun qılınc formasında hazırlanması Həzrət Əlinin məşhur qılıncı – Zülfüqar qılıncı ilə bağlıdır. Bu müqəddəs qılınc həmişə zülmə qarşı olub, ədalətin bərqərar olunmasına xidmət göstərib".

Qeyd edək ki, 1979-cu il İranda islam inqilabı qələbə çalandan sonra hökumət idarələrində və digər rəsmi yerlərdə Qərb mədəniyyətinin simvolu kimi təqdim edilən qalstuk taxmağa qadağa qoyulub.

İstinadlar[redaktə]

  1. Kişilər nə üçün qalstuk taxırlar?
  2. İRANDA İSLAMİ QALSTUK HAZIRLANIB