Qaraçay-Çərkəz respublikası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qaraçay-Çərkəz respublikası
qaraç.-balk. Къарачай-Черкес Республика
kab.-çərk. Къэрэшей-Шэрджэс Республикэ
Rusiya bayrağı
Bayraq
Rusiya gerbi
Gerb
Rəsmi dil Rus dili, Karachay-Balkar dili
Paytaxt Vladikavkaz
Prezident Rashid Temrezov
Qaraçay-Çerkesiya Respublikası
Karachay Cherkess03 az.jpg

Qaraçay-Çərkəz Respublikası (Къарачай-Черкес Республика, Къэрэшей-Шэрджэс Республикэ) - Rusiya Federasiyası subyektlərindən biri, inzibati baxımdan Şimali Qafqaz Federal dairəsinin tərkibinə daxildir.

Tarix[redaktə]

Qaraçay-Çərkəz muxtar vilayəti olaraq 12 yanvar 1922-ci ildə təşkil edilmişdir. Muxtar vilayət olaraq 12 yanvar 1922-ci il - 26 aprel 1926-cı il və 9 yanvar 1957-ci il - 30 yanvar 1990-cı il tarixlərində mövcud olmuşdur. 30 noyabr 1990-cı il tarixindən 1991-ci il iyul tarixinədək Rusiya FSSR tərkibində Qaraçay-Çərkəz SSR adı ilə mövcud olmuş, 3 iyul 1991-ci il tarixindən bəri isə Rusiya FR tərkibində Qaraçay-Çərkəz Respublikası adı ilə mövcuddur.

Siyasi qruluşu[redaktə]

  • Qanunvericilik orqanı: xalq yığıncağı adlanır. Üzvlərinin sayı 73 nəfərdir.[1] Xalq yığıncağının üzvləri 4 ildən bir respublika əhalisinin 18 yaş və daha yuxarı qisminin ümumi, bərabər, birbaşa və gizli səsverməsi ilə seçilir.[1]

Coğrafiya[redaktə]

Respublikanın ərazisi 14,277 км²-dir.[2] Respublika ərazisinin 80%-i dağlıq ərazidir. Respublika su ehtiyyatı ilə zəngindir. Beləki, respublika ərazisində buz mənşəli 130 dağ gölü yerləşir və irili-xırdalı 172 çay axır.[1] Çaylardan ən iriləri Kuban, Urup, Laba, Kİçik və Böyük Zelençuq çaylarıdır.[1] Respublika ərazisinin 416,201 hektarı meşələrlə örtülüdür.[1]

Əhali[redaktə]

2002-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən respublikada 439.470 nəfər əhali yaşayır .[3]

Milli tərkib[redaktə]

Qaraçay-Çərkəz Respublikası əhalisinin milli tərkibi, 2010
Etnik qrup Say
cəmi 478 517
qaraçaylı 194 324
ruskazak 150 025
çərkəz 56 466
abazin 36 919
noqay 15 654
osetin 3 142
erməni 2 737
ukraynalı 1 990
tatar 1 696
yunan 1 276
m.g. 3 499

İqtisadiyyat[redaktə]

Rayonlar[redaktə]

  • Qaraçay-Çərkəz Respublikası ərazisində 144 yaşayış məntəqəsi vardır. Onlardan 4-ü şəhər 140-ı isə

kəndlər və qəsəbələrdən ibarətdir. Bütün yaşayış məntəqələri inzibati baxımdan iki şəhər dairəsinin və inzibati rayonun tərkibinə daxil olurlar.

  • Çerkessk şəhər dairəsi
  • Qaraçayevsk şəhər dairəsi
  • Abazin rayonu
  • Adıq-Xabal rayonu
  • Zelençuq rayonu
  • Qaraçayev rayonu
  • Maloqaraçayev rayonu
  • Noqay rayonu
  • Prikuban rayonu
  • Urup rayonu
  • Ust-Cequtin rayonu
  • Xabez rayonu

Şəhərlər[redaktə]

  • Qaraçayevsk – 22.113 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[4]

Xarici keçidlər[redaktə]

Qaynaq[redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Официальный сайт Главы и Правительства Карачаево-Черкесской Республики: Общие данные о Карачаево-Черкесии
  2. Административно-территориальное деление по субъектам Российской Федерации на 1 января 2010 года
  3. Население по национальности по субъектам Российской Федерации (XLS). Проверено 4 мая 2009.
  4. RussiaOutdoors - Путешествия по России.