Qara Yuluq Osman bəy

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qara Yuluq Osman bəy
Qara Yuluq Osman bəy Bayandur
Şəkil yoxdur-kişi.svg
Vəfatı: 1435(1435-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)

Qara Yuluq Osman Bəy, (1350?-1435) (türkcə: Kara Yülük Osman Bey) Türk hökmdar və dövlət adamı.

Həyatı[redaktə]

Qutlu bəyin ikinci övladıdır. Böyük qardaşı Əhməd bəydən sonra Ağqoyunlu hökmdarı oldu (1403-1435) mərkəzi Diyarbəkr olan Ağqoyunlu bəyliyinin əsasını qoymuşdur və adına pul kəsdirmişdir. Doğum tarixi haqqında dəqiq məlumat olmasa da, vəfat edərkən 80 yaşı adlaması ilə bağlı bəzi mənbələrdə qeydlər var. Bu nəzərə alınaraq onun təxminən 1350-ci illərdə anadan olduğu ehtimal edilir. Yülük məxləs adı əski kitablarda; İylük - İlik - Yoluk olaraq da yazılı olub bu nəticə ilə onun keçəl yaxud kosa olduğuda rəvayət edilir.

Qara Yuluq Osman bəy, 1398-ci ildə Ağqoyunlu olaraq Qazi Bürhanəddin Əhməd bəyliyi dövləti ilə etdiyi hərbdə Osmanlı ordusunu o dövrdə yenen tək sərkərdə olan öz dayısı Qazi Bürhanəddini öldürmüş və onun dövlətini sona yetirmişdir.

1400-cü ildə Əmir Teymur ordusu ilə Sivas, ƏlbistanMalatyanin Osmanlılardan alınmasında iştirak etdi və Əmir Teymura bu hərbdə öncülük etdi.

1402-ci ildə Əmir Teymur ordusu ilə İldırım Bəyazid Osmanlı ordusuna qarşı hərb edib Osmanlı ordusunun sol cinahını dağıtmışdir.

1403-cü ildə Əmir Teymur Sivasa gələndə Diyarbəkir ve civarına onu əmir təyin etdi. Böyük qardaşı Əhmədin yerinə Ağqoyunlu dövlətinin başına keçdi.

1417-ci ildə Qaraqoyunlu Qara Yusifə yenildi.

Qara Yuluq Osman Bəyin adınlan yad edilen Yivlik Kayası, İskilip

Ölümünden sonra Qara Yuluq Osman Bəyin on üç uşağı vardı. Bunlardan Ali, Üveys və Hasan arasında hökmranlıq kavgası başlar. Ali Bəy tahta geçer və hemen kardeşleri Hasan ve Üveys bəylərin ölüm emrini verir. Hasan Bəy kardaşını da alarak kaçar və Osmanlı’ya iltica eder. Çorum Vilayəti Mecitözü ilçəsində Elvan Çelebi dərgahına sığınırlar. Olayı xəbər alan II Murat Han, Ağqoyunlu Bəylərinə sahip çıkar, onları Osmanlı ölkəsinə kabul eder. Ailəyə İskelib (İskilip, o dövr Osmanlı dövlet qəydlərində İskelib olaraq geçmektedir.) yörəsini Tımar olarak verir. Bunun üzerine ailə əfradı tarım ilə məşğul olmak və aynı zamanda Osmanlı dövlətinə asker yetiştirmek üzəri İskilip’e yerleşir. İndiki İskilipin məşhur Yivlik Kayası adını ondan almışdır.

Ondan sonra bəyliyə onun övladları nəvəsi Cahangir Mirzə və 1453-cü ildə nəvəsi Həsən bəy (Uzun Həsən) Bayandur başçılıq etmişdir.

Xarici keçidlər[redaktə]