Qax
 |
Bu məqalə Qax rayonu haqqındadır. Qax şəhəri üçün Qax (şəhər) səhifəsinə baxın. |
| Qax | |
 |
|
| İqtisadi rayon | Şəki-Zaqatala |
|---|---|
| Ərazi | 1493,8[1] km² |
| Əhali | 54 176[2] nəfər |
| Əhali sıxlığı | 36 nəfər/km² |
| Nəqliyyat vas. kodu | 34 |
| Telefon kodu | +994 144 |
| Poçt kodu (Mərkəzi PŞ) | AZ 3400 |
| Yaşayış məntəqələrinin sayı | 58 kənd |
| İcra başçısı | Musa Şəkiliyev |
| İnternet saytı | http://www.qax-ih.gov.az/az |
Qax – Azərbaycan Respublikasında rayon. İnzibati mərkəzi Qax şəhəridir.
Mündəricat |
[redaktə] Tarixi
Yaşayış məskəni kimi Qaxın adına ilk dəfə Moisey Kalankatlı nın "Albaniya tarixi" əsərində rast gəlinir. IV əsrə aid hadisələrdən bəhs edən tarixçi Haku(Qax) adlı yaşayış məskəninin adını qeyd edir.[3] [4]
[redaktə] Coğrafi mövqeyi
[redaktə] Relyefi
Rayonun ərazisi Böyük Qafqaz sıra dağlarının cənub ətəklərində yerləşir. Rayon şimal-şərqdən Dağıstan Respublikası, cənubdan Gürcüstan Respublikası ilə həmsərhəddir.
[redaktə] Təbiəti
Qax Azərbaycanın mühüm aqrar-sənaye rayonlarından biridir. Əsasən qərzəkli meyvələr (fındıq, şabalıd, qoz) rayonu kimi tanınır. Bol su ehtiyatı, normal rütubət balansı, məhsuldar torpaqlar, meşələr, alp və subalp çəmənləri, qış otlaqları əkinçiliyin və heyvandarlığın inkişafını təmin edir. Dağlara yağan güclü yağışlar və qarın əriməsi nəticəsində də tez-tez çaylar daşır və sel hadisəsi baş verir. Bu əkin sahələrinə, bəzən isə yaşayış məntəqələrinə ziyan vurur. Rayon respublikanın mühüm meşə sərvəti regionlarındandır. Palıd, vələs, qarağac, qoz, şabalıd, müxtəlif cür meyvə ağacları, dərman bitkiləri, qonur ayı, dağ keçisi, qaban, müxtəlif quşlar buradakı meşələrin zəngin sərvətləridir. Bu zənginliyi qorumaq və artırmaq məqsədilə İlisu dövlət təbiət qoruğu yaradılmışdır. Qoruq ərazisinin əksər hissəsi Ağçay kəndinə düşür.
[redaktə] İqlimi
Rayon mərkəzində iqlim isti, rütubətli subtropik, dağlıq ərazidə (əsasən İlisu kəndində) isə soyuqdur.
[redaktə] Kəndləri
Rayonda 59 yaşayış məntəqəsi vardır.
[redaktə] Əhalisi
1999-cu ilin 27 yanvar – 4 fevral tarixləri arasında aparılmış siyahıya almaya əsasən Qax rayonunun 51 161 nəfər (76,92%-i azərbaycanlılar, 14,56%-i gürcülər, 5,11%-i saxurlar, 1,19%-i ləzgilər, 0,19%-i mesxeti türkləri, 0,18%-i ruslar, 0,02%-i Qafqaz avarları, 1,83%-i digər millətlər olmaq üzrə) əhalisi var.[2]
[redaktə] Görkəmli şəxsləri
- Nizami Gəncəvi
- Danyal Sultan
- Müslüm Maqomayev (bəstəkar)
- Niko Pirosmanaşvili
- Pyotr Babayev
- Mose Canaşvili
- İmam Mustafayev
- İsmayıl Dağıstanlı
- Aynur Sofiyeva
[redaktə] İqtisadi xarakteristikası
Rayon iqtisadiyyatının əsasını bitkiçilik (xüsusilə tütün və taxılçılıq üzrə ixtisaslaşmışdır), heyvandarlıq məhsullarının istehsalı təşkil edir.
Yeyinti sənayesi bağçılıq, tütünçülük və heyvandarlıq məhsullarının emalına əsaslanır. Qax meyvə-tərəvəz konservi zavodları yeyinti sənayesinin əsas müəssisələridir. Burada istehsal olunan məhsullarının xeyli hissəsi başqa rayonlara göndərilir. Yağ-pendir, çörəkbişirmə, spirtli içkilər, şərq şirniyyatı məhsulları istehsal edən kiçik müəssisələr də fəaliyyət göstərir. Onların məhsulları əsasən yerli tələbatı ödəyir.
İqtisadi rayon bir sıra faydalı qazıntılarla zəngindir: kükürd, polimetal filizi. Dağlıq və dağətəyi yerlərdə, əsasən də çayların gətirmə konuslarında bol çınqıl, qum, gil və başqa tikinti materialları xammalı vardır.
[redaktə] Mədəniyyət, təhsil və səhiyyə müəssisələri
[redaktə] Maddi-mədəni irsi
[redaktə] Mətbəx
[redaktə] Yerli media
[redaktə] Şəkillər
-
İçəri bazar küçəsi
-
Qaxda "Humay bulağı"
-
Qax, Qum kəndində Alban məbədinin qalıqları
-
Qax Ləkit Kötüklü kəndi
-
Qax, İlisu kəndində Ram-ramay şəlaləsi
-
Qax, İlisu kəndində, Qala kompleksinin Dağıstan yolunun üzərindəki hissəsiı
-
Kürmükçay hövzəsi
-
Payız mənzərəsi
-
Qax, Alazan vadisi
[redaktə] Mənbə
[redaktə] İstinadlar
- ↑ Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin Prezident Kitabxanası – İnzibati ərazi vahidləri : Qax rayonu
- ↑ 2,0 2,1 Azərbaycan Dövlət Statistika Komitəsi: Qax rayonu
- ↑ Караахмедова А.А. Христианские памятники Кавказской Албании (Алазаньская долина). Баку: 1986
- ↑ H.Əzimov, Ş.Əhmədov. Qax abidələri. Bakı* 1998
[redaktə] Xarici keçidlər
[redaktə] Həmçinin bax
|
|
||
|---|---|---|
| Şəhərlər | Qax |
|
| Qəsəbə və kəndlər | Ağçay • Ağyazı • Almalı • Amanlı • Armudlu • Bağtala • Baydarlı • Böyük Alatəmir • Cəlayer • Çinarlı • Çüdüllü • Dəymədağlı • Əlibəyli • Əmbərçay • Əmircan • Fıstıqlı • Güllük • Xələftala • İbaxlı • İlisu • Keşqutan • Kiçik Alatəmir • Kötüklü • Qaxbaş • Qaxingiloy • Qaxmuğal • Qapıçay • Qarabaldır • Qarameşə • Qaratala • Qaşqaçay • Qaysarlı • Qazmalar • Qımır • Qındırğa • Qıpçaq • Qorağan • Qum • Ləkit • Ləkit Kötüklü • Ləkit Malax • Lələli • Lələpaşa • Malax • Marsan • Meşəbaş • Oncallı • Sarıbaş • Süskən • Şotavar • Şıxlar • Tanqıt • Tasmalı • Turaclı • Uzuntala • Üzümlü • Yeni İlisu • Zərnə • Zəyəm | |
|
|
||
|---|---|---|
| Abşeron |  |
|
| Gəncə-Qazax | ||
| Şəki-Zaqatala | ||
| Lənkəran | ||
| Quba-Xaçmaz | ||
| Aran | ||
| Yuxarı Qarabağ | ||
| Kəlbəcər-Laçın | ||
| Dağlıq Şirvan | ||
| Naxçıvan | ||
 |
Azərbaycan ilə əlaqədar bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni redaktə edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |
